नारद पुराण
The question of Mohinī24.11-20
1300 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 24.11-20

Mohinī

देवनागरी

यदन्यद्वोचते तुभ्यं तत्कर्तास्मि न संशयः ॥ न चान्यद्रोचते राजन्विना वै भोजनं तव
जीवितस्यापि दानेन न मे किंचित्प्रयोदजनम् ॥ न च वेदेषु दृष्टोऽयमुपवासो हरेर्दिने
अग्निमन्तो न विप्रा हि मन्यंते समुपोषणम् ॥ वेदबाह्य कथं धर्मं भवांश्चरितुमिच्छति
वचो निशम्य मोहिन्या राजा वेदविदां वरः ॥ उवाच मानसे क्रुद्धः प्रहसन्निव भूपते
श्रृणु मोहिनि मद्वाक्यं वेदोऽयं बहुधा स्थितः ॥ यज्ञकर्मक्रिया वेदः स्मृतिर्वेदो गृहाश्रमे
स्मृतिर्वेदः क्रियावेदः पुराणेषु प्रतिष्ठितः ॥ पुराणपुंरुषाज्जातं यथेदं जगदद्भुतम्
तथेदं वाङ्मयं जातं पुराणेभ्यो न संशयः ॥ वेदार्थादधिकं मन्ये पुराणार्थँ वरानने
वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणेष्वेव सर्वदा ॥ बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रहरिष्यति
न वेदे ग्रहसंचारो न शुद्धिः कालबोधिनी ॥ तिथिवृद्धिक्षयो वापि पर्वग्रहविनिर्णयः
इतिहासपुराणैस्तु निश्चयोऽयं कृतः पुरा ॥ यन्न दृष्टं हि वेदेषु तत्सर्वं लक्ष्यते स्मृतौ

लिप्यंतरण (IAST)

yadanyadvocate tubhyaṃ tatkartāsmi na saṃśayaḥ || na cānyadrocate rājanvinā vai bhojanaṃ tava
jīvitasyāpi dānena na me kiṃcitprayodajanam || na ca vedeṣu dṛṣṭo'yamupavāso harerdine
agnimanto na viprā hi manyaṃte samupoṣaṇam || vedabāhya kathaṃ dharmaṃ bhavāṃścaritumicchati
vaco niśamya mohinyā rājā vedavidāṃ varaḥ || uvāca mānase kruddhaḥ prahasanniva bhūpate
śrṛṇu mohini madvākyaṃ vedo'yaṃ bahudhā sthitaḥ || yajñakarmakriyā vedaḥ smṛtirvedo gṛhāśrame
smṛtirvedaḥ kriyāvedaḥ purāṇeṣu pratiṣṭhitaḥ || purāṇapuṃruṣājjātaṃ yathedaṃ jagadadbhutam
tathedaṃ vāṅmayaṃ jātaṃ purāṇebhyo na saṃśayaḥ || vedārthādadhikaṃ manye purāṇārtham̐ varānane
vedāḥ pratiṣṭhitāḥ sarve purāṇeṣveva sarvadā || bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ prahariṣyati
na vede grahasaṃcāro na śuddhiḥ kālabodhinī || tithivṛddhikṣayo vāpi parvagrahavinirṇayaḥ
itihāsapurāṇaistu niścayo'yaṃ kṛtaḥ purā || yanna dṛṣṭaṃ hi vedeṣu tatsarvaṃ lakṣyate smṛtau

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यदन्यद्वोचतेyadanyadvocateчто иное угодно
तुभ्यंtubhyaṃтебе
तत्कर्तास्मिtatkartāsmiто сотворю я
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
naне
चान्यद्रोचतेcānyadrocateи иное угодно
राजन्विनाrājanvināо царь, кроме
वैvaiведь
भोजनंbhojanaṃвкушения
तवtavaтвоего
जीवितस्यापिjīvitasyāpiи жизни
दानेनdānenaдаянием
naне
मेmeмне
किंचित्प्रयोदजनम्kiṃcitprayodajanamникакой надобности
naне
caи
वेदेषुvedeṣuв Ведах
दृष्टोऽयमुपवासोdṛṣṭo'yamupavāsoвиден этот пост
हरेर्दिनेharerdineв день Хари
अग्निमन्तोagnimantoогонь содержащие
naне
विप्राviprāбрахманы
हिhiведь
मन्यंतेmanyaṃteпризнают
समुपोषणम्samupoṣaṇamполного поста
वेदबाह्यvedabāhyaвне Веды
कथंkathaṃкак
धर्मंdharmaṃдхарму
भवांश्चरितुमिच्छतिbhavāṃścaritumicchatiты совершать желаешь
वचोvacoречь
निशम्यniśamyaвыслушав
मोहिन्याmohinyāМохини
राजाrājāцарь
वेदविदांvedavidāṃиз знатоков Веды
वरःvaraḥлучший
उवाचuvācaсказал
मानसेmānaseв уме
क्रुद्धःkruddhaḥразгневанный
प्रहसन्निवprahasannivaкак бы смеясь
भूपतेbhūpateо владыка земли
श्रृणुśrṛṇuслушай
मोहिनिmohiniо Мохини
मद्वाक्यंmadvākyaṃмоё слово
वेदोऽयंvedo'yaṃэта Веда
बहुधाbahudhāмноговидно
स्थितःsthitaḥстоит
यज्ञकर्मक्रियाyajñakarmakriyāобряд жертвенного деяния
वेदःvedaḥВеда
स्मृतिर्वेदोsmṛtirvedoсмрити — Веда
गृहाश्रमेgṛhāśrameв жизни домохозяина
स्मृतिर्वेदःsmṛtirvedaḥсмрити-Веда
क्रियावेदःkriyāvedaḥобрядовая Веда
पुराणेषुpurāṇeṣuв пуранах
प्रतिष्ठितःpratiṣṭhitaḥутверждена
पुराणपुंरुषाज्जातंpurāṇapuṃruṣājjātaṃот древнего Пуруши рождён
यथेदंyathedaṃкак этот
जगदद्भुतम्jagadadbhutamмир дивный
तथेदंtathedaṃтак это
वाङ्मयंvāṅmayaṃсловесное
जातंjātaṃрождено
पुराणेभ्योpurāṇebhyoот пуран
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
वेदार्थादधिकंvedārthādadhikaṃсмысла Веды обильнее
मन्येmanyeсчитаю
पुराणार्थम्̐purāṇārtham̐смысл пураны
वराननेvarānaneо прекрасноликая
वेदाःvedāḥВеды
प्रतिष्ठिताःpratiṣṭhitāḥутверждены
सर्वेsarveвсе
पुराणेष्वेवpurāṇeṣvevaв пуранах именно
सर्वदाsarvadāвсегда
बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदोbibhetyalpaśrutādvedoбоится малоучёного Веда
मामयंmāmayaṃменя этот
प्रहरिष्यतिprahariṣyatiударит
naне
वेदेvedeв Веде
ग्रहसंचारोgrahasaṃcāroхождения планет
naне
शुद्धिःśuddhiḥочищения
कालबोधिनीkālabodhinīвремя указующего
तिथिवृद्धिक्षयोtithivṛddhikṣayoприбыли и убыли титхи
वापिvāpiили же
पर्वग्रहविनिर्णयःparvagrahavinirṇayaḥрешения о парванах и затмениях
इतिहासपुराणैस्तुitihāsapurāṇaistuитихасами же и пуранами
निश्चयोऽयंniścayo'yaṃэто решение
कृतःkṛtaḥсотворено
पुराpurāиздревле
यन्नyannaчто не
दृष्टंdṛṣṭaṃвидно
हिhiведь
वेदेषुvedeṣuв Ведах
तत्सर्वंtatsarvaṃто всё
लक्ष्यतेlakṣyateусматривается
स्मृतौsmṛtauв смрити
अनुवाद

«Что иное угодно тебе, то сотворю я, нет сомнения». — «И иное не угодно, о царь, кроме твоего вкушения; и даянием жизни нет мне никакой надобности. Не виден в Ведах этот пост в день Хари; брахманы, содержащие огонь, не признают полного поста. Как же ты, вне Веды, желаешь совершать дхарму?» Выслушав речь Мохини, царь, лучший из знатоков Веды, разгневанный в уме, как бы смеясь, о владыка земли, сказал: «Слушай, о Мохини, моё слово: эта Веда стоит многовидно. Обряд жертвенного деяния — Веда; смрити — Веда в жизни домохозяина; смрити-Веда и обрядовая Веда утверждены в пуранах. Как этот дивный мир рождён от древнего Пуруши, так и это словесное рождено от пуран, нет сомнения. Смысл пураны считаю я обильнее смысла Веды, о прекрасноликая; все Веды всегда утверждены именно в пуранах. Боится Веда малоучёного: «этот меня ударит». Нет в Веде ни хождения планет, ни очищения, указующего время, ни прибыли и убыли титхи, ни решения о парванах и затмениях; итихасами же и пуранами это решение сотворено издревле. Что не видно в Ведах, то всё усматривается в смрити».

संस्करण

a6e88dc6d961 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 1:24:17 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से