Gautama
ये तु गोदावरीं गंगां प्राप्य भक्तियुता नराः ॥ स्नानं कुर्वंति सुभगे ते स्युर्मुक्ता भवार्णवात्
स्नात्वा गोदावरीतोये त्र्यंबकं ये गिरिस्थितम् ॥ उपचारैः पूजयंति ते स्युः साक्षान्महेश्वराः
त्र्यंबकस्य तु माहात्म्यं संक्षेपाद्वर्णितं मया ॥ ब्रह्मापि विस्तराद्वक्तुं तव तातः क्षमो नहि
ततो गोदावरी यावत्साक्षाद्दर्शनतां गता ॥ तावदप्याश्रमाः पुण्यास्तत्र संति ह्यनेकशः
तेषु स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः ॥ नरोऽभिलषितान्कामान्प्राप्नुयान्नात्र संशयः
प्रकाशा तु क्वचिद्भद्रे क्वचिद्गुप्ता ततः परम् ॥ प्लावयामास धरणीं पुण्या गोदावरी नदी
यत्र प्रकटतां याता नृणां भक्त्या महेश्वरी ॥ तत्र तीर्थं महत्पुण्यं स्नानमात्रादघापहम्
ततः पंचवटीं प्राप्य सा देवी नियतव्रता ॥ सुप्रकाशमनुप्राप्ता लोकानां गतिदायिनी
गोदावर्यां पञ्चवट्यां यः स्नायान्नियतव्रतः ॥ स नरः प्राप्नुयात्कामानभीष्टान्विधिनन्दिनि
यदा त्रेतायुगे रामः पंचवट्यामुपागतः ॥ सभार्यः सानुजस्तत्र वसन्पुण्यतरां व्यधात्
इत्येत्सर्वमाख्यातं गौतमाश्रमजं शुभे ॥ श्रृण्वतां पठतां पुण्यं पापघ्नं वांछितप्रदम्
ye tu godāvarīṃ gaṃgāṃ prāpya bhaktiyutā narāḥ || snānaṃ kurvaṃti subhage te syurmuktā bhavārṇavāt
snātvā godāvarītoye tryaṃbakaṃ ye giristhitam || upacāraiḥ pūjayaṃti te syuḥ sākṣānmaheśvarāḥ
tryaṃbakasya tu māhātmyaṃ saṃkṣepādvarṇitaṃ mayā || brahmāpi vistarādvaktuṃ tava tātaḥ kṣamo nahi
tato godāvarī yāvatsākṣāddarśanatāṃ gatā || tāvadapyāśramāḥ puṇyāstatra saṃti hyanekaśaḥ
teṣu snātvā vidhānena saṃtarpya pitṛdevatāḥ || naro'bhilaṣitānkāmānprāpnuyānnātra saṃśayaḥ
prakāśā tu kvacidbhadre kvacidguptā tataḥ param || plāvayāmāsa dharaṇīṃ puṇyā godāvarī nadī
yatra prakaṭatāṃ yātā nṛṇāṃ bhaktyā maheśvarī || tatra tīrthaṃ mahatpuṇyaṃ snānamātrādaghāpaham
tataḥ paṃcavaṭīṃ prāpya sā devī niyatavratā || suprakāśamanuprāptā lokānāṃ gatidāyinī
godāvaryāṃ pañcavaṭyāṃ yaḥ snāyānniyatavrataḥ || sa naraḥ prāpnuyātkāmānabhīṣṭānvidhinandini
yadā tretāyuge rāmaḥ paṃcavaṭyāmupāgataḥ || sabhāryaḥ sānujastatra vasanpuṇyatarāṃ vyadhāt
ityetsarvamākhyātaṃ gautamāśramajaṃ śubhe || śrṛṇvatāṃ paṭhatāṃ puṇyaṃ pāpaghnaṃ vāṃchitapradam
Люди, наделённые преданностью, что, достигнув Годавари-Ганги, совершают омовение, о счастливая, — да будут они свободны от океана бытия. Те, что, омывшись в водах Годавари, почитают услугами Трьямбаку, пребывающего на горе, — да будут они воочию махешварами. Величие Трьямбаки описано мною сокращённо; и Брахма, твой отец, не властен поведать его подробно. Далее, насколько Годавари достигла воочию видимости, настолько же есть там многие святые обители; омывшись в них по уставу и насытив предков и божества, человек да обретёт желанное, нет здесь сомнения. Где-то явная, где-то сокрытая, о благая, святая река Годавари оросила затем землю; и где по преданности людей великая владычица достигла явности, там весьма святая тиртха, уносящая грех от одного омовения. Затем, достигнув Панчавати, та богиня, держащая обет, достигла полной явности, дающая мирам участь. Кто омоется в Годавари в Панчавати, держащий обет, тот человек да обретёт желанное, о дочь Творца. Когда в Трета-югу Рама пришёл в Панчавати с супругою и с младшим братом, он, живя там, сделал её ещё более святою. Так это всё поведано, связанное с обителью Гаутамы, о прекрасная, — святое для слушающих и читающих, убивающее грехи, дающее желанное.
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge bṛhadupākhyāne vasumohinīsaṃvāde gautamāśramamāhātmye gautamatapaścaryāprabhāvavarṇanaṃ nāma dvāsaptatitamo 'dhyāyaḥ
257cd714b3b2 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 6:42:07 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Река названа то явной, то сокрытой: она уходит под землю и выходит вновь. Свод описывает то, что видно на местности, и объясняет этим, почему тиртх на её берегу так много.
Явной она становится «по преданности людей» — там, где к ней приходят. Место выбирает не река, а те, кто на неё пришёл.
Панчавати помянута под конец как то, что Рама сделал ещё святее самим проживанием. Мера святости здесь — не событие и не подвиг, а то, что кто-то здесь жил.