यो ऽन्यो ऽस्ति मत्तो ऽभ्यधिको विप्रा यस्याधिकं प्रियाः ॥
यो ब्रह्मण्यो द्वितीयो ऽस्ति त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥
सो ऽभ्युद्धरत्व् इमां शक्तिम् अथ वा कम्पयत्व् इति ॥
तच् छ्रुत्वा व्यथिता लोकाः क इमाम् उद्धरेद् इति ॥
अथ देवगणं सर्वं संभ्रान्तेन्द्रियमानसम् ॥
अपश्यद् भगवान् विष्णुः क्षिप्तं सासुरराक्षसम् ॥
किं न्व् अत्र सुकृतं कार्यं भवेद् इति विचिन्तयन् ॥
स नामृष्यत तं क्षेपम् अवैक्षत च पावकिम् ॥
स प्रहस्य विशुद्धात्मा शक्तिं प्रज्वलितां तदा ॥
कम्पयाम् आस सव्येन पाणिना पुरुषोत्तमः ॥
शक्त्यां तु कम्पमानायां विष्णुना बलिना तदा ॥
मेदिनी कम्पिता सर्वा सशैलवनकानना ॥
शक्तेनापि समुद्धर्तुं कम्पिता सा न तूद्धृता ॥
रक्षता स्कन्दराजस्य धर्षणां प्रभविष्णुना ॥
तां कम्पयित्वा भगवान् प्रह्रादम् इदम् अब्रवीत् ॥
पश्य वीर्यं कुमारस्य नैतद् अन्यः करिष्यति ॥
सो ऽमृष्यमाणस् तद् वाक्यं समुद्धरणनिश्चितः ॥
जग्राह तां तस्य शक्तिं न चैनाम् अप्य् अकम्पयत् ॥
नादं महान्तं मुक्त्वा स मूर्छितो गिरिमूर्धनि ॥
विह्वलः प्रापतद् भूमौ हिरण्यकशिपोः सुतः ॥
yo 'nyo 'sti matto 'bhyadhiko viprā yasyādhikaṃ priyāḥ ||
yo brahmaṇyo dvitīyo 'sti triṣu lokeṣu vīryavān ||
so 'bhyuddharatv imāṃ śaktim atha vā kampayatv iti ||
tac chrutvā vyathitā lokāḥ ka imām uddhared iti ||
atha devagaṇaṃ sarvaṃ saṃbhrāntendriyamānasam ||
apaśyad bhagavān viṣṇuḥ kṣiptaṃ sāsurarākṣasam ||
kiṃ nv atra sukṛtaṃ kāryaṃ bhaved iti vicintayan ||
sa nāmṛṣyata taṃ kṣepam avaikṣata ca pāvakim ||
sa prahasya viśuddhātmā śaktiṃ prajvalitāṃ tadā ||
kampayām āsa savyena pāṇinā puruṣottamaḥ ||
śaktyāṃ tu kampamānāyāṃ viṣṇunā balinā tadā ||
medinī kampitā sarvā saśailavanakānanā ||
śaktenāpi samuddhartuṃ kampitā sā na tūddhṛtā ||
rakṣatā skandarājasya dharṣaṇāṃ prabhaviṣṇunā ||
tāṃ kampayitvā bhagavān prahrādam idam abravīt ||
paśya vīryaṃ kumārasya naitad anyaḥ kariṣyati ||
so 'mṛṣyamāṇas tad vākyaṃ samuddharaṇaniścitaḥ ||
jagrāha tāṃ tasya śaktiṃ na cainām apy akampayat ||
nādaṃ mahāntaṃ muktvā sa mūrchito girimūrdhani ||
vihvalaḥ prāpatad bhūmau hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ ||
Кумара сказал: «Если есть кто-то иной, превосходящий меня, кому брахманы более дороги, кто в трёх мирах является вторым могучим защитником брахманов, пусть он поднимет это копьё или хотя бы поколеблет его». Услышав это, миры встревожились: «Кто сможет поднять его?» Тогда благословенный Вишну увидел весь сонм богов, вместе с асурами и ракшасами, смятённый в чувствах и уме, и подумал: «Что здесь следует сделать доброго?» Он не стерпел этого вызова, посмотрел на сына Огня и, улыбнувшись, чистый душой Пурушоттама левой рукой поколебал пылающее копьё. Когда могучий Вишну поколебал копьё, вся земля с горами, лесами и рощами затряслась. Хотя он был способен поднять его, он только поколебал, но не поднял, оберегая честь царя Сканды. Поколебав копьё, Благословенный сказал Прахладе: «Смотри силу Кумары: этого другой не сделает». Прахлада, не стерпев этих слов и решив поднять копьё, схватил его, но даже не смог поколебать. Издав великий крик, сын Хираньякашипу, лишившись чувств, упал на землю на вершине горы».
2872596dd8e1 · प्रकाशित 21 जून 2026, 6:53:38 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вишну проявляет силу без унижения другого: он может поднять копьё, но ограничивает действие, чтобы сохранить честь Сканды. Истинная мощь соединена с мерой и уважением к дхарме.