स यज्ञकारः कौन्तेय पित्रा सृष्टः परंतप ॥
प्रायाद् गर्दभयुक्तेन रथेनेहाशुगामिना ॥
स बालं गर्दभं राजन् वहन्तं मातुर् अन्तिके ॥
निरविध्यत् प्रतोदेन नासिकायां पुनः पुनः ॥
तं तु तीव्रव्रणं दृष्ट्वा गर्दभी पुत्रगृद्धिनी ॥
उवाच मा शुचः पुत्र चण्डालस् त्वाधितिष्ठति ॥
ब्राह्मणे दारुणं नास्ति मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥
आचार्यः सर्वभूतानां शास्ता किं प्रहरिष्यति ॥
अयं तु पापप्रकृतिर् बाले न कुरुते दयाम् ॥
स्वयोनिं मानयत्य् एष भावो भावं निगच्छति ॥
sa yajñakāraḥ kaunteya pitrā sṛṣṭaḥ paraṃtapa ||
prāyād gardabhayuktena rathenehāśugāminā ||
sa bālaṃ gardabhaṃ rājan vahantaṃ mātur antike ||
niravidhyat pratodena nāsikāyāṃ punaḥ punaḥ ||
taṃ tu tīvravraṇaṃ dṛṣṭvā gardabhī putragṛddhinī ||
uvāca mā śucaḥ putra caṇḍālas tvādhitiṣṭhati ||
brāhmaṇe dāruṇaṃ nāsti maitro brāhmaṇa ucyate ||
ācāryaḥ sarvabhūtānāṃ śāstā kiṃ prahariṣyati ||
ayaṃ tu pāpaprakṛtir bāle na kurute dayām ||
svayoniṃ mānayaty eṣa bhāvo bhāvaṃ nigacchati ||
«Он, для жертвы, о сын Кунти, отцом посланный, о каратель врагов, поехал осла́ми запряжённой колесницей быстроходной. Он молодого осла, о царь, везущего колесницу подле матери, пронзал стрекалом в ноздри снова и снова. Его, тяжко израненного, увидев, ослица, по сыну тоскующая, сказала: „Не горюй, сынок, — чандала тобою правит. В брахмане жестокости нет: дружелюбным брахман зовётся, наставник всех существ, учитель — зачем бы он ударил? Этот же, дурной природы, к детёнышу не являет жалости; своё происхождение являет он — природа выдаёт природу“».
fa0553c29aa6 · प्रकाशित 20 जून 2026, 9:15:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Завязка горька и многозначительна: Матанга, мнящий себя брахманом, безжалостно язвит ослёнка, и ослица-мать прозревает в его жестокости тайну его рождения. Знаменательно мерило, которым она судит: «в брахмане жестокости нет» — подлинная примета брахмана не звание, а кротость и милосердие, ибо он «друг и наставник всех существ». «Природа выдаёт природу»: внутреннее естество обнаруживает себя в поступке. Так, прежде чем открыта тайна крови, уже вынесен суд по делам — и судит брахмана не происхождение, а немилосердие.