ब्राह्मणा हि विशेषेण प्रत्यक्षं हरिरूपिणः । पूजयेयुर्यथायोगं हरिस्तेषां प्रसीदति
विष्णुर्ब्राह्मणरूपेण विचरेत्पृथिवीमिमाम् । ब्राह्मणेन विना कर्म सिद्धिं प्राप्नोति नैव हि
द्विजपादाम्बुभक्त्या यैः पीत्वा शिरसि चार्पितम् । तर्पिताः पितरस्तेन आत्मापि किल तारितः
ब्राह्मणानां मुखे येन दत्तं मधुरमर्चितम् । साक्षात्कृष्णमुखे दत्तं तद्वै भुङ्क्ते हरिः स्वयम्
अहोऽतिदुर्भगा लोकाः प्रत्यक्षे केशवे द्विजे । प्रतिमादिषु सेवन्ते तदभावे हि तत्क्रिया
ब्राह्मणानामधिष्ठानात्पृथ्वी धन्येति गीयते । तेषां पाणौ च यद्दत्तं हरिपाणौ तदर्पितम्
तेभ्यः कृतान्नमस्कारात्तिरस्कारो हि पाप्मनाम् । मुच्यते ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो विप्रवन्दनात् । तस्मात्सतां समाराध्यो ब्राह्मणो विष्णुबुद्धितः । क्षुधितस्य द्विजस्यास्ये यत्किञ्चिद्दीयते यदि
प्रेत्य पीयूषधाराभिः सिञ्चते कल्पकोटिकम् । द्विजतुण्डं महाक्षेत्रमनूषरमकण्टकम्
तत्र चेदुप्यते किञ्चित्कोटिकोटिफलं लभेत् । सघृतं भोजनं चास्मै दत्त्वा कल्पं स मोदते
नानासुमिष्टमन्नं यो ददाति द्विजतुष्टये । तस्य लोका महाभोगाः कोटिकल्पान्तमुक्तिदाः
ब्राह्मणं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणेनानुकीर्तितम् । पुराणं शृणुयान्नित्यं महापापदवानलम्
पुराणं सर्वतीर्थेषु तीर्थं चाधिकमुच्यते । यस्यैकपादश्रवणाद्धरिरेव प्रसीदति
brāhmaṇā hi viśeṣeṇa pratyakṣaṃ harirūpiṇaḥ | pūjayeyuryathāyogaṃ haristeṣāṃ prasīdati
viṣṇurbrāhmaṇarūpeṇa vicaretpṛthivīmimām | brāhmaṇena vinā karma siddhiṃ prāpnoti naiva hi
dvijapādāmbubhaktyā yaiḥ pītvā śirasi cārpitam | tarpitāḥ pitarastena ātmāpi kila tāritaḥ
brāhmaṇānāṃ mukhe yena dattaṃ madhuramarcitam | sākṣātkṛṣṇamukhe dattaṃ tadvai bhuṅkte hariḥ svayam
aho'tidurbhagā lokāḥ pratyakṣe keśave dvije | pratimādiṣu sevante tadabhāve hi tatkriyā
brāhmaṇānāmadhiṣṭhānātpṛthvī dhanyeti gīyate | teṣāṃ pāṇau ca yaddattaṃ haripāṇau tadarpitam
tebhyaḥ kṛtānnamaskārāttiraskāro hi pāpmanām | mucyate brahmahatyādipāpebhyo vipravandanāt | tasmātsatāṃ samārādhyo brāhmaṇo viṣṇubuddhitaḥ | kṣudhitasya dvijasyāsye yatkiñciddīyate yadi
pretya pīyūṣadhārābhiḥ siñcate kalpakoṭikam | dvijatuṇḍaṃ mahākṣetramanūṣaramakaṇṭakam
tatra cedupyate kiñcitkoṭikoṭiphalaṃ labhet | saghṛtaṃ bhojanaṃ cāsmai dattvā kalpaṃ sa modate
nānāsumiṣṭamannaṃ yo dadāti dvijatuṣṭaye | tasya lokā mahābhogāḥ koṭikalpāntamuktidāḥ
brāhmaṇaṃ ca puraskṛtya brāhmaṇenānukīrtitam | purāṇaṃ śṛṇuyānnityaṃ mahāpāpadavānalam
purāṇaṃ sarvatīrtheṣu tīrthaṃ cādhikamucyate | yasyaikapādaśravaṇāddharireva prasīdati
«Брахманы особенно суть воочию имеющие образ Хари; пусть их чтут, как подобает, — и Хари бывает ими доволен. Вишну в облике брахмана бродит по этой земле; без брахмана дело не достигает успеха. Кем с преданностью испита вода со стоп дваждырождённого и возложена на голову, — тем насыщены предки и сам он поистине переправлен. В чьи уста, в уста брахманов, дано сладкое и почтённое, — то воочию дано в уста Кришны, и Хари вкушает то сам. Увы, крайне злосчастны люди: при явном Кешаве в брахмане они служат изваяниям и прочему, — [а между тем] это делается [лишь] в его отсутствие. От пребывания [брахманов] земля воспевается как благословенная; что дано в их руку, то вручено в руку Хари. От поклона им — изгнание грехов; от поклона випре [человек] освобождается от убийства брахмана и прочих грехов. Потому праведными должен быть чтим брахман с мыслью о Вишну. Если что-нибудь даётся в уста голодного дваждырождённого, [дающий] по смерти орошается потоками амриты крор кальп. Уста дваждырождённого — великое поле, не солончак и без колючек: если там что-нибудь посеяно, [сеятель] получит плод в крор кроров. И, дав ему еду с топлёным маслом, он радуется целую кальпу».
b511b6a594db · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:42 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
«При явном Кешаве в брахмане служат изваяниям» — упрёк, поставленный точно: изваяние названо заменой на случай, когда живого человека нет рядом. Уста голодного описаны как поле, не солончак и без колючек, — землёй, которая примет любое зерно. Мысль о том, что накормленный человек и есть место жертвы, здесь высказана без обиняков.