Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Origin of Agni and Soma12.329.17-27
11580 / 15823
महाभारत · 12.329.17-27
॥
देवनागरी

विश्वरूपो वै त्वाष्ट्रः पुरोहितो देवानाम् आसीत् स्वस्रीयो ऽसुराणाम् ॥
स प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागम् अददत् परोक्षम् असुरेभ्यः ॥
अथ हिरण्यकशिपुं पुरस्कृत्य विश्वरूपमातरं स्वसारम् असुरा वरम् अयाचन्त ॥
हे स्वसर् अयं ते पुत्रस् त्वाष्ट्रो विश्वरूपस् त्रिशिरा देवानां पुरोहितः प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागम् अददत् परोक्षम् अस्माकम् ॥
ततो देवा वर्धन्ते वयं क्षीयामः ॥
तद् एनं त्वं वारयितुम् अर्हसि तथा यथास्मान् भजेद् इति ॥
अथ विश्वरूपं नन्दनवनम् उपगतं मातोवाच ॥
पुत्र किं परपक्षवर्धनस् त्वं मातुलपक्षं नाशयसि ॥
नार्हस्य् एवं कर्तुम् इति ॥
स विश्वरूपो मातुर् वाक्यम् अनतिक्रमणीयम् इति मत्वा संपूज्य हिरण्यकशिपुम् अगात् ॥
हैरण्यगर्भाच् च वसिष्ठाद् धिरण्यकशिपुः शापं प्राप्तवान् ॥
यस्मात् त्वयान्यो वृतो होता तस्माद् असमाप्तयज्ञस् त्वम् अपूर्वात् सत्त्वजाताद् वधं प्राप्स्यसीति ॥
तच्छापदानाद् धिरण्यकशिपुः प्राप्तवान् वधम् ॥
विश्वरूपो मातृपक्षवर्धनो ऽत्यर्थं तपस्य् अभवत् ॥
तस्य व्रतभङ्गार्थम् इन्द्रो बह्वीः श्रीमत्यो ऽप्सरसो नियुयोज ॥
ताश् च दृष्ट्वा मनः क्षुभितं तस्याभवत् तासु चाप्सरःसु नचिराद् एव सक्तो ऽभवत् ॥
सक्तं चैनं ज्ञात्वाप्सरस ऊचुर् गच्छामहे वयं यथागतम् इति ॥
तास् त्वाष्ट्र उवाच ॥
क्व गमिष्यथ आस्यतां तावन् मया सह श्रेयो भविष्यतीति ॥
तास् तम् अब्रुवन् ॥
वयं देवस्त्रियो ऽप्सरस इन्द्रं वरदं पुरा प्रभविष्णुं वृणीमह इति ॥
अथ ता विश्वरूपो ऽब्रवीद् अद्यैव सेन्द्रा देवा न भविष्यन्तीति ॥
ततो मन्त्राञ् जजाप ॥
तैर् मन्त्रैः प्रावर्धत त्रिशिराः ॥
एकेनास्येन सर्वलोकेषु द्विजैः क्रियावद्भिर् यज्ञेषु सुहुतं सोमं पपाव् एकेनाप एकेन सेन्द्रान् देवान् ॥
अथेन्द्रस् तं विवर्धमानं सोमपानाप्यायितसर्वगात्रं दृष्ट्वा चिन्ताम् आपेदे ॥
देवाश् च ते सहेन्द्रेण ब्रह्माणम् अभिजग्मुर् ऊचुश् च ॥
विश्वरूपेण सर्वयज्ञेषु सुहुतः सोमः पीयते ॥
वयम् अभागाः संवृत्ताः ॥
असुरपक्षो वर्धते वयं क्षीयामः ॥
तद् अर्हसि नो विधातुं श्रेयो यद् अनन्तरम् इति ॥
तान् ब्रह्मोवाच ऋषिर् भार्गवस् तपस् तप्यते दधीचः ॥
स याच्यतां वरं यथा कलेवरं जह्यात् ॥
तस्यास्थिभिर् वज्रं क्रियताम् इति ॥
देवास् तत्रागच्छन् यत्र दधीचो भगवान् ऋषिस् तपस् तेपे ॥
सेन्द्रा देवास् तम् अभिगम्योचुर् भगवंस् तपसः कुशलम् अविघ्नं चेति ॥
तान् दधीच उवाच स्वागतं भवद्भ्यः किं क्रियताम् ॥
यद् वक्ष्यथ तत् करिष्यामीति ॥
ते तम् अब्रुवञ् शरीरपरित्यागं लोकहितार्थं भगवान् कर्तुम् अर्हतीति ॥
अथ दधीचस् तथैवाविमनाः सुखदुःखसमो महायोगी आत्मानं समाधाय शरीरपरित्यागं चकार ॥
तस्य परमात्मन्य् अवसृते तान्य् अस्थीनि धाता संगृह्य वज्रम् अकरोत् ॥
तेन वज्रेणाभेद्येनाप्रधृष्येण ब्रह्मास्थिसंभूतेन विष्णुप्रविष्टेनेन्द्रो विश्वरूपं जघान ॥
शिरसां चास्य छेदनम् अकरोत् ॥
तस्माद् अनन्तरं विश्वरूपगात्रमथनसंभवं त्वष्ट्रोत्पादितम् एवारिं वृत्रम् इन्द्रो जघान ॥

लिप्यंतरण (IAST)

viśvarūpo vai tvāṣṭraḥ purohito devānām āsīt svasrīyo 'surāṇām ||
sa pratyakṣaṃ devebhyo bhāgam adadat parokṣam asurebhyaḥ ||
atha hiraṇyakaśipuṃ puraskṛtya viśvarūpamātaraṃ svasāram asurā varam ayācanta ||
he svasar ayaṃ te putras tvāṣṭro viśvarūpas triśirā devānāṃ purohitaḥ pratyakṣaṃ devebhyo bhāgam adadat parokṣam asmākam ||
tato devā vardhante vayaṃ kṣīyāmaḥ ||
tad enaṃ tvaṃ vārayitum arhasi tathā yathāsmān bhajed iti ||
atha viśvarūpaṃ nandanavanam upagataṃ mātovāca ||
putra kiṃ parapakṣavardhanas tvaṃ mātulapakṣaṃ nāśayasi ||
nārhasy evaṃ kartum iti ||
sa viśvarūpo mātur vākyam anatikramaṇīyam iti matvā saṃpūjya hiraṇyakaśipum agāt ||
hairaṇyagarbhāc ca vasiṣṭhād dhiraṇyakaśipuḥ śāpaṃ prāptavān ||
yasmāt tvayānyo vṛto hotā tasmād asamāptayajñas tvam apūrvāt sattvajātād vadhaṃ prāpsyasīti ||
tacchāpadānād dhiraṇyakaśipuḥ prāptavān vadham ||
viśvarūpo mātṛpakṣavardhano 'tyarthaṃ tapasy abhavat ||
tasya vratabhaṅgārtham indro bahvīḥ śrīmatyo 'psaraso niyuyoja ||
tāś ca dṛṣṭvā manaḥ kṣubhitaṃ tasyābhavat tāsu cāpsaraḥsu nacirād eva sakto 'bhavat ||
saktaṃ cainaṃ jñātvāpsarasa ūcur gacchāmahe vayaṃ yathāgatam iti ||
tās tvāṣṭra uvāca ||
kva gamiṣyatha āsyatāṃ tāvan mayā saha śreyo bhaviṣyatīti ||
tās tam abruvan ||
vayaṃ devastriyo 'psarasa indraṃ varadaṃ purā prabhaviṣṇuṃ vṛṇīmaha iti ||
atha tā viśvarūpo 'bravīd adyaiva sendrā devā na bhaviṣyantīti ||
tato mantrāñ jajāpa ||
tair mantraiḥ prāvardhata triśirāḥ ||
ekenāsyena sarvalokeṣu dvijaiḥ kriyāvadbhir yajñeṣu suhutaṃ somaṃ papāv ekenāpa ekena sendrān devān ||
athendras taṃ vivardhamānaṃ somapānāpyāyitasarvagātraṃ dṛṣṭvā cintām āpede ||
devāś ca te sahendreṇa brahmāṇam abhijagmur ūcuś ca ||
viśvarūpeṇa sarvayajñeṣu suhutaḥ somaḥ pīyate ||
vayam abhāgāḥ saṃvṛttāḥ ||
asurapakṣo vardhate vayaṃ kṣīyāmaḥ ||
tad arhasi no vidhātuṃ śreyo yad anantaram iti ||
tān brahmovāca ṛṣir bhārgavas tapas tapyate dadhīcaḥ ||
sa yācyatāṃ varaṃ yathā kalevaraṃ jahyāt ||
tasyāsthibhir vajraṃ kriyatām iti ||
devās tatrāgacchan yatra dadhīco bhagavān ṛṣis tapas tepe ||
sendrā devās tam abhigamyocur bhagavaṃs tapasaḥ kuśalam avighnaṃ ceti ||
tān dadhīca uvāca svāgataṃ bhavadbhyaḥ kiṃ kriyatām ||
yad vakṣyatha tat kariṣyāmīti ||
te tam abruvañ śarīraparityāgaṃ lokahitārthaṃ bhagavān kartum arhatīti ||
atha dadhīcas tathaivāvimanāḥ sukhaduḥkhasamo mahāyogī ātmānaṃ samādhāya śarīraparityāgaṃ cakāra ||
tasya paramātmany avasṛte tāny asthīni dhātā saṃgṛhya vajram akarot ||
tena vajreṇābhedyenāpradhṛṣyeṇa brahmāsthisaṃbhūtena viṣṇupraviṣṭenendro viśvarūpaṃ jaghāna ||
śirasāṃ cāsya chedanam akarot ||
tasmād anantaraṃ viśvarūpagātramathanasaṃbhavaṃ tvaṣṭrotpāditam evāriṃ vṛtram indro jaghāna ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विश्वरूपः वै त्वाष्ट्रःviśvarūpaḥ vai tvāṣṭraḥВишварупа, сын Тваштри; Тваштра
पुरोहितः देवानाम् आसीत्purohitaḥ devānām āsītбыл жрецом богов; пурохитой
स्वस्रीयः असुराणाम्svasrīyaḥ asurāṇāmплемянник асуров; родственник
स प्रत्यक्षम् देवेभ्यःsa pratyakṣam devebhyaḥон явно богам; открыто
भागम् अददत्bhāgam adadatдолю давал; передавал
परोक्षम् असुरेभ्यःparokṣam asurebhyaḥтайно асурам; скрыто
अथ हिरण्यकशिपुम् पुरस्कृत्यatha hiraṇyakaśipum puraskṛtyaзатем, выставив Хираньякашипу впереди; во главе
विश्वरूप मातरम् स्वसारम्viśvarūpa mātaram svasāramмать Вишварупы, свою сестру; родственницу
असुराः वरम् अयाचन्तasurāḥ varam ayācantaасуры просили о благе; даре
हे स्वसर् अयम् ते पुत्रःhe svasar ayam te putraḥо сестра, этот твой сын; сын
त्वाष्ट्रः विश्वरूपः त्रिशिराtvāṣṭraḥ viśvarūpaḥ triśirāТваштра Вишварупа Трёхглавый; Тришира
देवानाम् पुरोहितःdevānām purohitaḥжрец богов; пурохита
प्रत्यक्षम् देवेभ्यः भागम् अददत्pratyakṣam devebhyaḥ bhāgam adadatявно даёт долю богам; передаёт
परोक्षम् अस्माकम्parokṣam asmākamтайно нам; скрыто
ततः देवाः वर्धन्तेtataḥ devāḥ vardhanteоттого боги растут; усиливаются
वयम् क्षीयामःvayam kṣīyāmaḥмы уменьшаемся; слабеем
तत् एनम् त्वम् वारयितुम् अर्हसिtat enam tvam vārayitum arhasiпоэтому ты должна его удержать; остановить
तथा यथा अस्मान् भजेत् इतिtathā yathā asmān bhajet itiтак, чтобы он нас делил; поддержал
अथ विश्वरूपम् नन्दनवनम् उपगतम्atha viśvarūpam nandanavanam upagatamзатем Вишварупу, пришедшего в Нанданавану; сад
माता उवाचmātā uvācaмать сказала; произнесла
पुत्र किम् पर पक्ष वर्धनःputra kim para pakṣa vardhanaḥсын, зачем усиливаешь чужую сторону; врагов
त्वम्tvamты; сам
मातुल पक्षम् नाशयसिmātula pakṣam nāśayasiдядьину сторону губишь; асуров
न अर्हसि एवम् कर्तुम् इतिna arhasi evam kartum itiне должен так делать; поступать
स विश्वरूपः मातुः वाक्यम्sa viśvarūpaḥ mātuḥ vākyamон, Вишварупа, слово матери; речь
अनतिक्रमणीयम् इति मत्वाanatikramaṇīyam iti matvāсчитая непреступным; обязательным
संपूज्य हिरण्यकशिपुम् अगात्saṃpūjya hiraṇyakaśipum agātпочтив Хираньякашипу, пошёл; отправился
हैरण्यगर्भात् च वसिष्ठात्hairaṇyagarbhāt ca vasiṣṭhātи от Вайшиштхи Хираньягарбхи; Васиштхи
हिरण्यकशिपुः शापम् प्राप्तवान्hiraṇyakaśipuḥ śāpam prāptavānХираньякашипу получил проклятие; обрёл
यस्मात् त्वया अन्यः वृतः होताyasmāt tvayā anyaḥ vṛtaḥ hotāпоскольку тобой выбран другой хотар; жрец
तस्मात् असमाप्त यज्ञः त्वम्tasmāt asamāpta yajñaḥ tvamпоэтому с незавершённой жертвой ты; останешься
अपूर्वात् सत्त्व जातात्apūrvāt sattva jātātот небывалого рода существа; создания
वधम् प्राप्स्यसि इतिvadham prāpsyasi itiполучишь смерть, так; гибель
तत् शाप दानात्tat śāpa dānātиз-за дачи этого проклятия; после
हिरण्यकशिपुः प्राप्तवान् वधम्hiraṇyakaśipuḥ prāptavān vadhamХираньякашипу обрёл смерть; был убит
विश्वरूपः मातृ पक्ष वर्धनःviśvarūpaḥ mātṛ pakṣa vardhanaḥВишварупа, усиливающий сторону матери; асуров
अत्यर्थम् तपसि अभवत्atyartham tapasi abhavatчрезвычайно пребывал в тапасе; аскезе
तस्य व्रत भङ्ग अर्थम्tasya vrata bhaṅga arthamради нарушения его обета; тапаса
इन्द्रः बह्वीः श्रीमत्यः अप्सरसःindraḥ bahvīḥ śrīmatyaḥ apsarasaḥИндра многих прекрасных апсар; красавиц
नियुयोजniyuyojaпослал; назначил
ताः च दृष्ट्वाtāḥ ca dṛṣṭvāи увидев их; тех
मनः क्षुभितम् तस्य अभवत्manaḥ kṣubhitam tasya abhavatего ум стал взволнован; поколебался
तासु च अप्सरःसुtāsu ca apsaraḥsuи к тем апсарам; женщинам
न चिरात् एव सक्तः अभवत्na cirāt eva saktaḥ abhavatочень скоро привязался; стал зависим
सक्तम् च एनम् ज्ञात्वाsaktam ca enam jñātvāи узнав его привязанным; увлечённым
अप्सरसः ऊचुःapsarasaḥ ūcuḥапсары сказали; произнесли
गच्छामहे वयम् यथा आगतम् इतिgacchāmahe vayam yathā āgatam itiмы уйдём, как пришли; обратно
ताः त्वाष्ट्रः उवाचtāḥ tvāṣṭraḥ uvācaим Тваштра сказал; Вишварупа
क्व गमिष्यथkva gamiṣyathaкуда пойдёте; уйдёте
आस्यताम् तावत् मया सहāsyatām tāvat mayā sahaпосидите пока со мной; останьтеcь
श्रेयः भविष्यति इतिśreyaḥ bhaviṣyati itiбудет благо, так; лучше
ताः तम् अब्रुवन्tāḥ tam abruvanони ему сказали; ответили
वयम् देव स्त्रियः अप्सरसःvayam deva striyaḥ apsarasaḥмы божественные женщины, апсары; небесные
इन्द्रम् वरदम् पुराindram varadam purāИндру, дарующего блага, прежде; издавна
प्रभविष्णुम् वृणीमहे इतिprabhaviṣṇum vṛṇīmahe itiмогущественного выбираем, так; предпочитаем
अथ ताः विश्वरूपः अब्रवीत्atha tāḥ viśvarūpaḥ abravītтогда им Вишварупа сказал; произнёс
अद्य एव स इन्द्राः देवाःadya eva sa indrāḥ devāḥсегодня же с Индрой боги; вместе
न भविष्यन्ति इतिna bhaviṣyanti itiне будут, так; исчезнут
ततः मन्त्रान् जजापtataḥ mantrān jajāpaзатем мантры стал читать; повторял
तैः मन्त्रैः प्रावर्धत त्रिशिराःtaiḥ mantraiḥ prāvardhata triśirāḥтеми мантрами Тришира вырос; усилился
एकेन आस्येन सर्व लोकेषुekena āsyena sarva lokeṣuодним ртом во всех мирах; устами
द्विजैः क्रियावद्भिः यज्ञेषुdvijaiḥ kriyāvadbhiḥ yajñeṣuдваждырождёнными, совершающими обряды, в жертвах; деятельными
सुहुतम् सोमम् पपौsuhutam somam papauхорошо возлитую сому пил; выпивал
एकेन आपःekena āpaḥодним воду; воды
एकेन स इन्द्रान् देवान्ekena sa indrān devānодним богов с Индрой; небожителей
अथ इन्द्रः तम् विवर्धमानम्atha indraḥ tam vivardhamānamтогда Индра его растущего; усиливающегося
सोम पान आप्यायित सर्व गात्रम्soma pāna āpyāyita sarva gātramс телом, напитанным питьём сомы; укреплённым
दृष्ट्वा चिन्ताम् आपेदेdṛṣṭvā cintām āpedeувидев, впал в тревогу; забеспокоился
देवाः च ते स इन्द्रेणdevāḥ ca te sa indreṇaи те боги вместе с Индрой; все
ब्रह्माणम् अभिजग्मुःbrahmāṇam abhijagmuḥпришли к Брахме; обратились
ऊचुः चūcuḥ caи сказали; произнесли
विश्वरूपेण सर्व यज्ञेषुviśvarūpeṇa sarva yajñeṣuВишварупой во всех жертвах; обрядах
सुहुतः सोमः पीयतेsuhutaḥ somaḥ pīyateхорошо возлитая сома выпивается; поглощается
वयम् अभागाः संवृत्ताःvayam abhāgāḥ saṃvṛttāḥмы стали бездольными; лишёнными доли
असुर पक्षः वर्धतेasura pakṣaḥ vardhateсторона асуров растёт; усиливается
वयम् क्षीयामःvayam kṣīyāmaḥмы истощаемся; слабеем
तत् अर्हसि नः विधातुम्tat arhasi naḥ vidhātumпоэтому должен нам устроить; назначить
श्रेयः यत् अनन्तरम् इतिśreyaḥ yat anantaram itiблаго, что следует дальше; помощь
तान् ब्रह्मा उवाचtān brahmā uvācaим Брахма сказал; произнёс
ऋषिः भार्गवः तपः तप्यतेṛṣiḥ bhārgavaḥ tapaḥ tapyateриши Бхаргава совершает тапас; аскезу
दधीचःdadhīcaḥДадхича; мудрец
सः याच्यताम् वरम्saḥ yācyatām varamу него пусть попросят дар; благо
यथा कलेवरम् जह्यात्yathā kalevaram jahyātчтобы тело он оставил; сбросил
तस्य अस्थिभिः वज्रम् क्रियताम् इतिtasya asthibhiḥ vajram kriyatām itiиз его костей пусть сделают ваджру; оружие
देवाः तत्र आगच्छन्devāḥ tatra āgacchanбоги туда пришли; отправились
यत्र दधीचः भगवान् ऋषिःyatra dadhīcaḥ bhagavān ṛṣiḥгде Дадхича, благословенный риши; мудрец
तपः तेपेtapaḥ tepeсовершал тапас; аскезу
स इन्द्राः देवाः तम् अभिगम्यsa indrāḥ devāḥ tam abhigamyaбоги с Индрой, придя к нему; приблизившись
ऊचुः भगवन् तपसः कुशलम्ūcuḥ bhagavan tapasaḥ kuśalamсказали: благословенный, благополучен ли тапас; добро
अविघ्नम् च इतिavighnam ca itiи без препятствий ли; так
तान् दधीचः उवाचtān dadhīcaḥ uvācaим Дадхича сказал; ответил
स्वागतम् भवद्भ्यःsvāgatam bhavadbhyaḥдобро пожаловать вам; приветствие
किम् क्रियताम्kim kriyatāmчто сделать; исполнить
यत् वक्ष्यथ तत् करिष्यामि इतिyat vakṣyatha tat kariṣyāmi itiчто скажете, то сделаю; исполню
ते तम् अब्रुवन्te tam abruvanони ему сказали; попросили
शरीर परित्यागम् लोक हित अर्थम्śarīra parityāgam loka hita arthamоставление тела ради блага мира; мира
भगवान् कर्तुम् अर्हति इतिbhagavān kartum arhati itiблагословенный должен совершить; сделать
अथ दधीचः तथा एवatha dadhīcaḥ tathā evaтогда Дадхича именно так; так же
अविमनाः सुख दुःख समःavimanāḥ sukha duḥkha samaḥнеунывающий, равный к счастью и страданию; спокойный
महा योगी आत्मानम् समाधायmahā yogī ātmānam samādhāyaвеликий йогин, сосредоточив себя; в самадхи
शरीर परित्यागम् चकारśarīra parityāgam cakāraоставление тела совершил; покинул тело
तस्य परमात्मनि अवसृतेtasya paramātmani avasṛteкогда он ушёл в Параматму; растворился
तानि अस्थीनि धाता संगृह्यtāni asthīni dhātā saṃgṛhyaте кости Дхатар собрав; Творец
वज्रम् अकरोत्vajram akarotсделал ваджру; оружие
तेन वज्रेण अभेद्येन अप्रधृष्येणtena vajreṇa abhedyena apradhṛṣyeṇaэтой ваджрой неразбиваемой, неприступной; неодолимой
ब्रह्म अस्थि संभूतेनbrahma asthi saṃbhūtenaвозникшей из костей брахмана; Дадхичи
विष्णु प्रविष्टेन इन्द्रःviṣṇu praviṣṭena indraḥпроникнутой Вишну, Индра; исполненной
विश्वरूपम् जघानviśvarūpam jaghānaВишварупу убил; поразил
शिरसाम् च अस्य छेदनम् अकरोत्śirasām ca asya chedanam akarotи отсечение его голов совершил; срубил
तस्मात् अनन्तरम्tasmāt anantaramпосле этого; затем
विश्वरूप गात्र मथन संभवम्viśvarūpa gātra mathana saṃbhavamвозникшего из растёртого тела Вишварупы; порождённого
त्वष्ट्र उत्पादितम् एव अरिम्tvaṣṭra utpāditam eva arimименно Тваштром созданного врага; Вритру
वृत्रम् इन्द्रः जघानvṛtram indraḥ jaghānaВритру Индра убил; поразил
अनुवाद

Вишварупа, сын Тваштри, был жрецом богов и племянником асуров. Открыто он давал долю богам, а тайно — асурам. Тогда асуры, выставив вперёд Хираньякашипу, попросили мать Вишварупы, свою сестру: «Твой сын Тришира, жрец богов, явно даёт долю богам и тайно нам; оттого боги усиливаются, а мы слабеем. Останови его так, чтобы он стал поддерживать нас». Мать сказала Вишварупе в Нанданаване: «Сын, почему ты усиливаешь чужую сторону и губишь сторону своих дядей? Не следует так поступать». Считая слово матери непреступным, Вишварупа почтил Хираньякашипу и пошёл к нему. Но Хираньякашипу получил проклятие от Васиштхи: поскольку он выбрал другого хотара, его жертва не завершится, и он погибнет от небывалого существа. Из-за этого проклятия Хираньякашипу и был убит. Вишварупа, усиливая сторону матери, предался тяжкому тапасу. Чтобы нарушить его обет, Индра послал многих прекрасных апсар; увидев их, Вишварупа взволновался и вскоре привязался к ним. Когда апсары сказали, что уходят обратно, он попросил их остаться, но они ответили: «Мы божественные женщины и выбираем могущественного Индру». Тогда Вишварупа сказал: «Сегодня же боги вместе с Индрой перестанут быть», и стал читать мантры. Этими мантрами Тришира рос: одним ртом он пил сому, хорошо возлитую дваждырождёнными в жертвах, другим — воды, третьим — богов вместе с Индрой. Увидев, как он возрастает, напитанный сомой, Индра впал в тревогу. Боги вместе с Индрой пришли к Брахме и сказали: «Вишварупа выпивает сому во всех жертвах; мы лишены доли, сторона асуров растёт, а мы слабеем. Устрой нам ближайшее благо». Брахма сказал: «Риши Дадхича Бхаргава совершает тапас. Попросите у него дар: пусть он оставит тело, а из его костей сделают ваджру». Боги с Индрой пришли к Дадхиче, и он сказал: «Добро пожаловать. Что сделать? Что скажете, то исполню». Они попросили его оставить тело ради блага мира. Тогда Дадхича, не смущаясь, равный к счастью и страданию, великий йогин, сосредоточил себя и оставил тело. Когда он ушёл в Параматму, Дхатар собрал его кости и сделал ваджру. Этой неразбиваемой, неприступной ваджрой, возникшей из костей брахмана и проникнутой Вишну, Индра убил Вишварупу и отсёк его головы. Затем Индра убил и Вритру, врага, созданного Тваштром из растёртого тела Вишварупы».

संस्करण

d01f49a1d0cc · प्रकाशित 21 जून 2026, 11:09:11 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.329.9-16

श्लोक बदलें इन कुंजियों से