नारद पुराण
The contents of the Matsya-purāṇa107.17-31
1076 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 107.17-31

Brahmā

देवनागरी

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च ॥ भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा
पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः ॥ चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम्
वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च ॥ तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम्
पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् ॥ अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च
गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् ॥ पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम्
कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा ॥ तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम्
पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् ॥ वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च
प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् ॥ तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च
ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च ॥ विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च
यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने ॥ वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम्
समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् ॥ देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च
प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा ॥ प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम्
भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् ॥ कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम्
पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् ॥ यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः
लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् ॥ विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम्

लिप्यंतरण (IAST)

tathāṃtarikṣacāraśca dhruvamāhātmyameva ca || bhavanāni sureṃdrāṇāṃ tripurodyotanaṃ tathā
pitṛpravaramāhātmyaṃ manvaṃtaravinirṇayaḥ || caturyugasya saṃbhūtiryugadharmanirūpaṇam
vajrāṃgasya tu saṃbhūti stārakotpattireva ca || tārakāsuramāhātmyaṃ brahmadevānukīrtanam
pārvatīsaṃbhavastadvattathā śivatapovanam || anaṃgadehadāhaśca ratiśokastathaiva ca
gaurītapovanaṃ tadvacchivenātha prasādanam || pārvatīṛṣisaṃvādastathairodvāhamaṃgalam
kumārasaṃbhavastadvatkumāravijayastathā || tārakasya vadho ghoro narasiṃhopavarṇanam
padmodbhavavisargastu tathaivāṃdhakaghātanam || vārāṇasyāstu māhātmyaṃ narmadāyāstathaiva ca
pravarānukramastadvatpitṛgāthānukīrtanam || tathobhayamukhīdānaṃ dānaṃ kṛṣṇājinasya ca
tataḥ sāvitryupākhyānaṃ rājadharmāstathaiva ca || vividhotpātakathanaṃ grahaṇāṃtastathaiva ca
yātrānimittakathanaṃ svapnamaṃgalakīrtane || vāmanasya tu māhātmyaṃ vārāhasya tataḥ param
samudramathanaṃ tadvatkālakūṭābhiśāṃtanam || devāsuravimardaśca vāstuvidyā tathaiva ca
pratimālakṣaṇaṃ tadvaddevatāyatanaṃ tathā || prāsādalakṣaṇaṃ tadvanmaṃḍapāna ca lakṣaṇam
bhaviṣyarājñāmuddeśo mahādānānukīrtanam || kalpānukīrtanaṃ tadvatpurāṇe'sminprakīrtitam
pavitrametatkalyāṇamāyuḥ kīrtivivarddhanam || yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti bhavanaṃ hareḥ
likhitvaitattu yo dadyāddhemamatsyagavānvitam || viprāyābhyarcya viṣuve sa yāti paramaṃ padam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथांतरिक्षचारश्चtathāṃtarikṣacāraścaи также движение в поднебесье
ध्रुवमाहात्म्यमेवdhruvamāhātmyamevaи величие Дхрувы
caи
भवनानिbhavanāniчертоги
सुरेंद्राणांsureṃdrāṇāṃвладык богов
त्रिपुरोद्योतनंtripurodyotanaṃсожжение Трипуры
तथाtathāтакже
पितृप्रवरमाहात्म्यंpitṛpravaramāhātmyaṃвеличие лучших из предков
मन्वंतरविनिर्णयःmanvaṃtaravinirṇayaḥопределение манвантар
चतुर्युगस्यcaturyugasyaчетверояруги
संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम्saṃbhūtiryugadharmanirūpaṇamвозникновение, изложение дхарм юг
वज्रांगस्यvajrāṃgasyaВаджранги
तुtuже
संभूतिsaṃbhūtiвозникновение
स्तारकोत्पत्तिरेवstārakotpattirevaи возникновение Тараки
caи
तारकासुरमाहात्म्यंtārakāsuramāhātmyaṃвеличие асура Тараки
ब्रह्मदेवानुकीर्तनम्brahmadevānukīrtanamизложение Брахмы и богов
पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथाpārvatīsaṃbhavastadvattathāтакже и явление Парвати
शिवतपोवनम्śivatapovanamлес подвига Шивы
अनंगदेहदाहश्चanaṃgadehadāhaścaи сожжение тела Ананги
रतिशोकस्तथैवratiśokastathaivaи также горе Рати
caи
गौरीतपोवनंgaurītapovanaṃлес подвига Гаури
तद्वच्छिवेनाथtadvacchivenāthaтакже затем Шивою
प्रसादनम्prasādanamумилостивление
पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम्pārvatīṛṣisaṃvādastathairodvāhamaṃgalamбеседа Парвати и риши, также свадебное благословение
कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथाkumārasaṃbhavastadvatkumāravijayastathāтакже явление Кумары и победа Кумары
तारकस्यtārakasyaТараки
वधोvadhoубиение
घोरोghoroстрашное
नरसिंहोपवर्णनम्narasiṃhopavarṇanamописание Нарасимхи
पद्मोद्भवविसर्गस्तुpadmodbhavavisargastuтворение Лотосорождённого
तथैवांधकघातनम्tathaivāṃdhakaghātanamи также убиение Андхаки
वाराणस्यास्तुvārāṇasyāstuВаранаси же
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
नर्मदायास्तथैवnarmadāyāstathaivaи также Нармады
caи
प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम्pravarānukramastadvatpitṛgāthānukīrtanamпорядок праваров, также изложение песней предкам
तथोभयमुखीदानंtathobhayamukhīdānaṃтакже даяние двуустой
दानंdānaṃдаяние
कृष्णाजिनस्यkṛṣṇājinasyaчёрной шкуры
caи
ततःtataḥзатем
सावित्र्युपाख्यानंsāvitryupākhyānaṃсказание о Савитри
राजधर्मास्तथैवrājadharmāstathaivaи также царские дхармы
caи
विविधोत्पातकथनंvividhotpātakathanaṃизложение разных бедствий
ग्रहणांतस्तथैवgrahaṇāṃtastathaivaи также конец затмений
caи
यात्रानिमित्तकथनंyātrānimittakathanaṃизложение примет для похода
स्वप्नमंगलकीर्तनेsvapnamaṃgalakīrtaneизложение снов и благих знаков
वामनस्यvāmanasyaВаманы
तुtuже
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
वाराहस्यvārāhasyaВарахи
ततःtataḥзатем
परम्paramдалее
समुद्रमथनंsamudramathanaṃпахтание океана
तद्वत्कालकूटाभिशांतनम्tadvatkālakūṭābhiśāṃtanamтакже усмирение яда Калакуты
देवासुरविमर्दश्चdevāsuravimardaścaи сеча богов и асуров
वास्तुविद्याvāstuvidyāнаука зодчества
तथैवtathaivaи также
caи
प्रतिमालक्षणंpratimālakṣaṇaṃпризнак изваяния
तद्वद्देवतायतनंtadvaddevatāyatanaṃтакже храм божества
तथाtathāтакже
प्रासादलक्षणंprāsādalakṣaṇaṃпризнак храмового здания
तद्वन्मंडपानtadvanmaṃḍapānaтакже чертогов
caи
लक्षणम्lakṣaṇamпризнак
भविष्यराज्ञामुद्देशोbhaviṣyarājñāmuddeśoуказание будущих царей
महादानानुकीर्तनम्mahādānānukīrtanamизложение великих даяний
कल्पानुकीर्तनंkalpānukīrtanaṃизложение кальп
तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम्tadvatpurāṇe'sminprakīrtitamтакже в этой пуране изложено
पवित्रमेतत्कल्याणमायुःpavitrametatkalyāṇamāyuḥэто очищающее, благое; жизнь
कीर्तिविवर्द्धनम्kīrtivivarddhanamи славу возращающее
यःyaḥкто
पठेच्छृणुयाद्वापिpaṭhecchṛṇuyādvāpiпрочтёт или услышит
saтот
यातिyātiидёт
भवनंbhavanaṃв чертог
हरेःhareḥХари
लिखित्वैतत्तुlikhitvaitattuеё переписав
योyoкто
दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम्dadyāddhemamatsyagavānvitamподаст с золотою рыбой и коровой
विप्रायाभ्यर्च्यviprāyābhyarcyaбрахману, почтив
विषुवेviṣuveв равноденствие
saтот
यातिyātiидёт
परमंparamaṃв высшую
पदम्padamобитель
अनुवाद

«И также движение в поднебесье, и величие Дхрувы, чертоги владык богов, также сожжение Трипуры; величие лучших из предков, определение манвантар, возникновение четверояруги, изложение дхарм юг; возникновение Ваджранги и возникновение Тараки, величие асура Тараки, изложение Брахмы и богов; также и явление Парвати, лес подвига Шивы, и сожжение тела Ананги, и горе Рати; лес подвига Гаури, также затем умилостивление Шивою, беседа Парвати и риши, также свадебное благословение; также явление Кумары и победа Кумары, страшное убиение Тараки, описание Нарасимхи; творение Лотосорождённого и также убиение Андхаки, величие Варанаси и также Нармады; порядок праваров, также изложение песней предкам, также даяние двуустой и даяние чёрной шкуры; затем сказание о Савитри, и также царские дхармы, изложение разных бедствий, и также конец затмений, изложение примет для похода, изложение снов и благих знаков, величие Ваманы, затем далее Варахи; пахтание океана, также усмирение яда Калакуты, и сеча богов и асуров, и также наука зодчества, признак изваяния, также храм божества, признак храмового здания, также и признак чертогов; указание будущих царей, изложение великих даяний, также изложение кальп — всё это изложено в этой пуране. Это очищающее и благое, возращающее жизнь и славу: кто прочтёт или услышит, тот идёт в чертог Хари. А кто, переписав её, подаст брахману в равноденствие, почтив его, с золотою рыбой и коровой, тот идёт в высшую обитель».

अध्याय का पुष्पिका-वाक्य

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde matsyapurāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma saptottaraśatatamo 'dhyāyaḥ

संस्करण

7e1074aabbc2 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 8:40:11 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से