महाभारत
Āśvamedhika-parva (Vyāsa's Teaching on the Sacrifice)14.3.14–16
12854 / 15823
महाभारत · 14.3.14–16
देवनागरी

स्वयं विनाश्य पृथिवीं यज्ञार्थे द्विजसत्तम ॥
करम् आहारयिष्यामि कथं शोकपरायणान् ॥
दुर्योधनापराधेन वसुधा वसुधाधिपाः ॥
प्रनष्टा योजयित्वास्मान् अकीर्त्या मुनिसत्तम ॥
दुर्योधनेन पृथिवी क्षयिता वित्तकारणात् ॥
कोशश् चापि विशीर्णो ऽसौ धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

svayaṃ vināśya pṛthivīṃ yajñārthe dvijasattama ||
karam āhārayiṣyāmi kathaṃ śokaparāyaṇān ||
duryodhanāparādhena vasudhā vasudhādhipāḥ ||
pranaṣṭā yojayitvāsmān akīrtyā munisattama ||
duryodhanena pṛthivī kṣayitā vittakāraṇāt ||
kośaś cāpi viśīrṇo 'sau dhārtarāṣṭrasya durmateḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स्वयम् विनाश्य पृथिवीम्svayam vināśya pṛthivīmсам разорив землю; сам разорив землю
यज्ञार्थे द्विजसत्तमyajñārthe dvijasattamaради жертвы, о лучший из дваждырождённых; ради жертвы, о лучший из дваждырождённых
करम् आहारयिष्यामिkaram āhārayiṣyāmiподать буду взимать; подать стану взимать
कथम् शोकपरायणान्katham śokaparāyaṇānкак — [с] предавшихся скорби; как — [с] предавшихся скорби
दुर्योधनापराधेनduryodhanāparādhenaпо вине Дурьодханы; по вине Дурьодханы
वसुधा वसुधाधिपाःvasudhā vasudhādhipāḥземля [и] владыки земли; земля [и] владыки земли
प्रनष्टा योजयित्वा अस्मान्pranaṣṭā yojayitvā asmānпогибли, ввергнув нас; погибли, ввергнув нас
अकीर्त्या मुनिसत्तमakīrtyā munisattamaв бесславие, о лучший из мудрецов; в бесславие, о лучший из мудрецов
दुर्योधनेन पृथिवीduryodhanena pṛthivīДурьодханою земля; Дурьодханою земля
क्षयिता वित्तकारणात्kṣayitā vittakāraṇātистощена ради богатства; разорена ради богатства
कोशः च अपि विशीर्णः असौkośaḥ ca api viśīrṇaḥ asauи казна та расточена; и казна та опустошена
धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेःdhārtarāṣṭrasya durmateḥДхартараштры, злоумного; Дхартараштры, злоумного
अनुवाद

«Сам разорив землю, ради жертвы, о лучший из дваждырождённых, как [с них] подать буду взимать — [с них,] предавшихся скорби? По вине Дурьодханы и земля, и владыки земли погибли, ввергнув нас в бесславие, о лучший из мудрецов. Дурьодханою земля истощена ради богатства; и казна та расточена — Дхартараштры, злоумного».

संस्करण

a2be0eca7d5c · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:10:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से