पद्मपुराण
The story of Padmāvatī2.47.1-5
1591 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 2.47.1-5
देवनागरी

माथुरे विषये रम्ये मथुरायां नृपोत्तमः । उग्रसेनेति विख्यातो यादवः परवीरहा
सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञो वेदज्ञः श्रुतवान्बली । दाता भोक्ता गुणग्राही सगुणान्वेत्ति भूपतिः
राज्यं चकार मेधावी प्रजाधर्मेण पालयेत् । एवं स च महातेजा उग्रसेनः प्रतापवान्
वैदर्भे विषये पुण्ये सत्यकेतुः प्रतापवान् । तस्य कन्या महाभागा पद्माक्षी कमलानना
नाम्ना पद्मावती नाम सत्यधर्मपरायणा । सा तु स्त्रीणां गुणैर्युक्ता द्वितीयेव समुद्रजा

लिप्यंतरण (IAST)

māthure viṣaye ramye mathurāyāṃ nṛpottamaḥ | ugraseneti vikhyāto yādavaḥ paravīrahā
sarvadharmārthatattvajño vedajñaḥ śrutavānbalī | dātā bhoktā guṇagrāhī saguṇānvetti bhūpatiḥ
rājyaṃ cakāra medhāvī prajādharmeṇa pālayet | evaṃ sa ca mahātejā ugrasenaḥ pratāpavān
vaidarbhe viṣaye puṇye satyaketuḥ pratāpavān | tasya kanyā mahābhāgā padmākṣī kamalānanā
nāmnā padmāvatī nāma satyadharmaparāyaṇā | sā tu strīṇāṃ guṇairyuktā dvitīyeva samudrajā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
माथुरेmāthureМатхурской
विषयेviṣayeв стране
रम्येramyeотрадной
मथुरायाम्mathurāyāmв Матхуре
नृप-उत्तमःnṛpa-uttamaḥлучший из царей
उग्रसेनःugrasenaḥУграсена
इतिitiтак
विख्यातःvikhyātaḥпрославленный
यादवःyādavaḥЯдава
पर-वीर-हाpara-vīra-hāгубитель вражьих героев
सर्व-धर्म-अर्थ-तत्त्व-ज्ञःsarva-dharma-artha-tattva-jñaḥзнаток сути всей дхармы и пользы
वेद-ज्ञःveda-jñaḥзнаток Веды
श्रुतवान्śrutavānначитанный
बलीbalīсильный
दाताdātāщедрый
भोक्ताbhoktāвкушающий
गुण-ग्राहीguṇa-grāhīценящий достоинства
स-गुणान्sa-guṇānдостойных
वेत्तिvettiраспознаёт
भूपतिःbhūpatiḥвладыка земли
राज्यम्rājyamцарство
चकारcakāraправил
मेधावीmedhāvīмудрый
प्रजा-धर्मेणprajā-dharmeṇaпо дхарме подданных
पालयेत्pālayetхранил
एवम्evamтак
सःsaḥон
caи
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликий силою
प्रतापवान्pratāpavānвеличавый
वैदर्भेvaidarbheВидарбхской
पुण्येpuṇyeсвятой
सत्यकेतुःsatyaketuḥСатьякету
तस्यtasyaего
कन्याkanyāдочь
महा-भागाmahā-bhāgāмногосчастная
पद्म-अक्षीpadma-akṣīлотосоокая
कमल-आननाkamala-ānanāлотосоликая
नाम्नाnāmnāпо имени
पद्मावतीpadmāvatīПадмавати
नामnāmaименем
सत्य-धर्म-परायणाsatya-dharma-parāyaṇāпреданная правде и дхарме
साона
तुtuже
स्त्रीणाम्strīṇāmженщин
गुणैःguṇaiḥдостоинствами
युक्ताyuktāнаделённая
द्वितीयाdvitīyāвторая
इवivaсловно
समुद्र-जाsamudra-jāрождённая из океана
अनुवाद

В отрадной Матхурской стране, в Матхуре, был лучший из царей, прославленный как Уграсена, Ядава, губитель вражьих героев: знаток сути всей дхармы и пользы, знаток Веды, начитанный, сильный, щедрый и вкушающий, ценящий достоинства, — распознаёт владыка земли достойных. Мудрый, правил он царством и хранил его по дхарме подданных; таков был великий силою, величавый Уграсена. А в святой Видарбхской стране был величавый Сатьякету; и была у него многосчастная дочь, лотосоокая и лотосоликая, по имени Падмавати, преданная правде и дхарме; наделённая женскими достоинствами, была она словно вторая рождённая из океана.

संस्करण

c4449c14359b · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:34 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से