महाभारत
The old king's love for the Pāṇḍavas15.3.14-17
15456 / 15823
महाभारत · 15.3.14-17
देवनागरी

न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै ॥
उवाच दुष्कृतं किं चिद् युधिष्ठिरभयान् नरः ॥
धृत्या तुष्टो नरेन्द्रस्य गान्धारी विदुरस् तथा ॥
शौचेन चाजातशत्रोर् न तु भीमस्य शत्रुहन् ॥
अन्ववर्तत भीमो ऽपि निष्टनन् धर्मजं नृपम् ॥
धृतराष्ट्रं च संप्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः ॥
राजानम् अनुवर्तन्तं धर्मपुत्रं महामतिम् ॥
अन्ववर्तत कौरव्यो हृदयेन पराङ्मुखः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na rājño dhṛtarāṣṭrasya na ca duryodhanasya vai ||
uvāca duṣkṛtaṃ kiṃ cid yudhiṣṭhirabhayān naraḥ ||
dhṛtyā tuṣṭo narendrasya gāndhārī viduras tathā ||
śaucena cājātaśatror na tu bhīmasya śatruhan ||
anvavartata bhīmo 'pi niṣṭanan dharmajaṃ nṛpam ||
dhṛtarāṣṭraṃ ca saṃprekṣya sadā bhavati durmanāḥ ||
rājānam anuvartantaṃ dharmaputraṃ mahāmatim ||
anvavartata kauravyo hṛdayena parāṅmukhaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न राज्ञः धृतराष्ट्रस्यna rājñaḥ dhṛtarāṣṭrasyaни царя Дхритараштры
न च दुर्योधनस्य वैna ca duryodhanasya vaiни Дурьодханы
उवाचuvācaговорил
दुष्कृतम् किं चित्duṣkṛtam kiṃ citо какой-либо вине
युधिष्ठिरभयात्yudhiṣṭhirabhayātиз страха перед Юдхиштхирой
नरःnaraḥчеловек
धृत्याdhṛtyāтвёрдостью; выдержкой
तुष्टःtuṣṭaḥдоволен
नरेन्द्रस्यnarendrasyaцаря
गान्धारीgāndhārīГандхари
विदुरः तथाviduraḥ tathāи Видура
शौचेन चśaucena caи незлобивостью
अजातशत्रोःajātaśatroḥАджаташатру; Юдхиштхиры
न तु भीमस्यna tu bhīmasyaно не Бхимой
शत्रुहन्śatruhanо губитель врагов
अन्ववर्ततanvavartataповиновался; следовал
भीमः अपिbhīmaḥ apiи Бхима тоже
निष्टनन्niṣṭananропща; тяжко вздыхая
धर्मजम् नृपम्dharmajam nṛpamцарю, сыну Дхармы
धृतराष्ट्रम् चdhṛtarāṣṭram caа на Дхритараштру
संप्रेक्ष्यsaṃprekṣyaвзглянув
सदाsadāвсегда
भवति दुर्मनाःbhavati durmanāḥстановится мрачен
राजानम् अनुवर्तन्तम्rājānam anuvartantamцарю, повинующемуся
धर्मपुत्रम्dharmaputramсыну Дхармы
महामतिम्mahāmatimмногомудрому
अन्ववर्ततanvavartataповиновался
कौरव्यःkauravyaḥКаурава; Бхима
हृदयेन पराङ्मुखःhṛdayena parāṅmukhaḥсердцем отвернувшись
अनुवाद

Из страха перед Юдхиштхирой никто не поминал ни единой вины ни царя Дхритараштры, ни Дурьодханы. Гандхари и Видура были довольны выдержкой царя Аджаташатру и незлобивостью его — но не довольны Бхимой, о губитель врагов. Ибо и Бхима повиновался царю, сыну Дхармы, но с ропотом; а взглянув на Дхритараштру, всякий раз становился мрачен. Так Каурава Бхима следовал многомудрому царю, сыну Дхармы, повинующемуся старому государю, — но сердцем оставался отвращён.

संस्करण

5bc03bd7e185 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:40:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से