नारद पुराण
The greatness of Kārtika22.11-20
1283 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 22.11-20

Vasiṣṭha

देवनागरी

पद्मिनी कुसुमाढ्येषु सरःसु विविधेषु च ॥ मलये मन्दरे विंध्ये महेंद्रे विबुधालये
सह्ये प्रालेयसंज्ञे च दिगंबरगिरौ शुभे ॥ अन्येषु चैव राजानं स्वर्गस्थानादिकेषु च
रमयायास राजेंद्र दिव्यरूपा दिने दिने ॥ राजापि मोहिनीं प्राप्य सर्वं कृत्यं परित्यजन्
त्यक्तं न वासरं विष्णोर्जन्ममृत्युनिकृंतनम् ॥ व्रतं नोपेक्षते तत्तु अतिमुग्धोऽपि पार्थिवः
क्रीडां त्यजति भूपालो दशम्यादिदिनत्रये ॥ एवं प्रकीडतस्तस्य पूर्णे संवत्सरे गते
काले कालविदां श्रेष्ठः संप्राप्तः कार्तिकः शुभः ॥ निद्राछेदकरो विष्णोः स मासः पुण्यदायकः
यस्मिन्कृतं हि सुकृतं वैष्णवैर्मनुजैर्नृप ॥ अक्षयं हि भवेत्सर्वं विष्णुलोकप्रदायकम्
न कार्तिकसमो मासो न कृतेन समं युगम् ॥ न धर्मस्तु दया तुल्यो न ज्योतिश्चक्षुषा समम्
न वेदेन समं शास्त्रं न तीर्थं गंगया समम् ॥ न भूम्या सदृशं दानं न सुखं भार्यया समम्
न कृष्या तु समं वित्तं न लाभः सुरभीसमः ॥ न तपोऽनशनादन्यन्न दमेन समं शिवम्

लिप्यंतरण (IAST)

padminī kusumāḍhyeṣu saraḥsu vividheṣu ca || malaye mandare viṃdhye maheṃdre vibudhālaye
sahye prāleyasaṃjñe ca digaṃbaragirau śubhe || anyeṣu caiva rājānaṃ svargasthānādikeṣu ca
ramayāyāsa rājeṃdra divyarūpā dine dine || rājāpi mohinīṃ prāpya sarvaṃ kṛtyaṃ parityajan
tyaktaṃ na vāsaraṃ viṣṇorjanmamṛtyunikṛṃtanam || vrataṃ nopekṣate tattu atimugdho'pi pārthivaḥ
krīḍāṃ tyajati bhūpālo daśamyādidinatraye || evaṃ prakīḍatastasya pūrṇe saṃvatsare gate
kāle kālavidāṃ śreṣṭhaḥ saṃprāptaḥ kārtikaḥ śubhaḥ || nidrāchedakaro viṣṇoḥ sa māsaḥ puṇyadāyakaḥ
yasminkṛtaṃ hi sukṛtaṃ vaiṣṇavairmanujairnṛpa || akṣayaṃ hi bhavetsarvaṃ viṣṇulokapradāyakam
na kārtikasamo māso na kṛtena samaṃ yugam || na dharmastu dayā tulyo na jyotiścakṣuṣā samam
na vedena samaṃ śāstraṃ na tīrthaṃ gaṃgayā samam || na bhūmyā sadṛśaṃ dānaṃ na sukhaṃ bhāryayā samam
na kṛṣyā tu samaṃ vittaṃ na lābhaḥ surabhīsamaḥ || na tapo'naśanādanyanna damena samaṃ śivam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पद्मिनीpadminīлотосами
कुसुमाढ्येषुkusumāḍhyeṣuцветами обильных
सरःसुsaraḥsuна озёрах
विविधेषुvividheṣuразных
caи
मलयेmalayeна Малае
मन्दरेmandareна Мандаре
विंध्येviṃdhyeна Виндхье
महेंद्रेmaheṃdreна Махендре
विबुधालयेvibudhālayeв обители богов
सह्येsahyeна Сахье
प्रालेयसंज्ञेprāleyasaṃjñeна Снежной именуемой
caи
दिगंबरगिरौdigaṃbaragirauна горе Дигамбары
शुभेśubheпрекрасной
अन्येषुanyeṣuв иных
चैवcaivaи же
राजानंrājānaṃцаря
स्वर्गस्थानादिकेषुsvargasthānādikeṣuв небесных местах и прочих
caи
रमयायासramayāyāsaуслаждала
राजेंद्रrājeṃdraо владыка царей
दिव्यरूपाdivyarūpāдивного облика
दिनेdineдень
दिनेdineза днём
राजापिrājāpiи царь
मोहिनींmohinīṃМохини
प्राप्यprāpyaобретя
सर्वंsarvaṃвсякое
कृत्यंkṛtyaṃдело
परित्यजन्parityajanоставляющий
त्यक्तंtyaktaṃоставлен
naне
वासरंvāsaraṃдень
विष्णोर्जन्ममृत्युनिकृंतनम्viṣṇorjanmamṛtyunikṛṃtanamВишну, рождение и смерть подсекающий
व्रतंvrataṃобета
नोपेक्षतेnopekṣateне оставляет
तत्तुtattuтого же
अतिमुग्धोऽपिatimugdho'piи чрезмерно обольщённый
पार्थिवःpārthivaḥцарь
क्रीडांkrīḍāṃзабаву
त्यजतिtyajatiоставляет
भूपालोbhūpāloвладыка земли
दशम्यादिदिनत्रयेdaśamyādidinatrayeв три дня с дашами начиная
एवंevaṃтак
प्रकीडतस्तस्यprakīḍatastasyaу него, забавляющегося
पूर्णेpūrṇeпри полном
संवत्सरेsaṃvatsareгоде
गतेgateпрошедшем
कालेkāleво время
कालविदांkālavidāṃиз знатоков времени
श्रेष्ठःśreṣṭhaḥлучший
संप्राप्तःsaṃprāptaḥнаступил
कार्तिकःkārtikaḥкарттика
शुभःśubhaḥблагой
निद्राछेदकरोnidrāchedakaroсон пресекающий
विष्णोःviṣṇoḥВишну
saтот
मासःmāsaḥмесяц
पुण्यदायकःpuṇyadāyakaḥзаслугу дающий
यस्मिन्कृतंyasminkṛtaṃв который содеянное
हिhiведь
सुकृतंsukṛtaṃдоброе дело
वैष्णवैर्मनुजैर्नृपvaiṣṇavairmanujairnṛpaпочитающими Вишну людьми, о царь
अक्षयंakṣayaṃнетленным
हिhiведь
भवेत्सर्वंbhavetsarvaṃда будет всё
विष्णुलोकप्रदायकम्viṣṇulokapradāyakamмир Вишну дающее
naне
कार्तिकसमोkārtikasamoкарттике равного
मासोmāsoмесяца
naне
कृतेनkṛtenaс Критою
समंsamaṃравной
युगम्yugamюги
naне
धर्मस्तुdharmastuдхармы же
दयाdayāмилосердию
तुल्योtulyoравной
naне
ज्योतिश्चक्षुषाjyotiścakṣuṣāсвета оку
समम्samamравного
naне
वेदेनvedenaВеде
समंsamaṃравной
शास्त्रंśāstraṃшастры
naне
तीर्थंtīrthaṃтиртхи
गंगयाgaṃgayāГанге
समम्samamравной
naне
भूम्याbhūmyāземле
सदृशंsadṛśaṃподобного
दानंdānaṃдаяния
naне
सुखंsukhaṃсчастья
भार्ययाbhāryayāжене
समम्samamравного
naне
कृष्याkṛṣyāземледелию
तुtuже
समंsamaṃравного
वित्तंvittaṃбогатства
naне
लाभःlābhaḥприбытка
सुरभीसमःsurabhīsamaḥкорове равного
naне
तपोऽनशनादन्यन्नtapo'naśanādanyannaподвига, кроме неядения; не
दमेनdamenaсамообузданию
समंsamaṃравного
शिवम्śivamблага
अनुवाद

…и на разных озёрах, обильных лотосами и цветами; на Малае, на Мандаре, на Виндхье, на Махендре, в обители богов, на Сахье, на Снежной именуемой и на прекрасной горе Дигамбары, и в иных местах, и в небесных, — услаждала царя, о владыка царей, дивного облика, день за днём. И царь, обретя Мохини, оставляющий всякое дело, — но не оставлен день Вишну, подсекающий рождение и смерть; того обета не оставляет и чрезмерно обольщённый царь. Оставляет владыка земли забаву в три дня, начиная с дашами. Так у него, забавляющегося, при прошедшем полном годе, во время наступил лучший из знатоков времени, благой карттика, пресекающий сон Вишну, тот месяц, дающий заслугу. Ибо содеянное в него доброе дело почитающими Вишну людьми, о царь, да будет всё нетленным и дающим мир Вишну. Нет месяца, равного карттике; нет юги, равной Крите; нет дхармы, равной милосердию; нет света, равного оку; нет шастры, равной Веде; нет тиртхи, равной Ганге; нет даяния, подобного земле; нет счастья, равного жене; нет богатства, равного земледелию; нет прибытка, равного корове; нет подвига, кроме неядения; нет блага, равного самообузданию…

संस्करण

52874dae1017 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 1:10:41 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से