नारद पुराण
The Glory of Lakṣmaṇa's Mountain, with the Deeds of Rāma and Lakṣmaṇa75.34-45
1664 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 75.34-45

Vasu

देवनागरी

आगत्य तौ हृतां सीतां मार्गमाणौ समंततः ॥ दृष्ट्वा जटायुषं शांतं दग्ध्वा हत्वा कबंधकम्
शबरीमनुकंप्याथ ऋष्यमूकमुपागतौ ॥ ततस्तु हनुमद्वाक्यात्स्वसख्युः प्लवगेशितुः
विद्विषं वालिनं हत्वा सुग्रीवमकरोन्नृपम् ॥ तदाज्ञप्तास्तु ते कीशाः सर्वतः समुपागताः
हनुमत्प्रमुखाः सीतां मार्गंतो दक्षिणोदधिम् ॥ प्राप्य संपातिवचनाल्लंकायां निश्चयं गताः
ततस्तु हनुमानेकः प्राप्य लंकां पुरीं कपिः ॥ समुद्रस्य परे पारेऽपश्यद्रामप्रियां सतीम्
दत्त्वा रामांगुलीरत्नं विश्वासमुपपाद्य ताम् ॥ तयोः कुशलमाश्राव्य लब्ध्वा चूडामणिं ततः
भङ्क्त्वा चाशोकवनिकां हत्वा चाक्षं ससैन्यकम् ॥ इंद्रजिद्बंधनात्प्राप्य संभाष्यापि च रावणम्
दग्ध्वा लंकां पुरीं कृत्स्नां पुनर्दृष्ट्वा तु मैथिलीम् ॥ लब्धाज्ञोऽर्णवमुलंध्य रामायैनां न्यवेदयत्
श्रुत्वा रामोऽपि तां सीतां राक्षसस्य निवासगाम् ॥ सार्द्धं स कपिसैन्येन संप्राप्तो मकरालयम्
सागरानुमतेनासौ सेतुं बद्ध्वा महोदधौ ॥ अद्रिकूटैः परं तीरं प्राप्य सेनां न्यवेशयत्
ततोऽसौ रावणो भ्रात्राबोधितोऽपि कनीयसा ॥ प्रदानं तत्रमैथिल्यास्तद्भर्त्रे न त्वरोचयत्
पदा हतस्ततस्तेन रावणेनविभीषणः ॥ संप्राप्तः शरणं रामं रामो लंकामुपारुणत्

लिप्यंतरण (IAST)

āgatya tau hṛtāṃ sītāṃ mārgamāṇau samaṃtataḥ || dṛṣṭvā jaṭāyuṣaṃ śāṃtaṃ dagdhvā hatvā kabaṃdhakam
śabarīmanukaṃpyātha ṛṣyamūkamupāgatau || tatastu hanumadvākyātsvasakhyuḥ plavageśituḥ
vidviṣaṃ vālinaṃ hatvā sugrīvamakaronnṛpam || tadājñaptāstu te kīśāḥ sarvataḥ samupāgatāḥ
hanumatpramukhāḥ sītāṃ mārgaṃto dakṣiṇodadhim || prāpya saṃpātivacanāllaṃkāyāṃ niścayaṃ gatāḥ
tatastu hanumānekaḥ prāpya laṃkāṃ purīṃ kapiḥ || samudrasya pare pāre'paśyadrāmapriyāṃ satīm
dattvā rāmāṃgulīratnaṃ viśvāsamupapādya tām || tayoḥ kuśalamāśrāvya labdhvā cūḍāmaṇiṃ tataḥ
bhaṅktvā cāśokavanikāṃ hatvā cākṣaṃ sasainyakam || iṃdrajidbaṃdhanātprāpya saṃbhāṣyāpi ca rāvaṇam
dagdhvā laṃkāṃ purīṃ kṛtsnāṃ punardṛṣṭvā tu maithilīm || labdhājño'rṇavamulaṃdhya rāmāyaināṃ nyavedayat
śrutvā rāmo'pi tāṃ sītāṃ rākṣasasya nivāsagām || sārddhaṃ sa kapisainyena saṃprāpto makarālayam
sāgarānumatenāsau setuṃ baddhvā mahodadhau || adrikūṭaiḥ paraṃ tīraṃ prāpya senāṃ nyaveśayat
tato'sau rāvaṇo bhrātrābodhito'pi kanīyasā || pradānaṃ tatramaithilyāstadbhartre na tvarocayat
padā hatastatastena rāvaṇenavibhīṣaṇaḥ || saṃprāptaḥ śaraṇaṃ rāmaṃ rāmo laṃkāmupāruṇat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आगत्यāgatyaпридя
तौtauте двое
हृतांhṛtāṃпохищенную
सीतांsītāṃСиту
मार्गमाणौmārgamāṇauищущие
समंततःsamaṃtataḥповсюду
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
जटायुषंjaṭāyuṣaṃДжатаю
शांतंśāṃtaṃугасшего
दग्ध्वाdagdhvāсжегши
हत्वाhatvāубив
कबंधकम्kabaṃdhakamКабандху
शबरीमनुकंप्याथśabarīmanukaṃpyāthaШабари обласкав затем
ऋष्यमूकमुपागतौṛṣyamūkamupāgatauна Ришьямуку пришли
ततस्तुtatastuзатем же
हनुमद्वाक्यात्स्वसख्युःhanumadvākyātsvasakhyuḥпо слову Ханумана, своего друга
प्लवगेशितुःplavageśituḥвладыки обезьян
विद्विषंvidviṣaṃврага
वालिनंvālinaṃВалина
हत्वाhatvāубив
सुग्रीवमकरोन्नृपम्sugrīvamakaronnṛpamСугриву сделал царём
तदाज्ञप्तास्तुtadājñaptāstuим повелённые же
तेteте
कीशाःkīśāḥобезьяны
सर्वतःsarvataḥотовсюду
समुपागताःsamupāgatāḥсошедшиеся
हनुमत्प्रमुखाःhanumatpramukhāḥс Хануманом во главе
सीतांsītāṃСиту
मार्गंतोmārgaṃtoища
दक्षिणोदधिम्dakṣiṇodadhimюжного океана
प्राप्यprāpyaдостигнув
संपातिवचनाल्लंकायांsaṃpātivacanāllaṃkāyāṃпо слову Сампати, что в Ланке
निश्चयंniścayaṃуверенности
गताःgatāḥдостигли
ततस्तुtatastuзатем же
हनुमानेकःhanumānekaḥХануман один
प्राप्यprāpyaдостигнув
लंकांlaṃkāṃЛанки
पुरींpurīṃграда
कपिःkapiḥобезьяна
समुद्रस्यsamudrasyaокеана
परेpareна дальнем
पारेऽपश्यद्रामप्रियांpāre'paśyadrāmapriyāṃберегу увидел Раме любезную
सतीम्satīmверную
दत्त्वाdattvāдав
रामांगुलीरत्नंrāmāṃgulīratnaṃРамы перстень-самоцвет
विश्वासमुपपाद्यviśvāsamupapādyaдоверие внушив
ताम्tāmей
तयोःtayoḥих обоих
कुशलमाश्राव्यkuśalamāśrāvyaо благополучии поведав
लब्ध्वाlabdhvāполучив
चूडामणिंcūḍāmaṇiṃголовное украшение
ततःtataḥзатем
भङ्क्त्वाbhaṅktvāразломав
चाशोकवनिकांcāśokavanikāṃи рощу ашоки
हत्वाhatvāубив
चाक्षंcākṣaṃи Акшу
ससैन्यकम्sasainyakamс войском
इंद्रजिद्बंधनात्प्राप्यiṃdrajidbaṃdhanātprāpyaот связывания Индраджитом обретя
संभाष्यापिsaṃbhāṣyāpiи переговорив
caи
रावणम्rāvaṇamс Раваною
दग्ध्वाdagdhvāспалив
लंकांlaṃkāṃЛанку
पुरींpurīṃград
कृत्स्नांkṛtsnāṃвесь
पुनर्दृष्ट्वाpunardṛṣṭvāснова увидев
तुtuже
मैथिलीम्maithilīmдочь Митхилы
लब्धाज्ञोऽर्णवमुलंध्यlabdhājño'rṇavamulaṃdhyaполучив дозволение, океан перепрыгнув
रामायैनांrāmāyaināṃРаме о ней
न्यवेदयत्nyavedayatповедал
श्रुत्वाśrutvāуслышав
रामोऽपिrāmo'piи Рама
तांtāṃту
सीतांsītāṃСиту
राक्षसस्यrākṣasasyaракшаса
निवासगाम्nivāsagāmв жилище сущую
सार्द्धंsārddhaṃвместе
saон
कपिसैन्येनkapisainyenaс обезьяньим войском
संप्राप्तोsaṃprāptoдостиг
मकरालयम्makarālayamобители макар
सागरानुमतेनासौsāgarānumatenāsauс дозволения океана он
सेतुंsetuṃмост
बद्ध्वाbaddhvāвозведя
महोदधौmahodadhauна великом океане
अद्रिकूटैःadrikūṭaiḥгорными вершинами
परंparaṃдальнего
तीरंtīraṃберега
प्राप्यprāpyaдостигнув
सेनांsenāṃвойско
न्यवेशयत्nyaveśayatрасположил
ततोऽसौtato'sauзатем тот
रावणोrāvaṇoРавана
भ्रात्राबोधितोऽपिbhrātrābodhito'piбратом вразумляемый
कनीयसाkanīyasāмладшим
प्रदानंpradānaṃвыдачу
तत्रमैथिल्यास्तद्भर्त्रेtatramaithilyāstadbhartreтам дочери Митхилы её супругу
naне
त्वरोचयत्tvarocayatне одобрил
पदाpadāногою
हतस्ततस्तेनhatastatastenaударенный затем тем
रावणेनविभीषणःrāvaṇenavibhīṣaṇaḥРаваною, Вибхишана
संप्राप्तःsaṃprāptaḥпришёл
शरणंśaraṇaṃпод защиту
रामंrāmaṃк Раме
रामोrāmoРама
लंकामुपारुणत्laṃkāmupāruṇatЛанку осадил
अनुवाद

Придя, те двое, повсюду ища похищенную Ситу, увидели Джатаю угасшим и сожгли его; убив Кабандху и обласкав Шабари, пришли они на Ришьямуку. Затем по слову Ханумана, своего друга, убив врага владыки обезьян — Валина, — сделал он Сугриву царём. Повелённые им, те обезьяны, сошедшиеся отовсюду, с Хануманом во главе, ища Ситу, достигли южного океана и по слову Сампати уверились, что она в Ланке. Затем Хануман один, обезьяна, достигнув града Ланки, на дальнем берегу океана увидел любезную Раме, верную. Дав ей перстень-самоцвет Рамы и внушив доверие, поведав о благополучии обоих и получив головное украшение, затем, разломав рощу ашоки, убив Акшу с войском, побывав в узах Индраджита и переговорив с Раваною, спалив весь град Ланку и снова увидев дочь Митхилы, получив дозволение, перепрыгнул он океан и поведал Раме о ней. Услышав, что Сита в жилище ракшаса, Рама вместе с обезьяньим войском достиг обители макар. С дозволения океана возведя на великом океане мост из горных вершин и достигнув дальнего берега, расположил он войско. Затем тот Равана, хотя и вразумляемый младшим братом, не одобрил выдачи дочери Митхилы её супругу; и, ударенный ногою Раваны, Вибхишана пришёл под защиту Рамы, а Рама осадил Ланку.

संस्करण

05b77fdffdf9 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 7:13:13 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से