रसकल्याणिनीमेतां पुरा कल्पभुवो विदुः । माघे मासि तु संप्राप्य तृतीयां शुक्लपक्षतः
प्रातर्गव्येन पयसा तिलैः स्नानं समाचरेत् । स्नापयेन्मधुना देवीं तथैवेक्षुरसेन तु
गंधोदकेन च पुनः पूजनं कुंकुमेन तु । दक्षिणांगानि संपूज्य ततो वामानि पूजयेत्
ललितायै पदं देव्यै वामगुल्फौ ततोऽर्चयेत् । जंघे जानु तथा शांत्यै तथैवोरुं श्रियै नमः
मदालसायै च कटिममलायै तथोदरम् । स्तनौ मदनवासिन्यै कुमुदायै च कंधराम्
भुजं भुजाग्रं माधव्यै कमलायै सुखस्मिते । भ्रूललाटं च रुद्राण्यै शंकरायै तथालकम्
मदनौ ललाटं तु मोहनायै पुनर्भ्रुवौ । नेत्रे चंद्रार्धधारिण्यै तुष्ट्यै च वदनं पुनः
उत्कंठिन्यै नमः कंठममृतायै नमस्तनुम् । रंभायै च महाबाहू विशोकायै नमः करौ
हृदयं मन्मथाह्वायै पाटलायै तथोदरम् । कटिं सुरतवासिन्यै तथोरू पंकजश्रियै
जानुजंघे नमो गौर्यै गुल्फौ शांत्यै तथार्चयेत् । धराधरायै पादौ तु विश्वकायै नमः शिरः
नमो भवान्यै कामिन्यै वासुदेव्यै जगच्छियै । आनंददायै नंदायै सुभद्रायै नमो नमः
एवं संपूज्य विधिवद्द्विजदांपत्यमर्चयेत् । भोजयित्वा तथान्नेन मधुरेण विमत्सरः
समोदकं वारिकुंभं शुक्लांबरयुगद्वयम् । दत्त्वा सुवर्णकमलं गंधमाल्यैरथार्चयेत्
प्रीयतामत्र कुमुदा गृह्णीयाल्लवणव्रतम् । अनेन विधिना देवीं मासि मासि सदार्चयेत्
लवणं वर्जयेन्माघे फाल्गुने च गुडं पुनः । नवनीतं तथा चैत्रे वर्ज्यं मधु च माधवे
पानीयं ज्येष्ठमासे तु तथाषाढे च जीरकम् । श्रावणे वर्जयेत्क्षीरं दधि भाद्रपदे तथा
घृतमाश्वयुजे तद्वदूर्जे वर्ज्यं च माक्षिकम् । धान्याकं मार्गशीर्षे तु पौषे वर्ज्या च शर्करा
ब्रतांते करकं पूर्णमेतेषां मासि मासि च । दद्याद्विकालवेलायां भक्ष्यपात्रेण संयुतम्
लड्डुकास्सेवकाश्चैव संयावमथ पूरिका । नारिका घृतपूर्णाश्च पिष्टपूर्णा च नंदिकी
क्षीरशाकं च दध्यन्नं पिंडशाकं तथैव च । माघादौ क्रमशो दद्यादेतानि करकोपरि
कुमुदा माधवी रंभा सुभद्रा च शिवा जया । ललिता कमलाऽनंगा मंगला रति लालसा
क्रमान्माघोदिमासेषु प्रीयतामिति कीर्तयेत् । सर्वत्र पंचगव्यं च प्राशनं समुदाहृतम्
उपवासी भवेन्नित्यमशक्तौ नक्तमिष्यते । कुर्यादिदमिदं नारी रसकल्याणिनीव्रतम्
पुनर्माघे च संप्राप्ते शर्कराकलशोपरि । कृत्वा तु कांचनीं गौरीं पंचरत्नसमन्विताम्
स्वकीयांगुष्ठमात्रं च साक्षसूत्रकमंडलुम् । चतुर्भुजामिंदुयुतां सितनेत्रपट्टावृताम्
तदधो मिथुनं चैव सुवर्णस्य सितांबरम् । सवस्त्रं भाजनं दद्याद्भवानी प्रीयतामिति
अनेन विधिना यस्तु रसकल्याणिनीव्रतम् । कुर्याच्च सर्वपापेभ्यस्तत्क्षणादेवमुच्यते
जन्मनां च सहस्रं तु न दुःखी जायते क्वचित् । अग्निष्टोमसहस्रेण यत्फलं तदवाप्नुयात्
नारी वा कुरूते या तु कुमारी वा वरानने । विधवा च वराकी वा सापि तत्फलभागिनी
इति पठति य इत्थं यः शृणोति प्रसंगात्सकलकल्मषमुक्तः पार्वतीलोकमेति
rasakalyāṇinīmetāṃ purā kalpabhuvo viduḥ | māghe māsi tu saṃprāpya tṛtīyāṃ śuklapakṣataḥ
prātargavyena payasā tilaiḥ snānaṃ samācaret | snāpayenmadhunā devīṃ tathaivekṣurasena tu
gaṃdhodakena ca punaḥ pūjanaṃ kuṃkumena tu | dakṣiṇāṃgāni saṃpūjya tato vāmāni pūjayet
lalitāyai padaṃ devyai vāmagulphau tato'rcayet | jaṃghe jānu tathā śāṃtyai tathaivoruṃ śriyai namaḥ
madālasāyai ca kaṭimamalāyai tathodaram | stanau madanavāsinyai kumudāyai ca kaṃdharām
bhujaṃ bhujāgraṃ mādhavyai kamalāyai sukhasmite | bhrūlalāṭaṃ ca rudrāṇyai śaṃkarāyai tathālakam
madanau lalāṭaṃ tu mohanāyai punarbhruvau | netre caṃdrārdhadhāriṇyai tuṣṭyai ca vadanaṃ punaḥ
utkaṃṭhinyai namaḥ kaṃṭhamamṛtāyai namastanum | raṃbhāyai ca mahābāhū viśokāyai namaḥ karau
hṛdayaṃ manmathāhvāyai pāṭalāyai tathodaram | kaṭiṃ suratavāsinyai tathorū paṃkajaśriyai
jānujaṃghe namo gauryai gulphau śāṃtyai tathārcayet | dharādharāyai pādau tu viśvakāyai namaḥ śiraḥ
namo bhavānyai kāminyai vāsudevyai jagacchiyai | ānaṃdadāyai naṃdāyai subhadrāyai namo namaḥ
evaṃ saṃpūjya vidhivaddvijadāṃpatyamarcayet | bhojayitvā tathānnena madhureṇa vimatsaraḥ
samodakaṃ vārikuṃbhaṃ śuklāṃbarayugadvayam | dattvā suvarṇakamalaṃ gaṃdhamālyairathārcayet
prīyatāmatra kumudā gṛhṇīyāllavaṇavratam | anena vidhinā devīṃ māsi māsi sadārcayet
lavaṇaṃ varjayenmāghe phālgune ca guḍaṃ punaḥ | navanītaṃ tathā caitre varjyaṃ madhu ca mādhave
pānīyaṃ jyeṣṭhamāse tu tathāṣāḍhe ca jīrakam | śrāvaṇe varjayetkṣīraṃ dadhi bhādrapade tathā
ghṛtamāśvayuje tadvadūrje varjyaṃ ca mākṣikam | dhānyākaṃ mārgaśīrṣe tu pauṣe varjyā ca śarkarā
bratāṃte karakaṃ pūrṇameteṣāṃ māsi māsi ca | dadyādvikālavelāyāṃ bhakṣyapātreṇa saṃyutam
laḍḍukāssevakāścaiva saṃyāvamatha pūrikā | nārikā ghṛtapūrṇāśca piṣṭapūrṇā ca naṃdikī
kṣīraśākaṃ ca dadhyannaṃ piṃḍaśākaṃ tathaiva ca | māghādau kramaśo dadyādetāni karakopari
kumudā mādhavī raṃbhā subhadrā ca śivā jayā | lalitā kamalā'naṃgā maṃgalā rati lālasā
kramānmāghodimāseṣu prīyatāmiti kīrtayet | sarvatra paṃcagavyaṃ ca prāśanaṃ samudāhṛtam
upavāsī bhavennityamaśaktau naktamiṣyate | kuryādidamidaṃ nārī rasakalyāṇinīvratam
punarmāghe ca saṃprāpte śarkarākalaśopari | kṛtvā tu kāṃcanīṃ gaurīṃ paṃcaratnasamanvitām
svakīyāṃguṣṭhamātraṃ ca sākṣasūtrakamaṃḍalum | caturbhujāmiṃduyutāṃ sitanetrapaṭṭāvṛtām
tadadho mithunaṃ caiva suvarṇasya sitāṃbaram | savastraṃ bhājanaṃ dadyādbhavānī prīyatāmiti
anena vidhinā yastu rasakalyāṇinīvratam | kuryācca sarvapāpebhyastatkṣaṇādevamucyate
janmanāṃ ca sahasraṃ tu na duḥkhī jāyate kvacit | agniṣṭomasahasreṇa yatphalaṃ tadavāpnuyāt
nārī vā kurūte yā tu kumārī vā varānane | vidhavā ca varākī vā sāpi tatphalabhāginī
iti paṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇoti prasaṃgātsakalakalmaṣamuktaḥ pārvatīlokameti
«Эту Расакальянини встарь знали рождённые в кальпе. Застав в месяце магхе третий день светлой половины, пусть утром совершит омовение коровьим молоком и сезамом; богиню пусть омывает мёдом, так же соком тростника и душистою водою, а затем — почитание шафраном. Почтив правые члены, пусть затем чтит левые: „Лалите“ — стопу, „богине“ — левые лодыжки, „Покою“ — голени и колени, „Шри поклон“ — бедро, „Мадаласе“ — чресла, „Чистой“ — чрево, „Маданавасини“ — груди, „Кумуде“ — шею, „Мадхави“ — руку и кисть, „Камале“ — о сладко улыбающаяся, „Рудрани“ — бровь и лоб, „Шанкари“ — кудри, „Мохане“ — лоб и брови, „Носящей половину месяца“ — глаза, „Довольству“ — лицо, „Томящейся поклон“ — горло, „Бессмертной поклон“ — тело, „Рамбхе“ — могучие плечи, „Беспечальной поклон“ — руки, „Зовущейся Манматхой“ — сердце, „Патале“ — чрево, „Живущей в услаждении“ — чресла, „Лотосовой Шри“ — бёдра, „Гаури поклон“ — колени и голени, „Покою“ — лодыжки, „Держащей землю“ — стопы, „Вселенскотелой поклон“ — голову. Поклон Бхавани, Каминй, Васудеви, Шри мира, Дающей блаженство, Нанде, Субхадре — поклон, поклон!
Так почтив по уставу, пусть чтит чету брахманов; накормив их сладкою пищею, без скаредности, дав кувшин воды с модаками, две пары белых одежд и золотой лотос, пусть затем чтит благовониями и венками: „Да возрадуется здесь Кумуда“, — и пусть примет обет соли. Этим уставом пусть чтит богиню всегда, месяц за месяцем: в магху пусть оставит соль, в пхальгуну — патоку, в чайтру — свежее масло, в мадхаву оставить мёд, в месяц джьештху — питьё, в ашадху — тмин, в шравану пусть оставит молоко, в бхадрападу — простоквашу, в ашваюджу так же масло, в урджу оставить пчелиный мёд, в маргаширшу — кориандр, а в паушу оставить сахар. В конце обета пусть даст в двухсрочный час сосуд, полный этих [вещей], месяц за месяцем, вместе с сосудом яств: ладду и севаки, саньява и пурика, нарика и полные масла, нандики, полная муки, молочная зелень, простокваша с рисом и зелень комками — эти по порядку, начиная с магхи, пусть даёт поверх сосуда. „Кумуда, Мадхави, Рамбха, Субхадра, Шива, Джая, Лалита, Камала, Ананга, Мангала, Рати, Лаласа — да возрадуется“, — так по порядку пусть возглашает в месяцах, начиная с магхи. Всюду изложено вкушение пяти коровьих даров. Пусть всегда будет постящимся, а при невозможности допускается ночная трапеза; и женщина пусть совершает этот обет Расакальянини.
Когда же снова настанет магха, поверх кувшина сахара, сделав золотую Гаури с пятью самоцветами, со свой большой палец, с чётками и сосудом, четырёхрукую, с месяцем, покрытую белым тонким полотном, а ниже неё — чету из золота в белых одеждах, — пусть даст сосуд с тканью [со словами]: „Да возрадуется Бхавани“. Кто этим уставом совершит обет Расакальянини, тот в тот же миг избавляется от всех грехов; тысячу рождений он никогда не становится горюющим и обретает плод, какой [даётся] тысячею агништом. И женщина, которая совершает его, или девица, о прекрасноликая, или горемычная вдова, — и та причастна тому плоду. Кто так читает или хотя бы мимоходом слушает, тот, свободный от всей скверны, идёт в мир Парвати».
7858fc7ee450 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:27 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Расакальянини устроена как год отнятий: соль, патока, масло, мёд, питьё, тмин, молоко, простокваша, топлёное масло, пчелиный мёд, кориандр, сахар — по одному на месяц. Отдают не имущество, а вкус, и всякий раз новый; к концу года человек успевает узнать, чего именно ему недостаёт.
А в конце каждого месяца отнятое отдают: сосуд, полный того самого, чего не ел, — и рядом сосуд яств, названных поимённо, ладду и пурика. Воздержание здесь не самоцель; оно просто способ, чтобы у человека завелось что отдать.
Почитание идёт по левой стороне тела богини, и имена в нём смелее обычного: Мадаласа, Живущая в услаждении, Зовущаяся Манматхой, Томящаяся. Тело, которое чтут, — не отвлечённое; и обет, начатый отказом от соли, обращён к той, кого называют по имени бога любви.
И отдельно назван тот, кому обычно не достаётся ничего: «горемычная вдова — и та причастна тому плоду».