नारद पुराण
The ekādaśī vows of the twelve months120.68-79
1146 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 120.68-79

Sanātana

देवनागरी

स्नात्वा दत्वा तर्पयित्वा हुत्वा भुक्त्वा समर्च्य च ॥ तिलैरेव द्विजश्रेष्ठ द्वादश्यां प्रातरेव हि
वैकुंठं सम्यगभ्यर्व्य सर्वैरेवोपचारकैः ॥ द्विजान्संभोज्य विसृजेद्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्
एवं कृत्वा व्रतं विप्र विधिना सुसमाहितः ॥ भुक्त्वेह वांछितान्भोगानंते विष्णुपदं लभेत्
माघस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य जयाह्वयाम् ॥ प्रातर्हरि दिनेऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिं पुरुषं द्विज
भोजयित्वा दक्षिणां च दत्वा विप्रान्विसृज्य च ॥ स्वयं भुंजीत तच्छेषं प्रयतो निजबांधवैः
य एवं कुरुते विप्र व्रतं केशवतोषणम् ॥ स भुक्त्वेह वरान्भोगानंते विष्णोः पदं व्रजेत्
तपस्यकृष्णैकादश्यां विजयां समुपोष्य वै ॥ द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य योगीशं गंधपूर्वकैः
ततः संभोज्य भूदेवान्दक्षिणाभिः प्रतोष्य तान् ॥ विसृज्य बांधवैः सार्द्धं स्वयमश्नीत वाग्यतः
एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ॥ देहांते वैष्णवं लोकं याति देवैः सुसत्कृतः
फाल्गुनस्य सिते पक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम ॥ उपोष्यामलकीं भक्त्या द्वादश्यां प्रातरर्चयेत्
पुंडरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततो द्विजान् ॥ भोजयित्वा वरान्नेन दद्यात्तेभ्यस्तु दक्षिणाम्
एवं कृत्वा विधानेनामलक्यां पूजनादिकम् ॥ सितैकादश्यां तपस्ये व्रजेद्विष्णोः परं पदम्

लिप्यंतरण (IAST)

snātvā datvā tarpayitvā hutvā bhuktvā samarcya ca || tilaireva dvijaśreṣṭha dvādaśyāṃ prātareva hi
vaikuṃṭhaṃ samyagabhyarvya sarvairevopacārakaiḥ || dvijānsaṃbhojya visṛjeddatvā tebhyaśca dakṣiṇām
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra vidhinā susamāhitaḥ || bhuktveha vāṃchitānbhogānaṃte viṣṇupadaṃ labhet
māghasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya jayāhvayām || prātarhari dine'bhyarccecchrīpatiṃ puruṣaṃ dvija
bhojayitvā dakṣiṇāṃ ca datvā viprānvisṛjya ca || svayaṃ bhuṃjīta taccheṣaṃ prayato nijabāṃdhavaiḥ
ya evaṃ kurute vipra vrataṃ keśavatoṣaṇam || sa bhuktveha varānbhogānaṃte viṣṇoḥ padaṃ vrajet
tapasyakṛṣṇaikādaśyāṃ vijayāṃ samupoṣya vai || dvādaśyāṃ prātarabhyarcya yogīśaṃ gaṃdhapūrvakaiḥ
tataḥ saṃbhojya bhūdevāndakṣiṇābhiḥ pratoṣya tān || visṛjya bāṃdhavaiḥ sārddhaṃ svayamaśnīta vāgyataḥ
evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān || dehāṃte vaiṣṇavaṃ lokaṃ yāti devaiḥ susatkṛtaḥ
phālgunasya site pakṣe ekādaśyāṃ dvijottama || upoṣyāmalakīṃ bhaktyā dvādaśyāṃ prātararcayet
puṃḍarīkākṣamakhilairupacāraistato dvijān || bhojayitvā varānnena dadyāttebhyastu dakṣiṇām
evaṃ kṛtvā vidhānenāmalakyāṃ pūjanādikam || sitaikādaśyāṃ tapasye vrajedviṣṇoḥ paraṃ padam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स्नात्वाsnātvāомывшись
दत्वाdatvāдав
तर्पयित्वाtarpayitvāнасытив
हुत्वाhutvāпринеся жертву
भुक्त्वाbhuktvāвкусив
समर्च्यsamarcyaпочтив
caи
तिलैरेवtilairevaименно кунжутом
द्विजश्रेष्ठdvijaśreṣṭhaо лучший из дваждырождённых
द्वादश्यांdvādaśyāṃв двадаши
प्रातरेवprātarevaименно утром
हिhiведь
वैकुंठंvaikuṃṭhaṃВайкунтху
सम्यगभ्यर्व्यsamyagabhyarvyaверно почтив
सर्वैरेवोपचारकैःsarvairevopacārakaiḥвсеми услугами
द्विजान्संभोज्यdvijānsaṃbhojyaнакормив дваждырождённых
विसृजेद्दत्वाvisṛjeddatvāпусть отпустит, дав
तेभ्यश्चtebhyaścaи им
दक्षिणाम्dakṣiṇāmдакшину
एवंevaṃтак
कृत्वाkṛtvāсовершив
व्रतंvrataṃобет
विप्रvipraо брахман
विधिनाvidhināпо уставу
सुसमाहितःsusamāhitaḥвполне сосредоточенный
भुक्त्वेहbhuktvehaнасладившись здесь
वांछितान्भोगानंतेvāṃchitānbhogānaṃteжеланными усладами; в конце
विष्णुपदंviṣṇupadaṃобители Вишну
लभेत्labhetдостигает
माघस्यmāghasyaмагхи
शुक्लैकादश्यांśuklaikādaśyāṃв светлую экадаши
समुपोष्यsamupoṣyaпостившись
जयाह्वयाम्jayāhvayāmзовомую Джаей
प्रातर्हरिprātarhariутром, Хари
दिनेऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिंdine'bhyarccecchrīpatiṃв день, пусть почтит Шрипати
पुरुषंpuruṣaṃПурушу
द्विजdvijaо дваждырождённый
भोजयित्वाbhojayitvāнакормив
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
caи
दत्वाdatvāдав
विप्रान्विसृज्यviprānvisṛjyaбрахманов отпустив
caи
स्वयंsvayaṃсам
भुंजीतbhuṃjītaпусть вкусит
तच्छेषंtaccheṣaṃих остаток
प्रयतोprayatoсосредоточенный
निजबांधवैःnijabāṃdhavaiḥсо своею роднёю
yaкто
एवंevaṃтак
कुरुतेkuruteсовершает
विप्रvipraо брахман
व्रतंvrataṃобет
केशवतोषणम्keśavatoṣaṇamКешаву радующий
saтот
भुक्त्वेहbhuktvehaнасладившись здесь
वरान्भोगानंतेvarānbhogānaṃteлучшими усладами; в конце
विष्णोःviṣṇoḥВишну
पदंpadaṃв обитель
व्रजेत्vrajetидёт
तपस्यकृष्णैकादश्यांtapasyakṛṣṇaikādaśyāṃв тёмную экадаши тапасьи
विजयांvijayāṃВиджаю
समुपोष्यsamupoṣyaпостившись
वैvaiведь
द्वादश्यांdvādaśyāṃв двадаши
प्रातरभ्यर्च्यprātarabhyarcyaутром почтив
योगीशंyogīśaṃВладыку йогинов
गंधपूर्वकैःgaṃdhapūrvakaiḥблаговониями и прочим
ततःtataḥзатем
संभोज्यsaṃbhojyaнакормив
भूदेवान्दक्षिणाभिःbhūdevāndakṣiṇābhiḥземных богов; дакшинами
प्रतोष्यpratoṣyaублаготворив
तान्tānих
विसृज्यvisṛjyaотпустив
बांधवैःbāṃdhavaiḥс роднёю
सार्द्धंsārddhaṃвместе
स्वयमश्नीतsvayamaśnītaсам пусть вкусит
वाग्यतःvāgyataḥсдержанный в речи
एवंevaṃтак
कृतव्रतोkṛtavratoсовершивший обет
मर्त्योmartyoсмертный
भुक्त्वाbhuktvāнасладившись
भोगानिहेप्सितान्bhogānihepsitānздесь желанными усладами
देहांतेdehāṃteпо кончине тела
वैष्णवंvaiṣṇavaṃв вишнуитский
लोकंlokaṃмир
यातिyātiидёт
देवैःdevaiḥбогами
सुसत्कृतःsusatkṛtaḥхорошо почтённый
फाल्गुनस्यphālgunasyaпхальгуны
सितेsiteв светлой
पक्षेpakṣeполовине
एकादश्यांekādaśyāṃв экадаши
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из дваждырождённых
उपोष्यामलकींupoṣyāmalakīṃпостившись — Амалаки
भक्त्याbhaktyāс преданностью
द्वादश्यांdvādaśyāṃв двадаши
प्रातरर्चयेत्prātararcayetутром пусть почтит
पुंडरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततोpuṃḍarīkākṣamakhilairupacāraistatoЛотосоокого всеми услугами; затем
द्विजान्dvijānдваждырождённых
भोजयित्वाbhojayitvāнакормив
वरान्नेनvarānnenaотменною снедью
दद्यात्तेभ्यस्तुdadyāttebhyastuпусть даст им же
दक्षिणाम्dakṣiṇāmдакшину
एवंevaṃтак
कृत्वाkṛtvāсовершив
विधानेनामलक्यांvidhānenāmalakyāṃпо уставу, в Амалаки
पूजनादिकम्pūjanādikamпочитание и прочее
सितैकादश्यांsitaikādaśyāṃв светлую экадаши
तपस्येtapasyeтапасьи
व्रजेद्विष्णोःvrajedviṣṇoḥидёт Вишну
परंparaṃв высшую
पदम्padamобитель
अनुवाद

«…омывшись, дав, насытив, принеся жертву, вкусив и почтив — именно кунжутом, о лучший из дваждырождённых, — в двадаши, именно утром, верно почтив Вайкунтху всеми услугами, накормив дваждырождённых, пусть отпустит их, дав им дакшину. Так совершив обет по уставу, о брахман, вполне сосредоточенный, насладившись здесь желанными усладами, в конце достигает обители Вишну. В светлую экадаши магхи, постившись — зовомую Джаей, — утром, в день Хари, пусть почтит Шрипати-Пурушу, о дваждырождённый; накормив брахманов и дав дакшину, отпустив их, пусть вкусит сам их остаток, сосредоточенный, со своею роднёю. Кто так совершает, о брахман, обет, радующий Кешаву, тот, насладившись здесь лучшими усладами, в конце идёт в обитель Вишну. В тёмную экадаши тапасьи, постившись — Виджаю, — в двадаши утром, почтив Владыку йогинов благовониями и прочим, затем, накормив земных богов и ублаготворив их дакшинами, отпустив их, пусть вкусит сам вместе с роднёю, сдержанный в речи. Так совершивший обет смертный, насладившись здесь желанными усладами, по кончине тела идёт в вишнуитский мир, хорошо почтённый богами. В светлой половине пхальгуны, в экадаши, о лучший из дваждырождённых, постившись с преданностью — Амалаки, — в двадаши утром пусть почтит Лотосоокого всеми услугами; затем, накормив дваждырождённых отменною снедью, пусть даст им дакшину. Так совершив по уставу почитание и прочее в Амалаки, в светлую экадаши тапасьи идёт он в высшую обитель Вишну».

संस्करण

0b5a7b13f022 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 10:24:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से