नारद पुराण
The rite of the lamp of Hanumān75.37-48
810 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 75.37-48

Sanat-kumāra

देवनागरी

क्षतग्रंथौ महारण्ये दुर्गेव्याघ्ने च दंतिनि ॥ क्रूरसत्त्वेषु सर्वेषु शश्वदूंधविमोक्षणे
पथिकागमने चैव दुःस्थाने राजमोहने ॥ आगमे निर्गमे चैव राजद्वारे प्रकीर्तितम्
दीपदानं हनुमतो नात्र कार्या विचारणा
रुद्रैकविंशपिंडांश्च त्रिधा मंडलमानकम् ॥ लघुमानं स्मृतं पंच सप्त वा नव वा तथा
क्षीरेण नवनूतेन दध्ना वा गोमयेन च ॥ प्रतिमाकरणं प्रोक्तं मारुतेर्दीपदापने
दक्षिणाभिमुखं वीरं कृत्वा केसरिविक्रमम्
ऋक्षविन्यस्तपादं च किरीटेन विराजितम् ॥ लिखेद्भित्तौ पटे वापि पीठे वा मारुतेः शुभे
मालामंत्रेण दातव्यं दीपदानं हनूमतः ॥ नित्यदीपः प्रकर्त्तव्यो द्वादशाक्षरविद्यया
विशेषस्तत्र यस्तं वै दीपदानेऽवधारय ॥ षष्ट्यादौ च द्वितीयादाविमं दीपमितीरयेत्
गृहाणेति पदं पश्चाच्छेषं पूर्ववदुच्चरेत् ॥ कूटादौ नित्यदीपे च मंत्रं सूर्याक्षरं वदेत्
तत्र मालाख्यमनुना तत्तत्कार्येषु कारयेत् ॥ गोमयेनोपलिप्तायां भूमौ तद्गतमानसः
षट्कोणं वसुपत्रं च भूमौ रेखासमन्वितम् ॥ कमलं च लिखेद्भद्रं तत्र दीपं निधापयेत्

लिप्यंतरण (IAST)

kṣatagraṃthau mahāraṇye durgevyāghne ca daṃtini || krūrasattveṣu sarveṣu śaśvadūṃdhavimokṣaṇe
pathikāgamane caiva duḥsthāne rājamohane || āgame nirgame caiva rājadvāre prakīrtitam
dīpadānaṃ hanumato nātra kāryā vicāraṇā
rudraikaviṃśapiṃḍāṃśca tridhā maṃḍalamānakam || laghumānaṃ smṛtaṃ paṃca sapta vā nava vā tathā
kṣīreṇa navanūtena dadhnā vā gomayena ca || pratimākaraṇaṃ proktaṃ māruterdīpadāpane
dakṣiṇābhimukhaṃ vīraṃ kṛtvā kesarivikramam
ṛkṣavinyastapādaṃ ca kirīṭena virājitam || likhedbhittau paṭe vāpi pīṭhe vā māruteḥ śubhe
mālāmaṃtreṇa dātavyaṃ dīpadānaṃ hanūmataḥ || nityadīpaḥ prakarttavyo dvādaśākṣaravidyayā
viśeṣastatra yastaṃ vai dīpadāne'vadhāraya || ṣaṣṭyādau ca dvitīyādāvimaṃ dīpamitīrayet
gṛhāṇeti padaṃ paścāccheṣaṃ pūrvavaduccaret || kūṭādau nityadīpe ca maṃtraṃ sūryākṣaraṃ vadet
tatra mālākhyamanunā tattatkāryeṣu kārayet || gomayenopaliptāyāṃ bhūmau tadgatamānasaḥ
ṣaṭkoṇaṃ vasupatraṃ ca bhūmau rekhāsamanvitam || kamalaṃ ca likhedbhadraṃ tatra dīpaṃ nidhāpayet

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्षतग्रंथौkṣatagraṃthauпри ране и узле
महारण्येmahāraṇyeв великом лесу
दुर्गेव्याघ्नेdurgevyāghneв крепости, при тигре
caи
दंतिनिdaṃtiniпри слоне
क्रूरसत्त्वेषुkrūrasattveṣuпри жестоких тварях
सर्वेषुsarveṣuпри всех
शश्वदूंधविमोक्षणेśaśvadūṃdhavimokṣaṇeпри постоянном избавлении от смятения
पथिकागमनेpathikāgamaneпри приходе путника
चैवcaivaи
दुःस्थानेduḥsthāneв дурном месте
राजमोहनेrājamohaneпри очаровании царя
आगमेāgameпри приходе
निर्गमेnirgameпри уходе
चैवcaivaи
राजद्वारेrājadvāreу царских врат
प्रकीर्तितम्prakīrtitamобъявлено
दीपदानंdīpadānaṃподношение светильника
हनुमतोhanumatoХанумана
नात्रnātraздесь не
कार्याkāryāдолжно быть
विचारणाvicāraṇāсомнения
रुद्रैकविंशपिंडांश्चrudraikaviṃśapiṃḍāṃścaодиннадцать, двадцать один комок
त्रिधाtridhāтрояко
मंडलमानकम्maṃḍalamānakamмерило круга
लघुमानंlaghumānaṃмалая мера
स्मृतंsmṛtaṃсчитается
पंचpaṃcaпять
सप्तsaptaсемь
वाили
नवnavaдевять
वाили
तथाtathāтакже
क्षीरेणkṣīreṇaмолоком
नवनूतेनnavanūtenaсвежим маслом
दध्नाdadhnāпростоквашей
वाили
गोमयेनgomayenaкоровьим навозом
caи
प्रतिमाकरणंpratimākaraṇaṃизготовление изваяния
प्रोक्तंproktaṃназвано
मारुतेर्दीपदापनेmāruterdīpadāpaneпри поднесении светильника сыну ветра
दक्षिणाभिमुखंdakṣiṇābhimukhaṃобращённого на юг
वीरंvīraṃгероя
कृत्वाkṛtvāсделав
केसरिविक्रमम्kesarivikramamс мужеством Кесарина
ऋक्षविन्यस्तपादंṛkṣavinyastapādaṃс ногою, поставленной на медведя
caи
किरीटेनkirīṭenaвенцом
विराजितम्virājitamсияющего
लिखेद्भित्तौlikhedbhittauда начертит на стене
पटेpaṭeна холсте
वापिvāpiили же
पीठेpīṭheна престоле
वाили
मारुतेःmāruteḥсына ветра
शुभेśubheблагом
मालामंत्रेणmālāmaṃtreṇaмантрой-венком
दातव्यंdātavyaṃдолжно быть поднесено
दीपदानंdīpadānaṃподношение светильника
हनूमतःhanūmataḥХанумана
नित्यदीपःnityadīpaḥпостоянный светильник
प्रकर्त्तव्योprakarttavyoдолжен быть совершаем
द्वादशाक्षरविद्ययाdvādaśākṣaravidyayāдвенадцатисложною видьей
विशेषस्तत्रviśeṣastatraособенность там
यस्तंyastaṃкакая, ту
वैvaiпоистине
दीपदानेऽवधारयdīpadāne'vadhārayaпри подношении светильника уразумей
षष्ट्यादौṣaṣṭyādauв конце шестого и прочем
caи
द्वितीयादाविमंdvitīyādāvimaṃво втором и прочем — «этот
दीपमितीरयेत्dīpamitīrayetсветильник» — так да произнесёт
गृहाणेतिgṛhāṇeti«прими» — так
पदंpadaṃслово
पश्चाच्छेषंpaścāccheṣaṃзатем остальное
पूर्ववदुच्चरेत्pūrvavaduccaretкак прежде да произнесёт
कूटादौkūṭādauв начале сочетаний
नित्यदीपेnityadīpeпри постоянном светильнике
caи
मंत्रंmaṃtraṃмантру
सूर्याक्षरंsūryākṣaraṃдвенадцатисложную
वदेत्vadetда произнесёт
तत्रtatraтам
मालाख्यमनुनाmālākhyamanunāмантрой, зовущейся венком
तत्तत्कार्येषुtattatkāryeṣuв тех и этих делах
कारयेत्kārayetда совершает
गोमयेनोपलिप्तायांgomayenopaliptāyāṃна обмазанной коровьим навозом
भूमौbhūmauземле
तद्गतमानसःtadgatamānasaḥс умом, устремлённым к тому
षट्कोणंṣaṭkoṇaṃшестиугольник
वसुपत्रंvasupatraṃвосьмилепестковый
caи
भूमौbhūmauна земле
रेखासमन्वितम्rekhāsamanvitamсоединённый с чертами
कमलंkamalaṃлотос
caи
लिखेद्भद्रंlikhedbhadraṃда начертит благой
तत्रtatraтам
दीपंdīpaṃсветильник
निधापयेत्nidhāpayetда поставит
अनुवाद

«...при ране и узле, в великом лесу, в крепости, при тигре и при слоне, при всех жестоких тварях, при постоянном избавлении от смятения, при приходе путника, в дурном месте, при очаровании царя, при приходе и уходе, у царских врат — объявлено подношение светильника Ханумана; здесь не должно быть сомнения. Одиннадцать или двадцать один комок, трояко — мерило круга; малою мерой считаются пять, семь или девять. Молоком, свежим маслом, простоквашей или коровьим навозом названо изготовление изваяния при поднесении светильника сыну ветра. Сделав героя обращённым на юг, с мужеством Кесарина, с ногою, поставленной на медведя, сияющего венцом, да начертит его на стене, на холсте или на благом престоле сына ветра. Мантрой-венком должно быть поднесено подношение светильника Ханумана; постоянный светильник должен быть совершаем двенадцатисложною видьей. Уразумей особенность, какая там при подношении светильника: в конце шестого и прочем, во втором и прочем — «этот светильник» да произнесёт, затем слово «прими», а затем остальное как прежде да произнесёт. В начале сочетаний и при постоянном светильнике да произнесёт он двенадцатисложную мантру; там мантрой, зовущейся венком, да совершает в тех и этих делах. На земле, обмазанной коровьим навозом, с умом, устремлённым к тому, да начертит он на земле шестиугольник, восьмилепестковый благой лотос, соединённый с чертами, и там да поставит светильник».

संस्करण

035aed8fb592 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 11:29:23 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से