नारद पुराण
The Fruit of Hearing the Purāṇa82.25-36
1699 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 82.25-36

Sūta

देवनागरी

द्वादश्यां विष्णुमभ्यर्च्य वैकुंठं यात्यसंशयम् ॥ मोहिनी विधिजा देवी विष्णुजैकादशी द्विजाः
विष्णुजास्पर्द्धया धात्रा मोहिनी सा विनिर्मिता ॥ रुक्मांगदस्तु राजर्षिर्विष्णुभक्तिपरायणः
न तु वारयितुं शक्ता सा तमेकादशीव्रतात् ॥ विष्णुलोकं गते तस्मिन्सभार्ये ससुते नृपे
स्पर्द्धंत्यैकादशीं सिद्धिं यमान्ते मोहिनी स्थिता ॥ इत्येतदुक्तं विप्रेंद्रा मोहिनीचरितं मया
यदर्थं निर्मिता धात्रा तथा चात्रा व्यवस्थिता ॥ नारदीयोत्तरं ह्येतत्प्रोक्तं वो भुक्तिमुक्तिदम्
अत्र सम्यग्घरेर्भक्तिः साध्यतेऽनुपदं नृणाम् ॥ नारदीयं पुराणं तु लक्षणैर्द्दशभिर्युतम्
यः श्रृणोति नरो भक्त्या स गच्छैद्वैष्णवं पदम् ॥ धर्मार्थकाममोक्षाणां चतुर्ण्णां कारणं परम्
सर्वेषां च पुराणानामिदं बीजं सनातनम् ॥ प्रवृत्तं च निवृत्तं च पुराणेऽस्मिन्द्विजोत्तमाः
विस्तगदुदितं सर्वं पाराशर्येण धीमता ॥ अलौकिकचरित्राढ्यं पुराणं नारदीयकम्
यस्मै कस्मै न दातव्यं मह्यं व्यासेन कीर्तितम् ॥ हित्वा स्वशिष्यान्पैलादीन्मह्यं नारदसहिताम्
यो व्याचक्रे नमस्तस्मै वेदव्यासाय विष्णवे ॥ पुराणसंहितामेतां नारदाय विपश्चिते
सनकाद्या प्रहाभागा मुनयः प्रचकाशिरे ॥ हंसस्वरूपी भगवान्यदातं तं ब्रह्म शाश्वतम्

लिप्यंतरण (IAST)

dvādaśyāṃ viṣṇumabhyarcya vaikuṃṭhaṃ yātyasaṃśayam || mohinī vidhijā devī viṣṇujaikādaśī dvijāḥ
viṣṇujāsparddhayā dhātrā mohinī sā vinirmitā || rukmāṃgadastu rājarṣirviṣṇubhaktiparāyaṇaḥ
na tu vārayituṃ śaktā sā tamekādaśīvratāt || viṣṇulokaṃ gate tasminsabhārye sasute nṛpe
sparddhaṃtyaikādaśīṃ siddhiṃ yamānte mohinī sthitā || ityetaduktaṃ vipreṃdrā mohinīcaritaṃ mayā
yadarthaṃ nirmitā dhātrā tathā cātrā vyavasthitā || nāradīyottaraṃ hyetatproktaṃ vo bhuktimuktidam
atra samyaggharerbhaktiḥ sādhyate'nupadaṃ nṛṇām || nāradīyaṃ purāṇaṃ tu lakṣaṇairddaśabhiryutam
yaḥ śrṛṇoti naro bhaktyā sa gacchaidvaiṣṇavaṃ padam || dharmārthakāmamokṣāṇāṃ caturṇṇāṃ kāraṇaṃ param
sarveṣāṃ ca purāṇānāmidaṃ bījaṃ sanātanam || pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca purāṇe'smindvijottamāḥ
vistagaduditaṃ sarvaṃ pārāśaryeṇa dhīmatā || alaukikacaritrāḍhyaṃ purāṇaṃ nāradīyakam
yasmai kasmai na dātavyaṃ mahyaṃ vyāsena kīrtitam || hitvā svaśiṣyānpailādīnmahyaṃ nāradasahitām
yo vyācakre namastasmai vedavyāsāya viṣṇave || purāṇasaṃhitāmetāṃ nāradāya vipaścite
sanakādyā prahābhāgā munayaḥ pracakāśire || haṃsasvarūpī bhagavānyadātaṃ taṃ brahma śāśvatam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
द्वादश्यांdvādaśyāṃв двадашй
विष्णुमभ्यर्च्यviṣṇumabhyarcyaВишну почтив
वैकुंठंvaikuṃṭhaṃв Вайкунтху
यात्यसंशयम्yātyasaṃśayamидёт несомненно
मोहिनीmohinīМохини
विधिजाvidhijāрождённая Творцом
देवीdevīбогиня
विष्णुजैकादशीviṣṇujaikādaśīВишну рождённая экадаши
द्विजाःdvijāḥо дваждырождённые
विष्णुजास्पर्द्धयाviṣṇujāsparddhayāс рождённою Вишну соперничества ради
धात्राdhātrāустроителем
मोहिनीmohinīМохини
साта
विनिर्मिताvinirmitāсотворена
रुक्मांगदस्तुrukmāṃgadastuРукмангада же
राजर्षिर्विष्णुभक्तिपरायणःrājarṣirviṣṇubhaktiparāyaṇaḥцарь-риши, в преданности Вишну утверждённый
naне
तुtuже
वारयितुंvārayituṃотвратить
शक्ताśaktāсмогла
साона
तमेकादशीव्रतात्tamekādaśīvratātего от обета экадаши
विष्णुलोकंviṣṇulokaṃв мир Вишну
गतेgateпри ушедшем
तस्मिन्सभार्येtasminsabhāryeтом, с супругою
ससुतेsasuteс сыном
नृपेnṛpeцаре
स्पर्द्धंत्यैकादशींsparddhaṃtyaikādaśīṃсоперничая с экадаши
सिद्धिंsiddhiṃсовершенство
यमान्तेyamānteв конце срока
मोहिनीmohinīМохини
स्थिताsthitāпребывает
इत्येतदुक्तंityetaduktaṃтак это сказано
विप्रेंद्राvipreṃdrāо владыки брахманов
मोहिनीचरितंmohinīcaritaṃжитие Мохини
मयाmayāмною
यदर्थंyadarthaṃради чего
निर्मिताnirmitāсотворена
धात्राdhātrāустроителем
तथाtathāи как
चात्राcātrāи здесь
व्यवस्थिताvyavasthitāутвердилась
नारदीयोत्तरंnāradīyottaraṃНарадия, часть последняя
ह्येतत्प्रोक्तंhyetatproktaṃведь эта поведана
वोvoвам
भुक्तिमुक्तिदम्bhuktimuktidamнаслаждение и освобождение дающая
अत्रatraздесь
सम्यग्घरेर्भक्तिःsamyaggharerbhaktiḥкак должно преданность Хари
साध्यतेऽनुपदंsādhyate'nupadaṃдостигается на каждом шагу
नृणाम्nṛṇāmлюдям
नारदीयंnāradīyaṃНарадия
पुराणंpurāṇaṃпурана
तुtuже
लक्षणैर्द्दशभिर्युतम्lakṣaṇairddaśabhiryutamдесятью признаками наделённая
यःyaḥкто
श्रृणोतिśrṛṇotiслушает
नरोnaroчеловек
भक्त्याbhaktyāс преданностью
saон
गच्छैद्वैष्णवंgacchaidvaiṣṇavaṃда идёт в Вишну
पदम्padamобитель
धर्मार्थकाममोक्षाणांdharmārthakāmamokṣāṇāṃдхармы, пользы, желания и освобождения
चतुर्ण्णांcaturṇṇāṃчетырёх
कारणंkāraṇaṃпричина
परम्paramвысшая
सर्वेषांsarveṣāṃвсех
caи
पुराणानामिदंpurāṇānāmidaṃпуран это
बीजंbījaṃсемя
सनातनम्sanātanamпредвечное
प्रवृत्तंpravṛttaṃдеятельное
caи
निवृत्तंnivṛttaṃотрешённое
caи
पुराणेऽस्मिन्द्विजोत्तमाःpurāṇe'smindvijottamāḥв этой пуране, о лучшие из дваждырождённых
विस्तगदुदितंvistagaduditaṃпространно изложено
सर्वंsarvaṃвсё
पाराशर्येणpārāśaryeṇaсыном Парашары
धीमताdhīmatāразумным
अलौकिकचरित्राढ्यंalaukikacaritrāḍhyaṃнеобычайными житиями богатая
पुराणंpurāṇaṃпурана
नारदीयकम्nāradīyakamНарадия
यस्मैyasmaiкому
कस्मैkasmaiпопало
naне
दातव्यंdātavyaṃдолжно давать
मह्यंmahyaṃмне
व्यासेनvyāsenaВьясою
कीर्तितम्kīrtitamвозглашено
हित्वाhitvāоставив
स्वशिष्यान्पैलादीन्मह्यंsvaśiṣyānpailādīnmahyaṃсвоих учеников, Пайлу и прочих, мне
नारदसहिताम्nāradasahitāmс Нарадою вместе
योyoкоторый
व्याचक्रेvyācakreизъяснил
नमस्तस्मैnamastasmaiпоклон тому
वेदव्यासायvedavyāsāyaВедавьясе
विष्णवेviṣṇaveВишну
पुराणसंहितामेतांpurāṇasaṃhitāmetāṃэту пураническую самхиту
नारदायnāradāyaНараде
विपश्चितेvipaściteмудрому
सनकाद्याsanakādyāСанака и прочие
प्रहाभागाprahābhāgāвеликие долею
मुनयःmunayaḥмудрецы
प्रचकाशिरेpracakāśireвозвестили
हंसस्वरूपीhaṃsasvarūpīв облике лебедя
भगवान्यदातंbhagavānyadātaṃВладыка когда пришёл
तंtaṃто
ब्रह्मbrahmaБрахман
शाश्वतम्śāśvatamвечный
अनुवाद

В двадаши, почтив Вишну, идёт он несомненно в Вайкунтху. Мохини — богиня, рождённая Творцом, а экадаши рождена Вишну, о дваждырождённые; ради соперничества с рождённою Вишну и была та Мохини сотворена устроителем. Но Рукмангаду, царя-риши, утверждённого в преданности Вишну, не смогла она отвратить от обета экадаши; и когда тот царь с супругою и сыном ушёл в мир Вишну, Мохини, соперничая с экадаши за совершенство, пребывает в конце срока. Так сказано мною, о владыки брахманов, житие Мохини — ради чего сотворена она устроителем и как здесь утвердилась. Ведь эта Нарадия, часть последняя, поведана вам, дающая наслаждение и освобождение; здесь на каждом шагу как должно достигается людьми преданность Хари. Нарадия-пурана наделена десятью признаками; кто слушает её с преданностью, тот да идёт в обитель Вишну. Она — высшая причина четырёх: дхармы, пользы, желания и освобождения, и предвечное семя всех пуран. И деятельное, и отрешённое пространно изложено в этой пуране разумным сыном Парашары, о лучшие из дваждырождённых, — Нарадия-пурана, богатая необычайными житиями. «Кому попало не должно её давать», — возглашено мне Вьясою, который, оставив своих учеников, Пайлу и прочих, изъяснил её мне вместе с Нарадою. Поклон тому Ведавьясе, Вишну! Эту пураническую самхиту мудрому Нараде возвестили великие долею мудрецы, Санака и прочие, когда Владыка пришёл в облике лебедя, — тот вечный Брахман.

संस्करण

57f7a5afacb0 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 7:55:05 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से