Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Hayashiras Form and the Recovery of the Vedas12.335.34-43
11617 / 15823
महाभारत · 12.335.34-43
॥
देवनागरी

नमस् ते ब्रह्महृदय नमस् ते मम पूर्वज ॥
लोकाद्य भुवनश्रेष्ठ सांख्ययोगनिधे विभो ॥
व्यक्ताव्यक्तकराचिन्त्य क्षेमं पन्थानम् आस्थित ॥
विश्वभुक् सर्वभूतानाम् अन्तरात्मन्न् अयोनिज ॥
अहं प्रसादजस् तुभ्यं लोकधाम्ने स्वयंभुवे ॥
त्वत्तो मे मानसं जन्म प्रथमं द्विजपूजितम् ॥
चाक्षुषं वै द्वितीयं मे जन्म चासीत् पुरातनम् ॥
त्वत्प्रसादाच् च मे जन्म तृतीयं वाचिकं महत् ॥
त्वत्तः श्रवणजं चापि चतुर्थं जन्म मे विभो ॥
नासिक्यं चापि मे जन्म त्वत्तः पञ्चमम् उच्यते ॥
अण्डजं चापि मे जन्म त्वत्तः षष्ठं विनिर्मितम् ॥
इदं च सप्तमं जन्म पद्मजं मे ऽमितप्रभ ॥
सर्गे सर्गे ह्य् अहं पुत्रस् तव त्रिगुणवर्जितः ॥
प्रथितः पुण्डरीकाक्ष प्रधानगुणकल्पितः ॥
त्वम् ईश्वरस्वभावश् च स्वयंभूः पुरुषोत्तमः ॥
त्वया विनिर्मितो ऽहं वै वेदचक्षुर् वयोतिगः ॥
ते मे वेदा हृताश् चक्षुर् अन्धो जातो ऽस्मि जागृहि ॥
ददस्व चक्षुषी मह्यं प्रियो ऽहं ते प्रियो ऽसि मे ॥
एवं स्तुतः स भगवान् पुरुषः सर्वतोमुखः ॥
जहौ निद्राम् अथ तदा वेदकार्यार्थम् उद्यतः ॥
ऐश्वरेण प्रयोगेण द्वितीयां तनुम् आस्थितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

namas te brahmahṛdaya namas te mama pūrvaja ||
lokādya bhuvanaśreṣṭha sāṃkhyayoganidhe vibho ||
vyaktāvyaktakarācintya kṣemaṃ panthānam āsthita ||
viśvabhuk sarvabhūtānām antarātmann ayonija ||
ahaṃ prasādajas tubhyaṃ lokadhāmne svayaṃbhuve ||
tvatto me mānasaṃ janma prathamaṃ dvijapūjitam ||
cākṣuṣaṃ vai dvitīyaṃ me janma cāsīt purātanam ||
tvatprasādāc ca me janma tṛtīyaṃ vācikaṃ mahat ||
tvattaḥ śravaṇajaṃ cāpi caturthaṃ janma me vibho ||
nāsikyaṃ cāpi me janma tvattaḥ pañcamam ucyate ||
aṇḍajaṃ cāpi me janma tvattaḥ ṣaṣṭhaṃ vinirmitam ||
idaṃ ca saptamaṃ janma padmajaṃ me 'mitaprabha ||
sarge sarge hy ahaṃ putras tava triguṇavarjitaḥ ||
prathitaḥ puṇḍarīkākṣa pradhānaguṇakalpitaḥ ||
tvam īśvarasvabhāvaś ca svayaṃbhūḥ puruṣottamaḥ ||
tvayā vinirmito 'haṃ vai vedacakṣur vayotigaḥ ||
te me vedā hṛtāś cakṣur andho jāto 'smi jāgṛhi ||
dadasva cakṣuṣī mahyaṃ priyo 'haṃ te priyo 'si me ||
evaṃ stutaḥ sa bhagavān puruṣaḥ sarvatomukhaḥ ||
jahau nidrām atha tadā vedakāryārtham udyataḥ ||
aiśvareṇa prayogeṇa dvitīyāṃ tanum āsthitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नमस् ते ब्रह्म हृदयnamas te brahma hṛdayaпоклон тебе, сердце Брахмана; сущность веды
नमस् ते मम पूर्वजnamas te mama pūrvajaпоклон тебе, мой перворождённый; предшествующий
लोक आद्य भुवन श्रेष्ठloka ādya bhuvana śreṣṭhaначало миров, лучший вселенной; бхуван
सांख्य योग निधे विभोsāṃkhya yoga nidhe vibhoсокровищница санкхьи и йоги, Владыка; всепроникающий
व्यक्त अव्यक्त कर अचिन्त्यvyakta avyakta kara acintyaсоздатель проявленного и непроявленного, непостижимый; немыслимый
क्षेमम् पन्थानम् आस्थितkṣemam panthānam āsthitaставший безопасным путём; благим
विश्व भुक् सर्व भूतानाम्viśva bhuk sarva bhūtānāmвкушающий вселенную всех существ; поддерживающий
अन्तरात्मन् अयोनिजantarātman ayonijaвнутренний Атман, нерождённый; не из утробы
अहम् प्रसाद जः तुभ्यम्aham prasāda jaḥ tubhyamя рождён твоей милостью; благосклонностью
लोक धाम्ने स्वयंभुवेloka dhāmne svayaṃbhuveдля тебя, обители миров, Самосущего; Сваямбху
त्वत्तः मे मानसम् जन्मtvattaḥ me mānasam janmaот тебя моё умственное рождение; манаса
प्रथमम् द्विज पूजितम्prathamam dvija pūjitamпервое, почитаемое дваждырождёнными; брахманами
चाक्षुषम् वै द्वितीयम् मेcākṣuṣam vai dvitīyam meзрительное же моё второе; рождение
जन्म च आसीत् पुरातनम्janma ca āsīt purātanamрождение было древним; прежним
त्वत् प्रसादात् च मे जन्मtvat prasādāt ca me janmaи по твоей милости моё рождение; возникновение
तृतीयम् वाचिकम् महत्tṛtīyam vācikam mahatтретье, великое, словесное; из речи
त्वत्तः श्रवण जम् च अपिtvattaḥ śravaṇa jam ca apiот тебя также рождённое из слуха; ушей
चतुर्थम् जन्म मे विभोcaturtham janma me vibhoчетвёртое моё рождение, Владыка; Вибху
नासिक्यम् च अपि मे जन्मnāsikyam ca api me janmaи носовое также моё рождение; из носа
त्वत्तः पञ्चमम् उच्यतेtvattaḥ pañcamam ucyateот тебя называется пятым; считается
अण्डजम् च अपि मे जन्मaṇḍajam ca api me janmaи яйцерождённое также моё рождение; из яйца
त्वत्तः षष्ठम् विनिर्मितम्tvattaḥ ṣaṣṭham vinirmitamот тебя шестое создано; произведено
इदम् च सप्तमम् जन्मidam ca saptamam janmaи это седьмое рождение; нынешнее
पद्म जम् मे अमित प्रभpadma jam me amita prabhaмоё лотосорождённое, безмерносиятельный; Господь
सर्गे सर्गे हि अहम् पुत्रःsarge sarge hi aham putraḥведь в каждом творении я сын; порождение
तव त्रिगुण वर्जितःtava triguṇa varjitaḥтвой, свободный от трёх гун; запредельный
प्रथितः पुण्डरीक अक्षprathitaḥ puṇḍarīka akṣaизвестный, лотосоокий; Нараяна
प्रधान गुण कल्पितःpradhāna guṇa kalpitaḥустроенный качествами прадханы; природы
त्वम् ईश्वर स्वभावः चtvam īśvara svabhāvaḥ caты имеешь природу Ишвары; владычества
स्वयंभूः पुरुषोत्तमःsvayaṃbhūḥ puruṣottamaḥСамосущий, Пурушоттама; Верховный
त्वया विनिर्मितः अहम् वैtvayā vinirmitaḥ aham vaiтобой я создан воистину; произведён
वेद चक्षुः वयः अतिगःveda cakṣuḥ vayaḥ atigaḥимеющий Веды глазами, превосходящий возраст; время
ते मे वेदाः हृताः चक्षुःte me vedāḥ hṛtāḥ cakṣuḥэти мои Веды, глаза, похищены; зрение
अन्धः जातः अस्मि जागृहिandhaḥ jātaḥ asmi jāgṛhiя стал слепым; пробудись; очнись
ददस्व चक्षुषी मह्यम्dadasva cakṣuṣī mahyamдай мне два глаза; зрение
प्रियः अहम् तेpriyaḥ aham teя дорог тебе; любим
प्रियः असि मेpriyaḥ asi meты дорог мне; любим
एवम् स्तुतः सः भगवान्evam stutaḥ saḥ bhagavānтак прославленный тот Бхагаван; Господь
पुरुषः सर्वतोमुखःpuruṣaḥ sarvatomukhaḥПуруша, имеющий лица всюду; вселикій
जहौ निद्राम् अथ तदाjahau nidrām atha tadāоставил сон тогда; пробудился
वेद कार्य अर्थम् उद्यतःveda kārya artham udyataḥподнявшись ради дела Вед; их спасения
ऐश्वरेण प्रयोगेणaiśvareṇa prayogeṇaбожественным применением; силой
द्वितीयाम् तनुम् आस्थितःdvitīyām tanum āsthitaḥпринял второе тело; образ
अनुवाद

Брахма молился: «Поклон Тебе, сердце Брахмана; поклон Тебе, мой Предшествующий. Ты - начало миров, лучший во вселенной, сокровищница санкхьи и йоги, всепроникающий Владыка. Непостижимый создатель проявленного и непроявленного, Ты стал благим путём; Ты - поддерживающий вселенную, внутренний Атман всех существ, нерождённый. Я рождён Твоей милостью, о Самосущий, обитель миров. Моё первое, умственное рождение от Тебя почитают дваждырождённые; второе, древнее, было зрительным; третье, великое, по Твоей милости было словесным; четвёртое родилось от слуха; пятое, как говорят, от носа; шестое было яйцерождённым; а это моё седьмое рождение - лотосорождённое, о безмерносиятельный. В каждом творении я Твой сын, о свободный от трёх гун, лотосоокий, хотя устроен качествами прадханы. Ты - Самосущий Пурушоттама, имеющий природу Ишвары; я создан Тобой и имею Веды как глаза, превосходя время. Но эти мои Веды, мои глаза, похищены; я стал слепым. Пробудись, дай мне глаза! Я дорог Тебе, и Ты дорог мне». Прославленный так, Бхагаван, вселикий Пуруша, оставил сон и, поднявшись ради дела Вед, божественной силой принял второе тело.

संस्करण

f0c6f2767f97 · प्रकाशित 21 जून 2026, 9:11:23 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.335.21-33

श्लोक बदलें इन कुंजियों से