Sanat-kumāra
खड्गीशो वारुणीयुक्तो बकेशो वायवीयुतः । श्वेतोरस्को विदारिण्या भृगुः सहजया युतः
लकुलीशश्च लक्ष्मीयुक् शिवेशो व्यापिनीयुतः । संवर्तके महामाया प्रोक्ता श्रीकण्ठमातृका
यत्र स्वीशपदं नोक्तं तत्र सर्वत्र योजयेत् । मुनिस्स्याद्दक्षिणामूर्तिर्गायत्रीछन्द ईरितम्
देवता चार्द्धनारीशो विनियोगोऽखिलाप्तये । हलो वीजानि चोक्तानि स्वराः शक्तय ईरिताः
कुर्याद्भृगुस्थाकाशेन षड्दीर्घाढ्येन चाङ्गकम् । बन्धूकस्वर्णवर्णागं वराक्षाङ्कुशपाशिनम्
अर्द्धेन्दुशेखरं त्र्यक्षं देववन्द्यं विचिन्तयेत् । ध्यात्वैवं शिवशक्तीश्च चतुर्थी हृदयान्तिमे
सौबीजमातृकापूर्वे विन्यसेन्मातृका स्थले । विघ्नेशश्च ह्रिया युक्तो विघ्नराजः श्रिया युतः
विनायकस्तथा पुष्ट्या शान्तियुक्तः शिवोत्तमः । विघ्नकृत्स्वस्तिसंयुक्तो विघ्नहर्ता सरस्वती
स्वाहया गणनाथश्च एकदन्तः सुमेधया । कान्त्या युक्तो द्विदन्तस्तु कामिन्या गजवक्रकः
निरञ्जनो मोहिनीयुक्कपर्द्दी तु नटीयुतः । दीर्घजिह्वः पार्वतीयुग्ज्वालिन्या शङ्कुकर्णकः
वृषध्वजो नन्दया च सुरेश्या गणनायकः । गजेन्द्रः कामरूपिण्या शूर्पकर्णस्तथोमया
विरोचनस्तेजोवत्या सत्या लम्बोदरेण च । महानन्दश्च विघ्नेश्या चतुर्मूर्तिस्वरूपिणी
सदाशिवः कामदया ह्यामोदो मदजिह्वया । दुर्मुखो भूतिसंयुक्तः सुमुखो भौतिकीयुतः
khaḍgīśo vāruṇīyukto bakeśo vāyavīyutaḥ | śvetorasko vidāriṇyā bhṛguḥ sahajayā yutaḥ
lakulīśaśca lakṣmīyuk śiveśo vyāpinīyutaḥ | saṃvartake mahāmāyā proktā śrīkaṇṭhamātṛkā
yatra svīśapadaṃ noktaṃ tatra sarvatra yojayet | munissyāddakṣiṇāmūrtirgāyatrīchanda īritam
devatā cārddhanārīśo viniyogo'khilāptaye | halo vījāni coktāni svarāḥ śaktaya īritāḥ
kuryādbhṛgusthākāśena ṣaḍdīrghāḍhyena cāṅgakam | bandhūkasvarṇavarṇāgaṃ varākṣāṅkuśapāśinam
arddhenduśekharaṃ tryakṣaṃ devavandyaṃ vicintayet | dhyātvaivaṃ śivaśaktīśca caturthī hṛdayāntime
saubījamātṛkāpūrve vinyasenmātṛkā sthale | vighneśaśca hriyā yukto vighnarājaḥ śriyā yutaḥ
vināyakastathā puṣṭyā śāntiyuktaḥ śivottamaḥ | vighnakṛtsvastisaṃyukto vighnahartā sarasvatī
svāhayā gaṇanāthaśca ekadantaḥ sumedhayā | kāntyā yukto dvidantastu kāminyā gajavakrakaḥ
nirañjano mohinīyukkaparddī tu naṭīyutaḥ | dīrghajihvaḥ pārvatīyugjvālinyā śaṅkukarṇakaḥ
vṛṣadhvajo nandayā ca sureśyā gaṇanāyakaḥ | gajendraḥ kāmarūpiṇyā śūrpakarṇastathomayā
virocanastejovatyā satyā lambodareṇa ca | mahānandaśca vighneśyā caturmūrtisvarūpiṇī
sadāśivaḥ kāmadayā hyāmodo madajihvayā | durmukho bhūtisaṃyuktaḥ sumukho bhautikīyutaḥ
«Кхадгиша с Варуни, Бакеша с Ваяви, Шветораска с Видарини, Бхригу с Сахаджей, Лакулиша с Лакшми, Шивеша с Вьяпини, в Самвартаке — Махамайя: так названа матрика Шриканттхи. Где не сказано слово «своего владыки», там везде да присоединит его. Риши её да будет Дакшинамурти, размер назван гаятри, божество — Ардханариша, а применение — ради обретения всего. Согласные названы слогами-семенами, гласные — силами. Да совершит он члены пространством, стоящим при Бхригу, богатым шестью долгими. Да помыслит того, чьё тело цвета бандхуки и золота, с даром, чётками, стрекалом и петлёй, с полумесяцем на челе, трёхглазого, чтимого богами. Созерцая так Шиву с силами, — в дательном, с «намах» в конце, при матрике с благим слогом впереди, — да возложит он на месте матрики. Вигхнеша с Хри, Вигхнараджа со Шри, Винаяка с Пушти, Шиваоттама с Шанти, Вигхнакрит со Свасти, Вигхнахарта с Сарасвати, Гананатха со Сваха, Экаданта с Сумедхой, Двиданта с Канти, Гаджавакра с Камини, Ниранджана с Мохини, Капарди с Нати, Диргхаджихва с Парвати, Шанкукарнака с Джвалини, Вришадхваджа с Нандой, Гананаяка с Сурэши, Гаджендра с Камарупини, Шурпакарна с Умой, Вирочана с Теджовати, Ламбодара с Сатьей, Махананда с Вигхнеши, Чатурмуртисварупини, Садашива с Камадой, Амода с Маджихвой, Дурмукха с Бхути, Сумукха с Бхаутики».
425abca05981 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 9:38:28 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Согласные названы слогами-семенами, гласные — силами. Определение простое и точное: согласный без гласного не звучит, гласный один по себе не строит слова. Мужское и женское, о котором говорят эти длинные пары, оказывается прежде всего описанием устройства речи.
Божество этой матрики — Ардханариша, Владыка-полуженщина. Половина мужская, половина женская в одном теле — это уже не пара, а единство; и стоит оно во главе перечня, где всё поимённо разделено на двоих. Разделение и соединение показаны в одной и той же расстановке.
Третья матрика начинается тут же — Ганешева, и имена в ней все об одном: устранитель помех, владыка ганов, слоновьеликий. Тот, кто убирает препятствия, стоит в этой главе повсюду: у двери, на верхней ветви, в основании тела. Прежде чем что-либо начать, книга неизменно вспоминает о том, что мешает начать.