नारद पुराण
The daśamī vows of the twelve months119.44-54
1138 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 119.44-54

Sanātana

देवनागरी

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः ॥ क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतंद्रितः
एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः ॥ गीतैः सुमंगलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः
प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् ॥ द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत्
इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् ॥ युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत्
मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदारोग्यकं व्रतम् ॥ गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम्
पीत्वाऽथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं ॥ एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले
धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् ॥ पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत्
ऋतुं दक्षं वसून्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् ॥ विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः
स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् ॥ गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद
प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् ॥ दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत्
एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् ॥ लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा

लिप्यंतरण (IAST)

ityevaṃ dikṣu daśasu baliṃ datvā samāhitaḥ || kṣetrapālāya tadbāhye kṣipedbalimataṃdritaḥ
evaṃ kṛtavidhiḥ śeṣaṃ niśāyāṃ ninayetsudhīḥ || gītaiḥ sumaṃgalaprāyaiḥ stavapāṭhairjapādibhiḥ
prātaḥ snātvā samabhyarcya lokapālān dvijottamān || dvādaśābhyarcya saṃbhojya śaktito dakṣiṇāṃ dadet
itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhogānbhuktaihikāñchubhān || yugaṃ svargasukhaṃ bhuktvā sārvabhaumo nṛpo bhavet
mārgaśukladaśamyāṃ tu caredārogyakaṃ vratam || gaṃdhādyairarcayedviprān daśa taccaraṇodakam
pītvā'tha dakṣiṇāṃ datvā visūjedekabhojanaṃ || etatkṛtvā vrataṃ vipra hyārogyaṃ prāpya bhūtale
dharmarājaprasādena modate divi devavat || pauṣe daśamyāṃ śuklāyāṃ viśvedevān samarcayet
ṛtuṃ dakṣaṃ vasūnsatyaṃ kālaṃ kāmaṃ muniṃ gurum || vipraṃ rāmaṃ ca daśadhā keśavastānsamāsthitaḥ
svāpayitvā darbhamayānāsaneṣu ca saṃsthitān || gaṃdhairdhūpaistathā dīpairnaivedyaiścāpi nārada
pratyekaṃ dakṣiṇāṃ datvā praṇiyatya visarjayet || dakṣiṇāṃ tāṃ dvijāgryebhyo gurave vā samarpayet
evaṃ kṛtavidhi ścaikabhakto bhogī vratī bhavet || lokadvayasya viprarṣe nātra kāryā vicāraṇā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्येवंityevaṃтак вот
दिक्षुdikṣuв сторонах
दशसुdaśasuдесяти
बलिंbaliṃприношение
दत्वाdatvāдав
समाहितःsamāhitaḥсосредоточенный
क्षेत्रपालायkṣetrapālāyaХранителю поля
तद्बाह्येtadbāhyeвне того
क्षिपेद्बलिमतंद्रितःkṣipedbalimataṃdritaḥпусть бросит приношение, нелениво
एवंevaṃтак
कृतविधिःkṛtavidhiḥсовершивший устав
शेषंśeṣaṃостаток
निशायांniśāyāṃночи
निनयेत्सुधीःninayetsudhīḥпусть проведёт мудрый
गीतैःgītaiḥпеснями
सुमंगलप्रायैःsumaṃgalaprāyaiḥвесьма благими по преимуществу
स्तवपाठैर्जपादिभिःstavapāṭhairjapādibhiḥчтениями славословий, джапой и прочим
प्रातःprātaḥутром
स्नात्वाsnātvāомывшись
समभ्यर्च्यsamabhyarcyaпочтив
लोकपालान्lokapālānхранителей мира
द्विजोत्तमान्dvijottamānлучших из дваждырождённых
द्वादशाभ्यर्च्यdvādaśābhyarcyaдвенадцать почтив
संभोज्यsaṃbhojyaнакормив
शक्तितोśaktitoпо силам
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
ददेत्dadetпусть даст
इत्थंitthaṃтак
कृत्वाkṛtvāсовершив
व्रतंvrataṃобет
विप्रvipraо брахман
भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान्bhogānbhuktaihikāñchubhānусладами насладившись здешними, благими
युगंyugaṃюгу
स्वर्गसुखंsvargasukhaṃнебесное счастье
भुक्त्वाbhuktvāвкусив
सार्वभौमोsārvabhaumoвселенским
नृपोnṛpoцарём
भवेत्bhavetстановится
मार्गशुक्लदशम्यांmārgaśukladaśamyāṃв светлую дашами маргаширши
तुtuже
चरेदारोग्यकंcaredārogyakaṃпусть совершает Здравие
व्रतम्vratamобет
गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान्gaṃdhādyairarcayedviprānблаговониями и прочим пусть почтит брахманов
दशdaśaдесятерых
तच्चरणोदकम्taccaraṇodakamводу с их ног
पीत्वाऽथpītvā'thaиспив затем
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
दत्वाdatvāдав
विसूजेदेकभोजनंvisūjedekabhojanaṃпусть отпустит; единократное вкушение
एतत्कृत्वाetatkṛtvāэто совершив
व्रतंvrataṃобет
विप्रvipraо брахман
ह्यारोग्यंhyārogyaṃздоровье
प्राप्यprāpyaобретя
भूतलेbhūtaleна земле
धर्मराजप्रसादेनdharmarājaprasādenaмилостью Дхармараджи
मोदतेmodateрадуется
दिविdiviна небе
देववत्devavatкак бог
पौषेpauṣeв пауше
दशम्यांdaśamyāṃв дашами
शुक्लायांśuklāyāṃсветлую
विश्वेदेवान्viśvedevānВишведевов
समर्चयेत्samarcayetпусть почтит
ऋतुंṛtuṃРиту
दक्षंdakṣaṃДакшу
वसून्सत्यंvasūnsatyaṃВасу, Сатью
कालंkālaṃКалу
कामंkāmaṃКаму
मुनिंmuniṃМуни
गुरुम्gurumГуру
विप्रंvipraṃВипру
रामंrāmaṃРаму
caи
दशधाdaśadhāдесятерично
केशवस्तान्समास्थितःkeśavastānsamāsthitaḥКешава, в них пребывающий
स्वापयित्वाsvāpayitvāусадив
दर्भमयानासनेषुdarbhamayānāsaneṣuна сиденьях из дарбхи
caи
संस्थितान्saṃsthitānвоссевших
गंधैर्धूपैस्तथाgaṃdhairdhūpaistathāблаговониями, куреньями также
दीपैर्नैवेद्यैश्चापिdīpairnaivedyaiścāpiсветильниками и подношениями
नारदnāradaо Нарада
प्रत्येकंpratyekaṃкаждому
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
दत्वाdatvāдав
प्रणियत्यpraṇiyatyaпоклонившись
विसर्जयेत्visarjayetпусть отпустит
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
तांtāṃту
द्विजाग्र्येभ्योdvijāgryebhyoлучшим из дваждырождённых
गुरवेguraveнаставнику
वाили
समर्पयेत्samarpayetпусть поднесёт
एवंevaṃтак
कृतविधिkṛtavidhiсовершивший устав
श्चैकभक्तोścaikabhaktoи единократно вкушающий
भोगीbhogīнаслаждающимся
व्रतीvratīобетник
भवेत्bhavetбывает
लोकद्वयस्यlokadvayasyaобоих миров
विप्रर्षेviprarṣeо риши-брахман
नात्रnātraздесь не
कार्याkāryāдолжно делать
विचारणाvicāraṇāраздумья
अनुवाद

«Так вот, дав приношение в десяти сторонах, сосредоточенный, пусть нелениво бросит приношение Хранителю поля вне того круга. Так совершивший устав, мудрый, пусть проведёт остаток ночи песнями, по преимуществу весьма благими, чтениями славословий, джапой и прочим. Утром, омывшись и почтив хранителей мира, пусть почтит двенадцать лучших из дваждырождённых, накормит их и даст дакшину по силам. Так совершив обет, о брахман, насладившись здешними благими усладами и вкусив югу небесного счастья, становится он вселенским царём. В светлую дашами маргаширши пусть совершает обет Здравия: благовониями и прочим пусть почтит десятерых брахманов и, испив воду с их ног, дав дакшину, пусть отпустит их; единократное вкушение. Совершив этот обет, о брахман, обретя здоровье на земле, милостью Дхармараджи радуется он на небе, как бог. В пауше, в светлую дашами, пусть почтит Вишведевов: Риту, Дакшу, Васу, Сатью, Калу, Каму, Муни, Гуру, Випру и Раму, — десятерично в них пребывает Кешава. Усадив их на сиденьях из дарбхи, воссевших, благовониями, куреньями, светильниками и подношениями, о Нарада, дав каждому дакшину и поклонившись, пусть отпустит; ту дакшину пусть поднесёт лучшим из дваждырождённых или наставнику. Так совершивший устав, единократно вкушающий обетник бывает наслаждающимся обоими мирами, о риши-брахман; раздумья здесь быть не должно».

संस्करण

e6b9b417252e · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 10:14:40 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से