महाभारत
Vasudeva's lament and last charge to Arjuna16.7.4-7
15763 / 15823
महाभारत · 16.7.4-7
देवनागरी

वसुदेव उवाच
यैर् जिता भूमिपालाश् च दैत्याश् च शतशो ऽर्जुन ॥
तान् दृष्ट्वा नेह पश्यामि जीवाम्य् अर्जुन दुर्मरः ॥
यौ ताव् अर्जुन शिष्यौ ते प्रियौ बहुमतौ सदा ॥
तयोर् अपनयात् पार्थ वृष्णयो निधनं गताः ॥
यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वाव् एवातिरथौ मतौ ॥
प्रद्युम्नो युयुधानश् च कथयन् कत्थसे च यौ ॥
नित्यं त्वं कुरुशार्दूल कृष्णश् च मम पुत्रकः ॥
ताव् उभौ वृष्णिनाशस्य मुखम् आस्तां धनंजय ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vasudeva uvāca
yair jitā bhūmipālāś ca daityāś ca śataśo 'rjuna ||
tān dṛṣṭvā neha paśyāmi jīvāmy arjuna durmaraḥ ||
yau tāv arjuna śiṣyau te priyau bahumatau sadā ||
tayor apanayāt pārtha vṛṣṇayo nidhanaṃ gatāḥ ||
yau tau vṛṣṇipravīrāṇāṃ dvāv evātirathau matau ||
pradyumno yuyudhānaś ca kathayan katthase ca yau ||
nityaṃ tvaṃ kuruśārdūla kṛṣṇaś ca mama putrakaḥ ||
tāv ubhau vṛṣṇināśasya mukham āstāṃ dhanaṃjaya ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यैर् जिता भूमिपालाश् चyair jitā bhūmipālāś caby those who
दैत्याश् च शतशो ऽर्जुनdaityāś ca śataśo 'rjunawere conquered
तान् दृष्ट्वा नेह पश्यामिtān dṛṣṭvā neha paśyāmikings
जीवाम्य् अर्जुन दुर्मरःjīvāmy arjuna durmaraḥand
यौ ताव् अर्जुन शिष्यौ तेyau tāv arjuna śiṣyau tedaityas
प्रियौ बहुमतौ सदाpriyau bahumatau sadāby the hundreds
तयोर् अपनयात् पार्थtayor apanayāt pārthaO Arjuna
वृष्णयो निधनं गताःvṛṣṇayo nidhanaṃ gatāḥthey
यौ तौ वृष्णिप्रवीराणाम्yau tau vṛṣṇipravīrāṇāmhave gone
द्वाव् एवातिरथौ मतौdvāv evātirathau matauheroes
प्रद्युम्नो युयुधानश् चpradyumno yuyudhānaś caof Time
कथयन् कत्थसे च यौkathayan katthase ca yauinto the dominion
नित्यं त्वं कुरुशार्दूलnityaṃ tvaṃ kuruśārdūlanot desiring (this)
कृष्णश् च मम पुत्रकःkṛṣṇaś ca mama putrakaḥmind
ताव् उभौ वृष्णिनाशस्यtāv ubhau vṛṣṇināśasyamy
मुखम् आस्तां धनंजयmukham āstāṃ dhanaṃjayaburns
अनुवाद

Vasudeva said: Those heroes, Arjuna, by whom kings and daityas were vanquished by the hundreds — those warriors have passed into the dominion of Time against their will. This scorches my mind.

संस्करण

2a54c24b3d11 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:30:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से