महाभारत
Āśvamedhika-parva (saṃvartasya saṃmati) (Samvarta's Consent)14.7.16–18
12902 / 15823
महाभारत · 14.7.16–18
देवनागरी

स माम् अभिगतं प्रेम्णा याज्यवन् न बुभूषति ॥
देवराजम् उपाश्रित्य तद् विद्धि मुनिपुंगव ॥
सो ऽहम् इच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम् ॥
कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर् गुणैः ॥
न हि मे वर्तते बुद्धिर् गन्तुं ब्रह्मन् बृहस्पतिम् ॥
प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथानपकृते सति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa mām abhigataṃ premṇā yājyavan na bubhūṣati ||
devarājam upāśritya tad viddhi munipuṃgava ||
so 'ham icchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum ||
kāmaye samatikrāntuṃ vāsavaṃ tvatkṛtair guṇaiḥ ||
na hi me vartate buddhir gantuṃ brahman bṛhaspatim ||
pratyākhyāto hi tenāsmi tathānapakṛte sati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः माम् अभिगतम् प्रेम्णाsaḥ mām abhigatam premṇāон меня, пришедшего с любовью; он меня, пришедшего с любовью
याज्यवत् न बुभूषतिyājyavat na bubhūṣati[как] жертвователя иметь не желает; [как] жертвователя принять не желает
देवराजम् उपाश्रित्यdevarājam upāśrityaна царя богов опираясь; на царя богов полагаясь
तत् विद्धि मुनिपुंगवtat viddhi munipuṃgavaто знай, о бык среди мудрецов; то знай, о бык среди мудрецов
सः अहम् इच्छामि भवताsaḥ aham icchāmi bhavatāтак я желаю тобою; так я желаю тобою
सर्वस्वेन अपि याजितुम्sarvasvena api yājitum[хотя бы и] всем достоянием совершить жертву; [хотя бы и] всем достоянием совершить жертву
कामये समतिक्रान्तुम्kāmaye samatikrāntumжелаю превзойти; желаю превзойти
वासवम् त्वत्कृतैः गुणैःvāsavam tvatkṛtaiḥ guṇaiḥВасаву благими [деяниями], тобою совершёнными; Васаву заслугами, тобою устроенными
न हि मे वर्तते बुद्धिःna hi me vartate buddhiḥибо не склоняется мой разум; ибо не лежит моё сердце
गन्तुम् ब्रह्मन् बृहस्पतिम्gantum brahman bṛhaspatimидти, о брахман, [к] Брихаспати; идти, о брахман, [к] Брихаспати
प्रत्याख्यातः हि तेन अस्मिpratyākhyātaḥ hi tena asmiибо отвергнут я им; ибо отвергнут я им
तथा अनपकृते सतिtathā anapakṛte satiтогда как [никакого] оскорбления не [было]; хотя [я ему] не сделал зла
अनुवाद

«Он меня, пришедшего с любовью, [как] жертвователя [своего] иметь не желает, на царя богов опираясь; то знай, о бык среди мудрецов. Так я желаю тобою, [хотя бы и] всем достоянием [своим], совершить жертву; желаю превзойти Васаву благими [деяниями], тобою совершёнными. Ибо не склоняется мой разум идти, о брахман, [к] Брихаспати; ибо отвергнут я им, тогда как [никакого] оскорбления [я ему] не [нанёс]».

संस्करण

77374fc687c9 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:30:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से