के चिन् नादान् अमुञ्चन्त के चिद् धासांश् च चक्रिरे ॥
रुधिरेणापरे राजंस् तत्राग्निं समवाकिरन् ॥
के चिद् यूपान् समुत्पाट्य बभ्रमुर् विकृताननाः ॥
आस्यैर् अन्ये चाग्रसन्त तथैव परिचारकान् ॥
ततः स यज्ञो नृपते वध्यमानः समन्ततः ॥
आस्थाय मृगरूपं वै खम् एवाभ्यपतत् तदा ॥
तं तु यज्ञं तथारूपं गच्छन्तम् उपलभ्य सः ॥
धनुर् आदाय बाणं च तदान्वसरत प्रभुः ॥
ततस् तस्य सुरेशस्य क्रोधाद् अमिततेजसः ॥
ललाटात् प्रसृतो घोरः स्वेदबिन्दुर् बभूव ह ॥
तस्मिन् पतितमात्रे तु स्वेदबिन्दौ तथा भुवि ॥
प्रादुर्बभूव सुमहान् अग्निः कालानलोपमः ॥
तत्र चाजायत तदा पुरुषः पुरुषर्षभ ॥
ह्रस्वो ऽतिमात्ररक्ताक्षो हरिश्मश्रुर् विभीषणः ॥
ऊर्ध्वकेशो ऽतिलोमाङ्गः श्येनोलूकस् तथैव च ॥
करालः कृष्णवर्णश् च रक्तवासास् तथैव च ॥
तं यज्ञं स महासत्त्वो ऽदहत् कक्षम् इवानलः ॥
देवाश् चाप्य् अद्रवन् सर्वे ततो भीता दिशो दश ॥
तेन तस्मिन् विचरता पुरुषेण विशां पते ॥
पृथिवी व्यचलद् राजन्न् अतीव भरतर्षभ ॥
हाहाभूते प्रवृत्ते तु नादे लोकभयंकरे ॥
पितामहो महादेवं दर्शयन् प्रत्यभाषत ॥
भवतो ऽपि सुराः सर्वे भागं दास्यन्ति वै प्रभो ॥
क्रियतां प्रतिसंहारः सर्वदेवेश्वर त्वया ॥
इमा हि देवताः सर्वा ऋषयश् च परंतप ॥
तव क्रोधान् महादेव न शान्तिम् उपलेभिरे ॥
यश् चैष पुरुषो जातः स्वेदात् ते विबुधोत्तम ॥
ज्वरो नामैष धर्मज्ञ लोकेषु प्रचरिष्यति ॥
एकीभूतस्य न ह्य् अस्य धारणे तेजसः प्रभो ॥
समर्था सकला पृथ्वी बहुधा सृज्यताम् अयम् ॥
इत्य् उक्तो ब्रह्मणा देवो भागे चापि प्रकल्पिते ॥
भगवन्तं तथेत्य् आह ब्रह्माणम् अमितौजसम् ॥
परां च प्रीतिम् अगमद् उत्स्मयंश् च पिनाकधृक् ॥
अवाप च तदा भागं यथोक्तं ब्रह्मणा भवः ॥
ज्वरं च सर्वधर्मज्ञो बहुधा व्यसृजत् तदा ॥
शान्त्यर्थं सर्वभूतानां शृणु तच् चापि पुत्रक ॥
ke cin nādān amuñcanta ke cid dhāsāṃś ca cakrire ||
rudhireṇāpare rājaṃs tatrāgniṃ samavākiran ||
ke cid yūpān samutpāṭya babhramur vikṛtānanāḥ ||
āsyair anye cāgrasanta tathaiva paricārakān ||
tataḥ sa yajño nṛpate vadhyamānaḥ samantataḥ ||
āsthāya mṛgarūpaṃ vai kham evābhyapatat tadā ||
taṃ tu yajñaṃ tathārūpaṃ gacchantam upalabhya saḥ ||
dhanur ādāya bāṇaṃ ca tadānvasarata prabhuḥ ||
tatas tasya sureśasya krodhād amitatejasaḥ ||
lalāṭāt prasṛto ghoraḥ svedabindur babhūva ha ||
tasmin patitamātre tu svedabindau tathā bhuvi ||
prādurbabhūva sumahān agniḥ kālānalopamaḥ ||
tatra cājāyata tadā puruṣaḥ puruṣarṣabha ||
hrasvo 'timātraraktākṣo hariśmaśrur vibhīṣaṇaḥ ||
ūrdhvakeśo 'tilomāṅgaḥ śyenolūkas tathaiva ca ||
karālaḥ kṛṣṇavarṇaś ca raktavāsās tathaiva ca ||
taṃ yajñaṃ sa mahāsattvo 'dahat kakṣam ivānalaḥ ||
devāś cāpy adravan sarve tato bhītā diśo daśa ||
tena tasmin vicaratā puruṣeṇa viśāṃ pate ||
pṛthivī vyacalad rājann atīva bharatarṣabha ||
hāhābhūte pravṛtte tu nāde lokabhayaṃkare ||
pitāmaho mahādevaṃ darśayan pratyabhāṣata ||
bhavato 'pi surāḥ sarve bhāgaṃ dāsyanti vai prabho ||
kriyatāṃ pratisaṃhāraḥ sarvadeveśvara tvayā ||
imā hi devatāḥ sarvā ṛṣayaś ca paraṃtapa ||
tava krodhān mahādeva na śāntim upalebhire ||
yaś caiṣa puruṣo jātaḥ svedāt te vibudhottama ||
jvaro nāmaiṣa dharmajña lokeṣu pracariṣyati ||
ekībhūtasya na hy asya dhāraṇe tejasaḥ prabho ||
samarthā sakalā pṛthvī bahudhā sṛjyatām ayam ||
ity ukto brahmaṇā devo bhāge cāpi prakalpite ||
bhagavantaṃ tathety āha brahmāṇam amitaujasam ||
parāṃ ca prītim agamad utsmayaṃś ca pinākadhṛk ||
avāpa ca tadā bhāgaṃ yathoktaṃ brahmaṇā bhavaḥ ||
jvaraṃ ca sarvadharmajño bahudhā vyasṛjat tadā ||
śāntyarthaṃ sarvabhūtānāṃ śṛṇu tac cāpi putraka ||
Спутники Махадевы одни издавали крики, другие смеялись, иные заливали огонь кровью. Одни вырывали жертвенные столбы и бродили с искажёнными лицами, другие пожирали служителей. Когда жертву уничтожали со всех сторон, она приняла облик оленя и взлетела в небо. Владыка заметил её, взял лук и стрелу и пустился следом. Тогда от гнева безмерно сияющего владыки богов со лба выступила страшная капля пота. Едва она упала на землю, возник огромный огонь, подобный пламени конца времени. Из него родился ужасный человек: низкий, с кроваво-красными глазами, рыжебородый, с поднятыми волосами, косматым телом, похожий на ястреба и сову, страшный, чёрный, в красной одежде. Это могучее существо сожгло жертву, как огонь сухие заросли, и все боги в страхе разбежались в десять сторон. Когда этот человек двигался там, земля сильно задрожала. При начавшемся крике, пугающем мир, Питамаха явился Махадеве и сказал: «О Владыка, все боги дадут долю и тебе. О владыка всех богов, прекрати это. Все эти божества и риши не обрели покоя из-за твоего гнева. А этот человек, рождённый из твоего пота, будет ходить по мирам под именем Джвара. Вся земля не сможет удержать его силу, если он останется единым; пусть он будет разделён на многие виды». Услышав Брахму и получив назначенную долю, Бхава согласился, обрёл высшую радость, улыбнулся, получил свою часть и ради умиротворения всех существ разделил Джвару многими способами.
277767db20f4 · प्रकाशित 21 जून 2026, 7:54:25 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Джвара рождается не как случайная болезнь, а как персонифицированная энергия гнева Махадевы. Брахма не уничтожает её, а просит распределить, чтобы мир мог вынести эту силу.