सुनासिकेन कायेन भूत्वा चन्द्रप्रभस् तदा ॥
कृत्वा हयशिरः शुभ्रं वेदानाम् आलयं प्रभुः ॥
तस्य मूर्धा समभवद् द्यौः सनक्षत्रतारका ॥
केशाश् चास्याभवन् दीर्घा रवेर् अंशुसमप्रभाः ॥
कर्णाव् आकाशपाताले ललाटं भूतधारिणी ॥
गङ्गा सरस्वती पुण्या भ्रुवाव् आस्तां महानदी ॥
चक्षुषी सोमसूर्यौ ते नासा संध्या पुनः स्मृता ॥
ओंकारस् त्व् अथ संस्कारो विद्युज् जिह्वा च निर्मिता ॥
दन्ताश् च पितरो राजन् सोमपा इति विश्रुताः ॥
गोलोको ब्रह्मलोकश् च ओष्ठाव् आस्तां महात्मनः ॥
ग्रीवा चास्याभवद् राजन् कालरात्रिर् गुणोत्तरा ॥
एतद् धयशिरः कृत्वा नानामूर्तिभिर् आवृतम् ॥
अन्तर्दधे स विश्वेशो विवेश च रसां प्रभुः ॥
रसां पुनः प्रविष्टश् च योगं परमम् आस्थितः ॥
शैक्षं स्वरं समास्थाय ओम् इति प्रासृजत् स्वरम् ॥
स स्वरः सानुनादी च सर्वगः स्निग्ध एव च ॥
बभूवान्तर्महीभूतः सर्वभूतगुणोदितः ॥
ततस् ताव् असुरौ कृत्वा वेदान् समयबन्धनान् ॥
रसातले विनिक्षिप्य यतः शब्दस् ततो द्रुतौ ॥
एतस्मिन्न् अन्तरे राजन् देवो हयशिरोधरः ॥
जग्राह वेदान् अखिलान् रसातलगतान् हरिः ॥
प्रादाच् च ब्रह्मणे भूयस् ततः स्वां प्रकृतिं गतः ॥
स्थापयित्वा हयशिर उदक्पूर्वे महोदधौ ॥
वेदानाम् आलयश् चापि बभूवाश्वशिरास् ततः ॥
sunāsikena kāyena bhūtvā candraprabhas tadā ||
kṛtvā hayaśiraḥ śubhraṃ vedānām ālayaṃ prabhuḥ ||
tasya mūrdhā samabhavad dyauḥ sanakṣatratārakā ||
keśāś cāsyābhavan dīrghā raver aṃśusamaprabhāḥ ||
karṇāv ākāśapātāle lalāṭaṃ bhūtadhāriṇī ||
gaṅgā sarasvatī puṇyā bhruvāv āstāṃ mahānadī ||
cakṣuṣī somasūryau te nāsā saṃdhyā punaḥ smṛtā ||
oṃkāras tv atha saṃskāro vidyuj jihvā ca nirmitā ||
dantāś ca pitaro rājan somapā iti viśrutāḥ ||
goloko brahmalokaś ca oṣṭhāv āstāṃ mahātmanaḥ ||
grīvā cāsyābhavad rājan kālarātrir guṇottarā ||
etad dhayaśiraḥ kṛtvā nānāmūrtibhir āvṛtam ||
antardadhe sa viśveśo viveśa ca rasāṃ prabhuḥ ||
rasāṃ punaḥ praviṣṭaś ca yogaṃ paramam āsthitaḥ ||
śaikṣaṃ svaraṃ samāsthāya om iti prāsṛjat svaram ||
sa svaraḥ sānunādī ca sarvagaḥ snigdha eva ca ||
babhūvāntarmahībhūtaḥ sarvabhūtaguṇoditaḥ ||
tatas tāv asurau kṛtvā vedān samayabandhanān ||
rasātale vinikṣipya yataḥ śabdas tato drutau ||
etasminn antare rājan devo hayaśirodharaḥ ||
jagrāha vedān akhilān rasātalagatān hariḥ ||
prādāc ca brahmaṇe bhūyas tataḥ svāṃ prakṛtiṃ gataḥ ||
sthāpayitvā hayaśira udakpūrve mahodadhau ||
vedānām ālayaś cāpi babhūvāśvaśirās tataḥ ||
«Став лунносиятельным телом с прекрасным носом, Владыка создал белую конскую голову, обитель Вед. Его головой стало небо со звёздами и созвездиями, его длинные волосы сияли как лучи солнца. Два уха стали пространством и Паталой, лоб - землёй, держательницей существ, а святые Ганга и Сарасвати - двумя бровями. Его глазами стали Луна и Солнце, носом - сумерки, омкара стала освящением, молния - языком. Его зубами были предки, известные как пьющие сому; Голока и Брахмалока стали губами Махатмы, а шея - превосходная Калара́три. Создав этот конеглавый образ, покрытый множеством форм, Владыка вселенной скрылся и вошёл в Расу. Войдя туда и утвердившись в высшей йоге, Он произнёс ведийский звук 'Ом'. Этот звук, звучащий с отзвуком, всепроникающий и мягкий, проник в землю и был поднят качествами всех существ. Тогда два асура, связав Веды и бросив их в Расаталу, побежали туда, откуда исходил звук. В это время Хари, Бог с конской головой, забрал все Веды из Расаталы, снова отдал их Брахме и вернулся к своей природе. Установив Хаяширу в северо-восточном великом океане, Он стал обителью Вед».
3394dea03319 · प्रकाशित 21 जून 2026, 9:11:23 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Образ Хаяширы раскрыт как космическое тело, где Веды хранятся не в книге, а в самом Божественном звуке. Ом отвлекает асуров, но по сути он возвращает знание к его источнику - Хари.