महाभारत
Parāśara on Right Livelihood and the Asuric Fall (Parāśara on Righteous Livelihood and the Asuric Fall)12.283.14-18
11329 / 15823
महाभारत · 12.283.14-18
देवनागरी

एतस्मिन्न् एव काले तु देवा देववरं शिवम् ॥
अगच्छञ् शरणं वीरं बहुरूपं गणाधिपम् ॥
तेन स्म ते गगनगाः सपुराः पातिताः क्षितौ ॥
तिस्रो ऽप्य् एकेन बाणेन देवाप्यायिततेजसा ॥
तेषाम् अधिपतिस् त्व् आसीद् भीमो भीमपराक्रमः ॥
देवतानां भयकरः स हतः शूलपाणिना ॥
तस्मिन् हते ऽथ स्वं भावं प्रत्यपद्यन्त मानवाः ॥
प्रावर्तन्त च वेदा वै शास्त्राणि च यथा पुरा ॥
ततो ऽभ्यषिञ्चन् राज्येन देवानां दिवि वासवम् ॥
सप्तर्षयश् चान्वयुञ्जन् नराणां दण्डधारणे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

etasminn eva kāle tu devā devavaraṃ śivam ||
agacchañ śaraṇaṃ vīraṃ bahurūpaṃ gaṇādhipam ||
tena sma te gaganagāḥ sapurāḥ pātitāḥ kṣitau ||
tisro 'py ekena bāṇena devāpyāyitatejasā ||
teṣām adhipatis tv āsīd bhīmo bhīmaparākramaḥ ||
devatānāṃ bhayakaraḥ sa hataḥ śūlapāṇinā ||
tasmin hate 'tha svaṃ bhāvaṃ pratyapadyanta mānavāḥ ||
prāvartanta ca vedā vai śāstrāṇi ca yathā purā ||
tato 'bhyaṣiñcan rājyena devānāṃ divi vāsavam ||
saptarṣayaś cānvayuñjan narāṇāṃ daṇḍadhāraṇe ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एतस्मिन् एव काले तुetasmin eva kāle tuименно в это время же; тогда
देवाः देव वरम् शिवम्devāḥ deva varam śivamбоги к лучшему из богов Шиве; Махадеве
अगच्छन् शरणम् वीरम्agacchan śaraṇam vīramпошли в прибежище к герою; за защитой
बहु रूपम् गण अधिपम्bahu rūpam gaṇa adhipamмногообразному владыке сонмов; ганов
तेन स्म ते गगन गाःtena sma te gagana gāḥим те, ходящие в небе; небесные
स पुराः पातिताः क्षितौsa purāḥ pātitāḥ kṣitauс городами были низвергнуты на землю; с крепостями
तिस्रः अपि एकेन बाणेनtisraḥ api ekena bāṇenaвсе три одним стрелой; Трипура
देव आप्यायित तेजसाdeva āpyāyita tejasāсиянием, напитанным богами; усиленным
तेषाम् अधिपतिः तु आसीत्teṣām adhipatiḥ tu āsītих владыкой же был; повелителем
भीमः भीम पराक्रमःbhīmaḥ bhīma parākramaḥБхима, страшный подвигом; могучий
देवतानाम् भय करःdevatānām bhaya karaḥнаводящий страх на богов; ужасающий
सः हतः शूल पाणिनाsaḥ hataḥ śūla pāṇināон был убит держащим трезубец; Шивой
तस्मिन् हते अथtasmin hate athaкогда он был убит, затем; после
स्वम् भावम् प्रत्यपद्यन्त मानवाःsvam bhāvam pratyapadyanta mānavāḥлюди вернулись к своей природе; собственному состоянию
प्रावर्तन्त च वेदाः वैprāvartanta ca vedāḥ vaiи Веды воистину вновь действовали; возобновились
शास्त्राणि च यथा पुराśāstrāṇi ca yathā purāи шастры как прежде; по-старому
ततः अभ्यषिञ्चन् राज्येनtataḥ abhyaṣiñcan rājyenaзатем они помазали на царство; короновали
देवानाम् दिवि वासवम्devānām divi vāsavamВасаву среди богов на небе; Индру
सप्तर्षयः च अन्वयुञ्जन्saptarṣayaḥ ca anvayuñjanи семь риши назначили; соединили
नराणाम् दण्ड धारणेnarāṇām daṇḍa dhāraṇeдля людей держание жезла; наказания
अनुवाद

«В это самое время боги пошли за прибежищем к Шиве, лучшему из богов, герою, многообразному владыке ганов. Им, чьё сияние было усилено богами, те небесные асуры вместе с городами были низвергнуты на землю: все три города — одной стрелой. Их владыкой был Бхима, страшный по подвигу и наводящий страх на богов; он был убит Держащим трезубец. Когда он был убит, люди вернулись к собственной природе, и Веды с шастрами вновь стали действовать как прежде. Тогда на небе Васаву помазали на царство богов, а семь риши установили для людей держание жезла наказания».

संस्करण

7224bbba2b6b · प्रकाशित 21 जून 2026, 4:50:54 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से