नारद पुराण
The rite of the lamp of Hanumān75.61-72
812 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 75.61-72

Sanat-kumāra

देवनागरी

पथिकागमने दूरान्महादुर्गस्य रक्षणे ॥ बालादिरक्षणे चैव चौरादिभयनाशने
स्त्रीवश्यादिषु कार्येषु शस्तं गोगोमयं मने ॥ भूमिस्पृष्टं न तद्ग्राह्यमंतरिक्षाञ्च भाजने
चतुर्विधा मृत्तिका तु श्वेता पीतारुणासिता ॥ तत्र गोपीचंदनं तु हरितालं च गौरिकम्
मषी लाक्षारसोद्भूता सर्वं वान्यत्स्फुटं मतम् ॥ कृत्वा गोपीचदंनेन चतुरस्रं गृहं सुधीः
तन्मध्ये माहिषेणाथ कुर्यान्मूर्तिं हनूमतः ॥ बीजं क्रोधाञ्च तत्पुच्छं लिखेन्मंत्री समाहितः
तैलेन स्नापयेन्मूर्तिं गुडेन तिलकं चरेत् ॥ शतपत्रसमो धूपः शालनिर्याससंभवः
कुर्य्याञ्च तैलदीपं तु वर्तिपंचकसंयुतम् ॥ दध्योदनेन नैवेद्यं दद्यात्साधकसत्तमः
वारत्रयं कंठदेशे सशेषविषमुञ्चरन् ॥ एवं कृते तु नष्टानां महिषीणां गवामपि
दासीदासादिकानां च नष्टानां प्राप्तिरीरिता ॥ चौरादिदुष्टसत्त्वानां सर्पादीनां भये पुनः
तालेन च चतुर्द्वारं गृहं कृत्वा सुशोभनम् ॥ पूर्वद्वारे गजः स्थाप्यो दक्षिणे महिषस्तथा
सर्पस्तु पश्चिमे द्वारे व्याघ्रश्चैवोत्तरे तथा ॥ एवं क्रमेण खड्गं च क्षुरिकादंडमुद्गरान्
विलिख्य मध्ये मूर्तिं च महिषीगोमयेन वै ॥ कृत्वा डमरुहस्तां च चकिताक्षीं प्रयत्नतः

लिप्यंतरण (IAST)

pathikāgamane dūrānmahādurgasya rakṣaṇe || bālādirakṣaṇe caiva caurādibhayanāśane
strīvaśyādiṣu kāryeṣu śastaṃ gogomayaṃ mane || bhūmispṛṣṭaṃ na tadgrāhyamaṃtarikṣāñca bhājane
caturvidhā mṛttikā tu śvetā pītāruṇāsitā || tatra gopīcaṃdanaṃ tu haritālaṃ ca gaurikam
maṣī lākṣārasodbhūtā sarvaṃ vānyatsphuṭaṃ matam || kṛtvā gopīcadaṃnena caturasraṃ gṛhaṃ sudhīḥ
tanmadhye māhiṣeṇātha kuryānmūrtiṃ hanūmataḥ || bījaṃ krodhāñca tatpucchaṃ likhenmaṃtrī samāhitaḥ
tailena snāpayenmūrtiṃ guḍena tilakaṃ caret || śatapatrasamo dhūpaḥ śālaniryāsasaṃbhavaḥ
kuryyāñca tailadīpaṃ tu vartipaṃcakasaṃyutam || dadhyodanena naivedyaṃ dadyātsādhakasattamaḥ
vāratrayaṃ kaṃṭhadeśe saśeṣaviṣamuñcaran || evaṃ kṛte tu naṣṭānāṃ mahiṣīṇāṃ gavāmapi
dāsīdāsādikānāṃ ca naṣṭānāṃ prāptirīritā || caurādiduṣṭasattvānāṃ sarpādīnāṃ bhaye punaḥ
tālena ca caturdvāraṃ gṛhaṃ kṛtvā suśobhanam || pūrvadvāre gajaḥ sthāpyo dakṣiṇe mahiṣastathā
sarpastu paścime dvāre vyāghraścaivottare tathā || evaṃ krameṇa khaḍgaṃ ca kṣurikādaṃḍamudgarān
vilikhya madhye mūrtiṃ ca mahiṣīgomayena vai || kṛtvā ḍamaruhastāṃ ca cakitākṣīṃ prayatnataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पथिकागमनेpathikāgamaneпри приходе путника
दूरान्महादुर्गस्यdūrānmahādurgasyaиздалека, у великой крепости
रक्षणेrakṣaṇeпри охране
बालादिरक्षणेbālādirakṣaṇeпри охране детей и прочих
चैवcaivaи
चौरादिभयनाशनेcaurādibhayanāśaneпри истреблении страха воров и прочего
स्त्रीवश्यादिषुstrīvaśyādiṣuпри подчинении женщин и прочем
कार्येषुkāryeṣuв делах
शस्तंśastaṃодобрен
गोगोमयंgogomayaṃкоровий навоз
मनेmaneсчитается
भूमिस्पृष्टंbhūmispṛṣṭaṃтронутый землёю
naне
तद्ग्राह्यमंतरिक्षाञ्चtadgrāhyamaṃtarikṣāñcaдолжен быть взят; и из воздуха
भाजनेbhājaneв сосуд
चतुर्विधाcaturvidhāчетверояка
मृत्तिकाmṛttikāглина
तुtuже
श्वेताśvetāбелая
पीतारुणासिताpītāruṇāsitāжёлтая, алая, чёрная
तत्रtatraтам
गोपीचंदनंgopīcaṃdanaṃгопичандана
तुtuже
हरितालंharitālaṃаурипигмент
caи
गौरिकम्gaurikamохра
मषीmaṣīчернила
लाक्षारसोद्भूताlākṣārasodbhūtāиз сока лака
सर्वंsarvaṃвсё
वान्यत्स्फुटंvānyatsphuṭaṃили иное явное
मतम्matamсчитается
कृत्वाkṛtvāсделав
गोपीचदंनेनgopīcadaṃnenaгопичанданой
चतुरस्रंcaturasraṃчетырёхугольный
गृहंgṛhaṃдом
सुधीःsudhīḥразумный
तन्मध्येtanmadhyeпосреди него
माहिषेणाथmāhiṣeṇāthaбуйволиным затем
कुर्यान्मूर्तिंkuryānmūrtiṃда сделает образ
हनूमतःhanūmataḥХанумана
बीजंbījaṃслог-семя
क्रोधाञ्चkrodhāñcaи от гнева
तत्पुच्छंtatpucchaṃего хвост
लिखेन्मंत्रीlikhenmaṃtrīда напишет знаток мантр
समाहितःsamāhitaḥсосредоточенный
तैलेनtailenaмаслом
स्नापयेन्मूर्तिंsnāpayenmūrtiṃда омоет образ
गुडेनguḍenaпатокой
तिलकंtilakaṃзнак на лбу
चरेत्caretда сделает
शतपत्रसमोśatapatrasamoравное ста лепесткам
धूपःdhūpaḥвоскурение
शालनिर्याससंभवःśālaniryāsasaṃbhavaḥиз смолы шалы
कुर्य्याञ्चkuryyāñcaи да сделает
तैलदीपंtailadīpaṃмасляный светильник
तुtuже
वर्तिपंचकसंयुतम्vartipaṃcakasaṃyutamсоединённый с пятью фитилями
दध्योदनेनdadhyodanenaпростоквашей с рисом
नैवेद्यंnaivedyaṃподношение пищи
दद्यात्साधकसत्तमःdadyātsādhakasattamaḥда даст лучший из делателей
वारत्रयंvāratrayaṃтри раза
कंठदेशेkaṃṭhadeśeна месте горла
सशेषविषमुञ्चरन्saśeṣaviṣamuñcaranпроизнося с остатком яда
एवंevaṃтак
कृतेkṛteпри сделанном
तुtuже
नष्टानांnaṣṭānāṃу пропавших
महिषीणांmahiṣīṇāṃбуйволиц
गवामपिgavāmapiи коров
दासीदासादिकानांdāsīdāsādikānāṃу слуг и служанок и прочих
caи
नष्टानांnaṣṭānāṃпропавших
प्राप्तिरीरिताprāptirīritāобретение названо
चौरादिदुष्टसत्त्वानांcaurādiduṣṭasattvānāṃу воров и злых тварей
सर्पादीनांsarpādīnāṃу змей и прочих
भयेbhayeпри страхе
पुनःpunaḥснова
तालेनtālenaтальным
caи
चतुर्द्वारंcaturdvāraṃчетырёхвратный
गृहंgṛhaṃдом
कृत्वाkṛtvāсделав
सुशोभनम्suśobhanamпрекрасный
पूर्वद्वारेpūrvadvāreу восточных врат
गजःgajaḥслон
स्थाप्योsthāpyoдолжен быть поставлен
दक्षिणेdakṣiṇeна юге
महिषस्तथाmahiṣastathāбуйвол также
सर्पस्तुsarpastuзмея же
पश्चिमेpaścimeна западе
द्वारेdvāreу врат
व्याघ्रश्चैवोत्तरेvyāghraścaivottareи тигр на севере
तथाtathāтакже
एवंevaṃтак
क्रमेणkrameṇaпо порядку
खड्गंkhaḍgaṃмеч
caи
क्षुरिकादंडमुद्गरान्kṣurikādaṃḍamudgarānнож, жезл и молот
विलिख्यvilikhyaначертав
मध्येmadhyeпосередине
मूर्तिंmūrtiṃобраз
caи
महिषीगोमयेनmahiṣīgomayenaбуйволиным навозом
वैvaiпоистине
कृत्वाkṛtvāсделав
डमरुहस्तांḍamaruhastāṃс барабанчиком в руке
caи
चकिताक्षींcakitākṣīṃс испуганными глазами
प्रयत्नतःprayatnataḥстарательно
अनुवाद

«При приходе путника издалека, при охране у великой крепости, при охране детей и прочих, при истреблении страха воров и прочего, в делах подчинения женщин и прочих одобрен, считается, коровий навоз. Тронутый землёю не должен быть взят, а из воздуха — в сосуд. Глина же четверояка: белая, жёлтая, алая и чёрная; там — гопичандана, аурипигмент и охра. Чернила — из сока лака, и всё иное явное считается. Сделав гопичанданой четырёхугольный дом, разумный посреди него буйволиным да сделает образ Ханумана; слог-семя и от гнева да напишет его хвост сосредоточенный знаток мантр. Маслом да омоет он образ, патокой да сделает знак на лбу; воскурение, равное ста лепесткам, из смолы шалы; и да сделает масляный светильник с пятью фитилями; простоквашей с рисом да даст подношение пищи лучший из делателей. Три раза на месте горла, произнося с остатком яда: при сделанном так названо обретение пропавших буйволиц, коров, слуг, служанок и прочих пропавших. Снова при страхе воров, злых тварей, змей и прочих: сделав тальным прекрасный четырёхвратный дом, у восточных врат должен быть поставлен слон, на юге — буйвол, змея — у западных врат, а тигр — на севере; так по порядку начертав меч, нож, жезл и молот, посередине же образ, сделанный буйволиным навозом, старательно — с барабанчиком в руке и с испуганными глазами...»

संस्करण

e989763f2471 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 11:29:23 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से