महाभारत
The Honoring of Brahmins13.8.1-4
11776 / 15823
महाभारत · 13.8.1-4
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
के पूज्याः के नमस्कार्याः कान् नमस्यसि भारत ॥
एतन् मे सर्वम् आचक्ष्व येषां स्पृहयसे नृप ॥
उत्तमापद्गतस्यापि यत्र ते वर्तते मनः ॥
मनुष्यलोके सर्वस्मिन् यद् अमुत्रेह चाप्य् उत ॥
भीष्म उवाच
स्पृहयामि द्विजातीनां येषां ब्रह्म परं धनम् ॥
येषां स्वप्रत्ययः स्वर्गस् तपःस्वाध्यायसाधनः ॥
येषां वृद्धाश् च बालाश् च पितृपैतामहीं धुरम् ॥
उद्वहन्ति न सीदन्ति तेषां वै स्पृहयाम्य् अहम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ke pūjyāḥ ke namaskāryāḥ kān namasyasi bhārata ||
etan me sarvam ācakṣva yeṣāṃ spṛhayase nṛpa ||
uttamāpadgatasyāpi yatra te vartate manaḥ ||
manuṣyaloke sarvasmin yad amutreha cāpy uta ||
bhīṣma uvāca
spṛhayāmi dvijātīnāṃ yeṣāṃ brahma paraṃ dhanam ||
yeṣāṃ svapratyayaḥ svargas tapaḥsvādhyāyasādhanaḥ ||
yeṣāṃ vṛddhāś ca bālāś ca pitṛpaitāmahīṃ dhuram ||
udvahanti na sīdanti teṣāṃ vai spṛhayāmy aham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
के पूज्याः के नमस्कार्याःke pūjyāḥ ke namaskāryāḥкто почитаемы, кто достойны поклона
कान् नमस्यसि भारतkān namasyasi bhārataкому ты поклоняешься, о Бхарата
एतत् मे सर्वम् आचक्ष्वetat me sarvam ācakṣvaэто мне всё поведай
येषां स्पृहयसे नृपyeṣāṃ spṛhayase nṛpaк кому стремишься, о царь
उत्तमापद्गतस्य अपिuttamāpadgatasya apiи в крайней беде пребывающего
यत्र ते वर्तते मनःyatra te vartate manaḥк чему обращается твой ум
मनुष्यलोके सर्वस्मिन्manuṣyaloke sarvasminво всём мире людей
यत् अमुत्र इहyat amutra ihaчто в том мире и здесь
च अपि उतca api utaи притом
स्पृहयामि द्विजातीनांspṛhayāmi dvijātīnāṃстремлюсь к дваждырождённым
येषां ब्रह्म परं धनम्yeṣāṃ brahma paraṃ dhanamу кого Брахман — высшее богатство
येषां स्वप्रत्ययः स्वर्गःyeṣāṃ svapratyayaḥ svargaḥу кого небо — собственным усилием обретаемое
तपःस्वाध्यायसाधनःtapaḥsvādhyāyasādhanaḥподвигом и изучением Веды добываемое
येषां वृद्धाः च बालाः चyeṣāṃ vṛddhāḥ ca bālāḥ caу кого старые и юные
पितृपैतामहीं धुरम्pitṛpaitāmahīṃ dhuramотчее и дедовское ярмо
उद्वहन्ति न सीदन्तिudvahanti na sīdantiнесут, не изнемогая
तेषां वै स्पृहयामि अहम्teṣāṃ vai spṛhayāmi ahamк тем именно стремлюсь я
अनुवाद

Юдхиштхира сказал: «Кто почитаемы, кто достойны поклона, кому ты поклоняешься, о Бхарата? Это мне всё поведай — к кому стремишься, о царь, к чему обращается ум твой и в крайней беде, во всём мире людей, что в том мире и здесь». Бхишма сказал: «Стремлюсь я к дваждырождённым, у кого Брахман — высшее богатство, у кого небо обретается собственным усилием — подвигом и изучением Веды. У кого и старые, и юные несут отчее и дедовское ярмо, не изнемогая, — к тем именно стремлюсь я».

संस्करण

77ec4b1f4ff0 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:35:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से