पद्मपुराण
Yayāti refuses heaven2.71.8-14
1796 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 2.71.8-14
देवनागरी

नैव प्राणं विना कायो जीवः कायं विना न हि । उभयोश्चापि मित्रत्वं नयिष्ये नाशमिन्द्र न
यस्य प्रसादभावाद्वै सुखमश्नाति केवलम् । शरीरस्याप्ययं प्राणो भोगानन्यान्मनोऽनुगान्
एवं ज्ञात्वा स्वर्गभोग्यं न भोज्यं देवदूतक । सम्भवन्ति महादुष्टा व्याधयो दुःखदायकाः
मातले किल्बिषाच्चैव जरादोषात्प्रजायते । पश्य मे पुण्यसंयुक्तं कायं षोडशवार्षिकम्
जन्मप्रभृति मे कायः शतार्धाब्दं प्रयाति च । तथापि नूतनो भावः कायस्यापि प्रजायते
परं कालो गतो दूत अब्दानां शतमुत्तमम् । यथा षोडशवर्षस्य कायः पुंसः प्रशोभते
तथा मे शोभते देहो बलवीर्यसमन्वितः । नैव ग्लानिर्न मे हानिर्न श्रमो व्याधयो जरा

लिप्यंतरण (IAST)

naiva prāṇaṃ vinā kāyo jīvaḥ kāyaṃ vinā na hi | ubhayoścāpi mitratvaṃ nayiṣye nāśamindra na
yasya prasādabhāvādvai sukhamaśnāti kevalam | śarīrasyāpyayaṃ prāṇo bhogānanyānmano'nugān
evaṃ jñātvā svargabhogyaṃ na bhojyaṃ devadūtaka | sambhavanti mahāduṣṭā vyādhayo duḥkhadāyakāḥ
mātale kilbiṣāccaiva jarādoṣātprajāyate | paśya me puṇyasaṃyuktaṃ kāyaṃ ṣoḍaśavārṣikam
janmaprabhṛti me kāyaḥ śatārdhābdaṃ prayāti ca | tathāpi nūtano bhāvaḥ kāyasyāpi prajāyate
paraṃ kālo gato dūta abdānāṃ śatamuttamam | yathā ṣoḍaśavarṣasya kāyaḥ puṃsaḥ praśobhate
tathā me śobhate deho balavīryasamanvitaḥ | naiva glānirna me hānirna śramo vyādhayo jarā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
naне
एवevaвовсе
प्राणम्prāṇamдыхания
विनाvināбез
कायःkāyaḥтело
जीवःjīvaḥджива
कायम्kāyamтела
विनाvināбез
naнет
हिhiведь
उभयोःubhayoḥэтих двоих
caи
अपिapiже
मित्रत्वम्mitratvamдружбу
नयिष्येnayiṣyeприведу
नाशम्nāśamк гибели
इन्द्रindraо Индра
naне
यस्यyasyaкоторого
प्रसाद-भावात्prasāda-bhāvātпо милостивому расположению
वैvaiже
सुखम्sukhamсчастье
अश्नातिaśnātiвкушает
केवलम्kevalamодно лишь
शरीरस्यśarīrasyaтела
अपिapiже
अयम्ayamэто
प्राणःprāṇaḥдыхание
भोगान्bhogānнаслаждения
अन्यान्anyānиные
मनः-अनुगान्manaḥ-anugānпослушные уму
एवम्evamтак
ज्ञात्वाjñātvāзная
स्वर्ग-भोग्यम्svarga-bhogyamнебесного наслаждения
naне
भोज्यम्bhojyamстану вкушать
देव-दूतकdeva-dūtakaпосланец богов
सम्भवन्तिsambhavantiвозникают
महा-दुष्टाःmahā-duṣṭāḥзлейшие
व्याधयःvyādhayaḥнедуги
दुःख-दायकाःduḥkha-dāyakāḥприносящие горе
मातलेmātaleо Матале
किल्बिषात्kilbiṣātот греха
caи
एवevaже
जरा-दोषात्jarā-doṣātот порока старости
प्रजायतेprajāyateрождается
पश्यpaśyaвзгляни
मेmeна моё
पुण्य-संयुक्तम्puṇya-saṃyuktamсоединённое с заслугой
कायम्kāyamтело
षोडश-वार्षिकम्ṣoḍaśa-vārṣikamшестнадцатилетнее
जन्म-प्रभृतिjanma-prabhṛtiот самого рождения
मेmeмоё
कायःkāyaḥтело
शत-अर्ध-अब्दम्śata-ardha-abdamк полусотне столетий
प्रयातिprayātiидёт
caи
तथाtathāи всё же
अपिapiже
नूतनःnūtanaḥновым
भावःbhāvaḥоблик
कायस्यkāyasyaтела
अपिapiже
प्रजायतेprajāyateрождается
परम्paramнемалое
कालःkālaḥвремя
गतःgataḥпрошло
दूतdūtaо вестник
अब्दानाम्abdānāmлет
शतम्śatamсотня
उत्तमम्uttamamдобрая
यथाyathāкак
षोडश-वर्षस्यṣoḍaśa-varṣasyaшестнадцатилетнего
कायःkāyaḥтело
पुंसःpuṃsaḥчеловека
प्रशोभतेpraśobhateсияет
तथाtathāтак
मेmeмоё
शोभतेśobhateсияет
देहःdehaḥтело
बल-वीर्य-समन्वितःbala-vīrya-samanvitaḥнаделённое силой и мощью
naнет
एवevaвовсе
ग्लानिःglāniḥусталости
naнет
मेmeу меня
हानिःhāniḥущерба
naни
श्रमःśramaḥутомления
व्याधयःvyādhayaḥнедугов
जराjarāстарости
अनुवाद

«„Нет тела без дыхания и нет дживы без тела; и дружбу этих двоих я не приведу к гибели, о Индра. По милостивому расположению которого он вкушает одно лишь счастье — это дыхание тела, и иные наслаждения, послушные уму. Зная это, небесного наслаждения вкушать не стану, о посланец богов. Возникают ведь злейшие недуги, приносящие горе; рождается это, о Матале, от греха и от порока старости. Взгляни на моё тело, соединённое с заслугой: оно шестнадцатилетнее. От самого рождения тело моё идёт к полусотне столетий, и всё же облик его рождается новым. Прошло немалое время, о вестник, — добрая сотня лет; и как сияет тело шестнадцатилетнего человека, так сияет и моё тело, наделённое силой и мощью. Нет во мне ни усталости, ни ущерба, ни утомления, ни недугов, ни старости.“»

संस्करण

a43eb13d850f · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:35 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से