Vasu
अतः परं प्रवक्ष्यामि चंडिकाः क्षेत्ररक्षिकाः ॥ दक्षिणे रक्षते दुर्गा नैर्ऋते चांतरेश्वरी
अंगारेशी पश्चिमे तु वायव्ये भद्रकालिका ॥ उत्तरे भीमचंडा च महामत्ता तथैशके
ऊर्द्ध्वकेशीसमायुक्ताशांकरी पूर्वतः स्मृता ॥ अधः केशी तथाग्नेय्यां चित्रघंटा च मध्यतः
एतास्तु चंडिकादेवीर्यो वै पश्यति मानवः ॥ तस्य तुष्टाश्च ताः सर्वाः क्षेत्रं रक्षति तत्पराः
विघ्नं कुर्वंति सततं पापिनां देवि सर्वदा ॥ तस्माद्देव्यः सदा पूज्या रक्षार्थे सविनायकाः
यदीच्छेत्परमां सिद्धिं संततिं विभवं सुखम् ॥ ततो भक्त्या गंधपुष्पनैवेद्यादीन्समर्प्पयेत्
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तस्मिन्स्थाने सुलोचने ॥ तिस्रो नद्यस्तु तत्रस्था वहंति च शुभोदकाः
तासां दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या निवर्तिते ॥ एका तु तत्र त्रिस्रोता तथा मंदाकिनी परा
मत्स्योदरी तृतीया च एतास्तिस्रतु पुण्यदाः ॥ मंदाकिनी तत्र पुण्या मध्यमेश्वरसंस्थिता
संस्थिता त्रिस्रोतिका च अविमुक्तेति पुण्यदा ॥ मत्स्योदरी तु ॐकारे पुण्यदा सर्वदैव हि
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi caṃḍikāḥ kṣetrarakṣikāḥ || dakṣiṇe rakṣate durgā nairṛte cāṃtareśvarī
aṃgāreśī paścime tu vāyavye bhadrakālikā || uttare bhīmacaṃḍā ca mahāmattā tathaiśake
ūrddhvakeśīsamāyuktāśāṃkarī pūrvataḥ smṛtā || adhaḥ keśī tathāgneyyāṃ citraghaṃṭā ca madhyataḥ
etāstu caṃḍikādevīryo vai paśyati mānavaḥ || tasya tuṣṭāśca tāḥ sarvāḥ kṣetraṃ rakṣati tatparāḥ
vighnaṃ kurvaṃti satataṃ pāpināṃ devi sarvadā || tasmāddevyaḥ sadā pūjyā rakṣārthe savināyakāḥ
yadīcchetparamāṃ siddhiṃ saṃtatiṃ vibhavaṃ sukham || tato bhaktyā gaṃdhapuṣpanaivedyādīnsamarppayet
anyacca te pravakṣyāmi tasminsthāne sulocane || tisro nadyastu tatrasthā vahaṃti ca śubhodakāḥ
tāsāṃ darśanamātreṇa brahmahatyā nivartite || ekā tu tatra trisrotā tathā maṃdākinī parā
matsyodarī tṛtīyā ca etāstisratu puṇyadāḥ || maṃdākinī tatra puṇyā madhyameśvarasaṃsthitā
saṃsthitā trisrotikā ca avimukteti puṇyadā || matsyodarī tu oṃkāre puṇyadā sarvadaiva hi
Затем поведаю далее о чандиках, охраняющих поле. На юге охраняет Дурга, на юго-западе Антарешвари, на западе Ангареши, на северо-западе Бхадракалика, на севере Бхимачанда, на северо-востоке Махаматта; с востока почитается Шанкари, соединённая с Урдхвакеши, внизу Кеши, на юго-востоке Читрагханта, и посредине. Кто видит этих богинь-чандик, теми они все довольны, и, преданные тому, охраняют поле. Грешникам же, о богиня, творят они препятствие непрестанно и всегда; потому богини вместе с винаяками должны быть чтимы всегда, ради защиты. Если желает человек высшего совершенства, потомства, достатка, счастья, — тогда с преданностью да поднесёт он благовония, цветы, подношения и прочее. И иное поведаю тебе, о прекрасноокая: в том месте текут три реки с благою водою, и одним лишь узрением их отвращается убийство брахмана. Одна там — Трисрота, другая — Мандакини, третья же Матсьодари; эти три дают заслугу. Мандакини там святая, утверждённая у Мадхьямешвары; Трисротика утверждена в Авимукте, дающая заслугу; Матсьодари же — в Омкаре, дающая заслугу всегда.
332ce92544d5 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 1:57:04 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Восемь сторон света, верх, низ и середина — одиннадцать богинь стоят по кругу. Город описан как крепость, у которой на каждом направлении своя стража.
Одни и те же чандики довольны почтившим и мешают грешнику. Защита и препятствие оказываются одной силой, повёрнутой в разные стороны, — потому и сказано чтить их вместе с винаяками.
Три реки названы по числу, а не по руслам: одна из них — Матсьодари, «рыбье брюхо». Так и здесь святыня города достраивается до полноты, где течений должно быть именно три.