महाभारत
Yājñavalkya Describes the Cosmic Dissolution12.300.7-10
11420 / 15823
महाभारत · 12.300.7-10
देवनागरी

जगद् दग्ध्वामितबलः केवलं जगतीं ततः ॥
अम्भसा बलिना क्षिप्रम् आपूर्यत समन्ततः ॥
ततः कालाग्निम् आसाद्य तद् अम्भो याति संक्षयम् ॥
विनष्टे ऽम्भसि राजेन्द्र जाज्वलीत्य् अनलो महान् ॥
तम् अप्रमेयो ऽतिबलं ज्वलमानं विभावसुम् ॥
ऊष्माणं सर्वभूतानां सप्तार्चिषम् अथाञ्जसा ॥
भक्षयाम् आस बलवान् वायुर् अष्टात्मको बली ॥
विचरन्न् अमितप्राणस् तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

jagad dagdhvāmitabalaḥ kevalaṃ jagatīṃ tataḥ ||
ambhasā balinā kṣipram āpūryata samantataḥ ||
tataḥ kālāgnim āsādya tad ambho yāti saṃkṣayam ||
vinaṣṭe 'mbhasi rājendra jājvalīty analo mahān ||
tam aprameyo 'tibalaṃ jvalamānaṃ vibhāvasum ||
ūṣmāṇaṃ sarvabhūtānāṃ saptārciṣam athāñjasā ||
bhakṣayām āsa balavān vāyur aṣṭātmako balī ||
vicarann amitaprāṇas tiryag ūrdhvam adhas tathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
जगत् दग्ध्वा अमित बलःjagat dagdhvā amita balaḥмир сжёгши, безмерно сильный; обладающий неизмеримой мощью
केवलम् जगतीम् ततःkevalam jagatīm tataḥодну лишь землю затем; поверхность земли
अम्भसा बलिना क्षिप्रम्ambhasā balinā kṣipramмощной водой быстро; сильной водной массой
आपूर्यत समन्ततःāpūryata samantataḥнаполняет со всех сторон; затопляет
ततः काल अग्निम् आसाद्यtataḥ kāla agnim āsādyaзатем достигнув огня времени; космического огня
तत् अम्भः याति संक्षयम्tat ambhaḥ yāti saṃkṣayamта вода идёт к уничтожению; исчезает
विनष्टे अम्भसि राज इन्द्रvinaṣṭe ambhasi rāja indraкогда вода уничтожена, царь царей; о лучший царей
जाज्वलीति अनलः महान्jājvalīti analaḥ mahānярко пылает великий огонь; разгорается
तम् अप्रमेयः अतिबलम्tam aprameyaḥ atibalamего, неизмеримого, чрезвычайно сильного; могущественного
ज्वलमानम् विभावसुम्jvalamānam vibhāvasumпылающего огня; сияющее пламя
ऊष्माणम् सर्व भूतानाम्ūṣmāṇam sarva bhūtānāmжар всех существ; тепло живых
सप्त अर्चिषम् अथ अञ्जसाsapta arciṣam atha añjasāсемипламенного затем прямо; огонь с семью языками
भक्षयाम् आस बलवान्bhakṣayām āsa balavānпоглотил сильный; пожрал
वायुः अष्टात्मकः बलीvāyuḥ aṣṭātmakaḥ balīветер восьмисущностный, могучий; сильный Ваю
विचरन् अमित प्राणःvicaran amita prāṇaḥдвигаясь с безмерной жизненной силой; странствуя
तिर्यक् ऊर्ध्वम् अधः तथाtiryak ūrdhvam adhaḥ tathāпоперёк, вверх и вниз также; во все стороны
अनुवाद

«Сжёгши мир, безмерно сильный затем быстро затопляет одну лишь землю мощной водой со всех сторон. Потом эта вода, достигнув огня времени, исчезает; когда вода уничтожена, о лучший царей, ярко разгорается великий огонь. И тогда могучий восьмисущностный Ваю, движущийся поперёк, вверх и вниз с безмерной жизненной силой, прямо поглощает этот неизмеримый, чрезвычайно сильный, пылающий, семипламенный огонь, жар всех существ».

संस्करण

b757c87c0683 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:09:25 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से