पद्मपुराण
The appearing of Dharma and the curse of Durvāsas2.11.115-120
1264 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 2.11.115-120

धर्म उवाच

देवनागरी

यथा चौरा महापापाः स्वकायेन सहंति ते । दुःखेन दारुणं तीव्रं तथा सुखं कथं न हि
येन कायेन पापाश्च संचरंति हि पातकम् । तेन पीडां सहंत्येव पातकस्य हि तत्फलम्
दंडमेकं परं दृष्टं धर्मशास्त्रेषु पंडितैः । तं धर्मपूर्वकं विद्धि एतैर्न्याय्यस्त्वमेव हि । एवं न्यायं न मन्येऽहं तथैव शृणु धर्मराट् । शापत्रयं प्रदास्यामि क्रुद्धोऽहं तव नान्यथा
यदा क्रुद्धो महाप्राज्ञ मामेव हि क्षमस्व च । नैवं क्षमसि विप्रेंद्र दासीपुत्रं हि मां कुरु
राजाहं तु प्रकर्तव्यश्चांडालश्च महामुने । प्रसीद सुमुखो विप्र प्रणतस्य सदैव हि
दुर्वासाश्च ततः क्रुद्धो धर्मं चैव शशाप ह

लिप्यंतरण (IAST)

yathā caurā mahāpāpāḥ svakāyena sahaṃti te | duḥkhena dāruṇaṃ tīvraṃ tathā sukhaṃ kathaṃ na hi
yena kāyena pāpāśca saṃcaraṃti hi pātakam | tena pīḍāṃ sahaṃtyeva pātakasya hi tatphalam
daṃḍamekaṃ paraṃ dṛṣṭaṃ dharmaśāstreṣu paṃḍitaiḥ | taṃ dharmapūrvakaṃ viddhi etairnyāyyastvameva hi | evaṃ nyāyaṃ na manye'haṃ tathaiva śṛṇu dharmarāṭ | śāpatrayaṃ pradāsyāmi kruddho'haṃ tava nānyathā
yadā kruddho mahāprājña māmeva hi kṣamasva ca | naivaṃ kṣamasi vipreṃdra dāsīputraṃ hi māṃ kuru
rājāhaṃ tu prakartavyaścāṃḍālaśca mahāmune | prasīda sumukho vipra praṇatasya sadaiva hi
durvāsāśca tataḥ kruddho dharmaṃ caiva śaśāpa ha

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यथाyathāкак
चौराःcaurāḥворы
महा-पापाःmahā-pāpāḥвеликие грешники
स्व-कायेनsva-kāyenaсвоим телом
सहन्तिsahantiсносят
तेteони
दुःखेनduḥkhenaстраданием
दारुणम्dāruṇamжестокое
तीव्रम्tīvramострое
चाण्डालः चcāṇḍālaḥ caи чандалой
तथाtathāтак
सुखम्sukhamсчастье
कथम्kathamотчего
न हिna hiбы не
येनyenaкаким
कायेनkāyenaтелом
पापाः चpāpāḥ caи грешники
सञ्चरन्ति हिsañcaranti hiсовершают
पातकम्pātakamгрех
तेनtenaтем
पीडाम्pīḍāmболь
सहन्ति एवsahanti evaи сносят
पातकस्य हिpātakasya hiибо греха
तत् फलम्tat phalamэто плод
दण्डम्daṇḍamнаказание
एकम्ekamодно
परम्paramвысшим
दृष्टम्dṛṣṭamусмотрено
धर्म-शास्त्रेषुdharma-śāstreṣuв книгах о дхарме
पण्डितैःpaṇḍitaiḥмудрыми
एतैःetaiḥпо ним
तम्tamего
धर्म-पूर्वकम्dharma-pūrvakamсообразным дхарме
विद्धिviddhiзнай
न्याय्यःnyāyyaḥправ
त्वम् एव हिtvam eva hiименно ты
एवम्evamтакого
न्यायम्nyāyamсуда
न मन्ये अहम्na manye ahamя не приемлю
तथा एवtathā evaи так же
शृणुśṛṇuслушай
धर्म-राट्dharma-rāṭвладыка дхармы
शाप-त्रयम्śāpa-trayamтри проклятия
प्रदास्यामिpradāsyāmiналожу
क्रुद्धःkruddhaḥразгневан
अहम्ahamя
तवtavaна тебя
न अन्यथाna anyathāне иначе
यदाyadāесли
क्रुद्धःkruddhaḥразгневан
महा-प्राज्ञmahā-prājñaвеликомудрый
माम् एव हिmām eva hiменя же
क्षमस्वkṣamasvaпрости
caи
न एवम्na evamесли не так
क्षमसिkṣamasiпрощаешь
विप्र-इन्द्रvipra-indraо владыка брахманов
दासी-पुत्रम् हिdāsī-putram hiсыном рабыни
माम् कुरुmām kuruменя сделай
राजाrājāцарём
अहम् तुaham tuже я
प्रकर्तव्यःprakartavyaḥда буду сделан
महा-मुनेmahā-muneо великий отшельник
प्रसीदprasīdaсмилуйся
सु-मुखःsu-mukhaḥблагосклонный
सदा एव हिsadā eva hiвсегда
विप्रvipraо брахман
प्रणतस्यpraṇatasyaк склонившемуся
दुर्वासाः चdurvāsāḥ caи Дурваса
ततः क्रुद्धःtataḥ kruddhaḥзатем, разгневанный
धर्मम् च एवdharmam ca evaДхарму
शशाप हśaśāpa haпроклял
अनुवाद

Как воры, великие грешники, сносят своим телом жестокое и острое страдание, — отчего бы и счастью не быть таким же? Каким телом грешники совершают грех, тем и боль сносят, ибо это и есть плод греха. Одно наказание усмотрено мудрыми в книгах о дхарме как высшее; знай его сообразным дхарме: по этим книгам прав именно ты». — «Такого суда я не приемлю; так и слушай, владыка дхармы: наложу три проклятия — я разгневан на тебя, не иначе». — «Если ты разгневан, великомудрый, — прости же меня. А если так не прощаешь, о владыка брахманов, — сделай меня сыном рабыни, и да буду я сделан царём, и чандалой, о великий отшельник. Смилуйся, будь благосклонен, о брахман, к склонившемуся».

संस्करण

f772a29dd9e8 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:31 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से