चक्रे च सततं पूजां विष्वक्सेनाय भारत ॥
जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गतम् ॥
तत्रापि पञ्चभिर् यज्ञैः पञ्चकालान् अरिंदम ॥
अयजद् धरिं सुरपतिं भूमेर् विवरगो ऽपि सन् ॥
ततो ऽस्य तुष्टो भगवान् भक्त्या नारायणो हरिः ॥
अनन्यभक्तस्य सतस् तत्परस्य जितात्मनः ॥
वरदो भगवान् विष्णुः समीपस्थं द्विजोत्तमम् ॥
गरुत्मन्तं महावेगम् आबभाषे स्मयन्न् इव ॥
द्विजोत्तम महाभाग गम्यतां वचनान् मम ॥
सम्राड् राजा वसुर् नाम धर्मात्मा मां समाश्रितः ॥
ब्राह्मणानां प्रकोपेन प्रविष्टो वसुधातलम् ॥
मानितास् ते तु विप्रेन्द्रास् त्वं तु गच्छ द्विजोत्तम ॥
भूमेर् विवरसंगुप्तं गरुडेह ममाज्ञया ॥
अधश्चरं नृपश्रेष्ठं खेचरं कुरु माचिरम् ॥
गरुत्मान् अथ विक्षिप्य पक्षौ मारुतवेगवान् ॥
विवेश विवरं भूमेर् यत्रास्ते वाग्यतो वसुः ॥
तत एनं समुत्क्षिप्य सहसा विनतासुतः ॥
उत्पपात नभस् तूर्णं तत्र चैनम् अमुञ्चत ॥
तस्मिन् मुहूर्ते संजज्ञे राजोपरिचरः पुनः ॥
सशरीरो गतश् चैव ब्रह्मलोकं नृपोत्तमः ॥
एवं तेनापि कौन्तेय वाग्दोषाद् देवताज्ञया ॥
प्राप्ता गतिर् अयज्वार्हा द्विजशापान् महात्मना ॥
केवलं पुरुषस् तेन सेवितो हरिर् ईश्वरः ॥
ततः शीघ्रं जहौ शापं ब्रह्मलोकम् अवाप च ॥
एतत् ते सर्वम् आख्यातं ते भूता मानवा यथा ॥
नारदो ऽपि यथा श्वेतं द्वीपं स गतवान् ऋषिः ॥
तत् ते सर्वं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥
cakre ca satataṃ pūjāṃ viṣvaksenāya bhārata ||
japyaṃ jagau ca satataṃ nārāyaṇamukhodgatam ||
tatrāpi pañcabhir yajñaiḥ pañcakālān ariṃdama ||
ayajad dhariṃ surapatiṃ bhūmer vivarago 'pi san ||
tato 'sya tuṣṭo bhagavān bhaktyā nārāyaṇo hariḥ ||
ananyabhaktasya satas tatparasya jitātmanaḥ ||
varado bhagavān viṣṇuḥ samīpasthaṃ dvijottamam ||
garutmantaṃ mahāvegam ābabhāṣe smayann iva ||
dvijottama mahābhāga gamyatāṃ vacanān mama ||
samrāḍ rājā vasur nāma dharmātmā māṃ samāśritaḥ ||
brāhmaṇānāṃ prakopena praviṣṭo vasudhātalam ||
mānitās te tu viprendrās tvaṃ tu gaccha dvijottama ||
bhūmer vivarasaṃguptaṃ garuḍeha mamājñayā ||
adhaścaraṃ nṛpaśreṣṭhaṃ khecaraṃ kuru māciram ||
garutmān atha vikṣipya pakṣau mārutavegavān ||
viveśa vivaraṃ bhūmer yatrāste vāgyato vasuḥ ||
tata enaṃ samutkṣipya sahasā vinatāsutaḥ ||
utpapāta nabhas tūrṇaṃ tatra cainam amuñcata ||
tasmin muhūrte saṃjajñe rājoparicaraḥ punaḥ ||
saśarīro gataś caiva brahmalokaṃ nṛpottamaḥ ||
evaṃ tenāpi kaunteya vāgdoṣād devatājñayā ||
prāptā gatir ayajvārhā dvijaśāpān mahātmanā ||
kevalaṃ puruṣas tena sevito harir īśvaraḥ ||
tataḥ śīghraṃ jahau śāpaṃ brahmalokam avāpa ca ||
etat te sarvam ākhyātaṃ te bhūtā mānavā yathā ||
nārado 'pi yathā śvetaṃ dvīpaṃ sa gatavān ṛṣiḥ ||
tat te sarvaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa ||
«Васу постоянно совершал поклонение Вишваксене, о Бхарата, и постоянно повторял джапу, исходящую из уст Нараяны. Даже находясь в расщелине земли, он в пять времён совершал пять жертв Хари, владыке богов. Тогда Бхагаван Нараяна Хари, довольный преданностью этого единопреданного, праведного, устремлённого к Нему и обуздавшего себя, обратился, словно улыбаясь, к стоявшему рядом лучшему двиджу, быстрому Гарутману: “О лучший двидж, великодостойный, отправляйся по Моему слову. Самрат, царь по имени Васу, праведнодушный и предавшийся Мне, вошёл в землю из-за гнева брахманов. Эти владыки випров уже почтены; теперь ты иди, лучший двидж. По Моему приказу быстро сделай лучшего царя, скрытого в земной расщелине и движущегося внизу, снова ходящим в небе”. Гарутман, быстрый как ветер, расправил крылья и вошёл в расщелину земли, где сидел Васу, сдержавший речь. Сын Винаты внезапно поднял его, быстро взлетел в небо и там освободил. В тот же миг царь Упаричара снова обрёл прежнее состояние и с телом достиг мира Брахмы, о лучший царь. Так и этот великодушный, из-за порока речи, повеления богов и проклятия двиджей, получил путь, не соответствующий его жертвенной праведности; но поскольку он служил только Верховному Пуруше, Хари Владыке, он быстро сбросил проклятие и достиг мира Брахмы. Всё это я рассказал тебе: как возникли те существа и люди, и как риши Нарада достиг Белого острова; теперь я расскажу тебе всё это, слушай сосредоточенно, о царь».
dc6782f1e574 · प्रकाशित 21 जून 2026, 5:47:38 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Падение Васу вызвано vāg-doṣa, но освобождение приходит через ananya-bhakti к Хари. История подчёркивает: даже ошибка праведного царя исцеляется, когда его сознание не оставляет Нараяну.