महाभारत
The discourse on the imperishable soul15.42.13-15
15682 / 15823
महाभारत · 15.42.13-15
देवनागरी

नित्ये ऽस्मिन् पञ्चके वर्गे नित्ये चात्मनि यो नरः ॥
अस्य नानासमायोगं यः पश्यति वृथामतिः ॥
वियोगे शोचते ऽत्यर्थं स बाल इति मे मतिः ॥
वियोगे दोषदर्शी यः संयोगम् इह वर्जयेत् ॥
असङ्गे संगमो नास्ति दुःखं भुवि वियोगजम् ॥
परापरज्ञस् तु नरो नाभिमानाद् उदीरितः ॥
अपरज्ञः परां बुद्धिं स्पृष्ट्वा मोहाद् विमुच्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

nitye 'smin pañcake varge nitye cātmani yo naraḥ ||
asya nānāsamāyogaṃ yaḥ paśyati vṛthāmatiḥ ||
viyoge śocate 'tyarthaṃ sa bāla iti me matiḥ ||
viyoge doṣadarśī yaḥ saṃyogam iha varjayet ||
asaṅge saṃgamo nāsti duḥkhaṃ bhuvi viyogajam ||
parāparajñas tu naro nābhimānād udīritaḥ ||
aparajñaḥ parāṃ buddhiṃ spṛṣṭvā mohād vimucyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नित्ये ऽस्मिन् पञ्चके वर्गेnitye 'smin pañcake vargeв этом вечном пятеричном составе
नित्ये चात्मनि यो नरःnitye cātmani yo naraḥи в вечной душе, который человек
अस्य नानासमायोगम्asya nānāsamāyogamего разнообразное соединение
यः पश्यति वृथामतिःyaḥ paśyati vṛthāmatiḥкто видит, неразумный
वियोगे शोचते ऽत्यर्थम्viyoge śocate 'tyarthamпри разъединении скорбит чрезмерно
स बाल इति मे मतिःsa bāla iti me matiḥтот глупец, таково моё мнение
वियोगे दोषदर्शी यःviyoge doṣadarśī yaḥкто видит в разлуке зло
संयोगम् इह वर्जयेत्saṃyogam iha varjayetтот да избегает привязанности здесь
असङ्गे संगमो नास्तिasaṅge saṃgamo nāstiу непривязанного нет соединения
दुःखं भुवि वियोगजम्duḥkhaṃ bhuvi viyogajamгоря на земле, от разлуки рождённого
परापरज्ञस् तु नरःparāparajñas tu naraḥзнающий же высшее и низшее человек
नाभिमानाद् उदीरितःnābhimānād udīritaḥне возбуждаем гордынею
अपरज्ञः परां बुद्धिम्aparajñaḥ parāṃ buddhimзнающий низшее, высшее разумение
स्पृष्ट्वा मोहाद् विमुच्यतेspṛṣṭvā mohād vimucyateкоснувшись, от заблуждения освобождается
अनुवाद

В этом вечном пятеричном составе и в вечной душе — человек, что видит лишь его разнообразное соединение, неразумный, при разъединении скорбит чрезмерно; тот глупец, таково моё мнение. Кто видит в разлуке зло, тот да избегает привязанности здесь; у непривязанного нет (мучительного) соединения, нет на земле горя, от разлуки рождённого. Знающий же высшее и низшее человек не возбуждаем гордынею; знающий низшее, коснувшись высшего разумения, от заблуждения освобождается.

संस्करण

71e80c7bdcea · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:55:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से