पद्मपुराण
The Entry into Ayodhyā5.3.10-18
2667 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.3.10-18

शेष उवाच

देवनागरी

ब्राह्मण्यः पात्रहस्ताश्च दूर्वाहारिद्रसंयुताः । सुवासिन्यो महाराजं रामं नीराजयन्तु ताः
कौसल्या पुत्रसंयोगसन्देशविधुरा सती । हर्षं प्राप्नोतु सुकृशा तदीक्षणसुलालसा
इत्येवमादि रचनाः पुरशोभाविधायिकाः । करोतु जनता हृष्टा रामस्यागमनं प्रति
इति श्रुत्वा ततो वाक्यं सुमुखो मन्त्रवित्तमः । प्रययौ नगरीं कर्तुं कृतकौतुकतोरणाम्
गत्वाथ नगरीं तां वै मन्त्री तु सुमुखाभिधः । ख्यापयामास लोकानां रामागममहोत्सवम्
लोकाः श्रुत्वा पुरीं प्राप्तं रघुनाथं सुहर्षिताः । पूर्वं तदीयविरहत्यक्तभोगसुखादयः
ब्राह्मणा वेदसम्पन्नाः पवित्रा दर्भपाणयः । धौतोत्तरीयवलिता जग्मुः श्रीरघुनायकम्
क्षत्रिया ये शूरतमा धनुर्वाणधरा वराः । सङ्ग्रामे बहुशो वीरा जेतारो ययुरप्यमुम्
वैश्या धनसमृद्धाश्च मुद्राशोभितपाणयः । शुभ्रवस्त्रपरिधाना अभिजग्मुर्नरेश्वरम्

लिप्यंतरण (IAST)

brāhmaṇyaḥ pātrahastāśca dūrvāhāridrasaṃyutāḥ | suvāsinyo mahārājaṃ rāmaṃ nīrājayantu tāḥ
kausalyā putrasaṃyogasandeśavidhurā satī | harṣaṃ prāpnotu sukṛśā tadīkṣaṇasulālasā
ityevamādi racanāḥ puraśobhāvidhāyikāḥ | karotu janatā hṛṣṭā rāmasyāgamanaṃ prati
iti śrutvā tato vākyaṃ sumukho mantravittamaḥ | prayayau nagarīṃ kartuṃ kṛtakautukatoraṇām
gatvātha nagarīṃ tāṃ vai mantrī tu sumukhābhidhaḥ | khyāpayāmāsa lokānāṃ rāmāgamamahotsavam
lokāḥ śrutvā purīṃ prāptaṃ raghunāthaṃ suharṣitāḥ | pūrvaṃ tadīyavirahatyaktabhogasukhādayaḥ
brāhmaṇā vedasampannāḥ pavitrā darbhapāṇayaḥ | dhautottarīyavalitā jagmuḥ śrīraghunāyakam
kṣatriyā ye śūratamā dhanurvāṇadharā varāḥ | saṅgrāme bahuśo vīrā jetāro yayurapyamum
vaiśyā dhanasamṛddhāśca mudrāśobhitapāṇayaḥ | śubhravastraparidhānā abhijagmurnareśvaram

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ब्राह्मण्यःbrāhmaṇyaḥбрахманки
पात्र-हस्ताःpātra-hastāḥс сосудами в руках
caи
दूर्वा-हारिद्र-संयुताःdūrvā-hāridra-saṃyutāḥс травою дурва и куркумой
सु-वासिन्यःsu-vāsinyaḥзамужние
महा-राजम्mahā-rājamвеликого царя
रामम्rāmamРаму
नीराजयन्तुnīrājayantuпусть совершат нираджану
ताःtāḥони
कौसल्याkausalyāКаусалья
पुत्र-संयोग-सन्देश-विधुराputra-saṃyoga-sandeśa-vidhurāистомлённая [ожиданием] вести о встрече с сыном
सतीsatīдобродетельная
हर्षम्harṣamрадость
प्राप्नोतुprāpnotuпусть обретёт
सु-कृशाsu-kṛśāвесьма иссохшая
तत्-ईक्षण-सु-लालसाtat-īkṣaṇa-su-lālasāжаждущая его увидеть
इति एवम् आदिiti evam ādiтакие и подобные
रचनाःracanāḥукрашения
पुर-शोभा-विधायिकाःpura-śobhā-vidhāyikāḥпридающие городу красоту
करोतुkarotuпусть творит
जनताjanatāнарод
हृष्टाhṛṣṭāрадостный
रामस्यrāmasyaРамы
आगमनम्āgamanamк приходу
प्रतिpratiк
इतिitiтак
श्रुत्वाśrutvāуслышав
ततःtataḥзатем
वाक्यम्vākyamслово
सुमुखःsumukhaḥСумукха
मन्त्र-वित्-तमःmantra-vit-tamaḥлучший из знатоков совета
प्रययौprayayauотправился
नगरीम्nagarīmв город
कर्तुम्kartumсделать
कृत-कौतुक-तोरणाम्kṛta-kautuka-toraṇāmс праздничными вратами
गत्वाgatvāпридя
अथathaзатем
ताम्tāmв тот
वैvaiпоистине
मन्त्रीmantrīсоветник
सुमुख-अभिधःsumukha-abhidhaḥпо имени Сумукха
ख्यापयाम् आसkhyāpayām āsaвозвестил
लोकानाम्lokānāmлюдям
राम-आगम-महा-उत्सवम्rāma-āgama-mahā-utsavamвеликое празднество прихода Рамы
लोकाःlokāḥлюди
पुरीम्purīmв город
प्राप्तम्prāptamприбывшего
रघु-नाथम्raghu-nāthamРагхунатху
सु-हर्षिताःsu-harṣitāḥсильно обрадованные
पूर्वम्pūrvamпрежде
तदीय-विरह-त्यक्त-भोग-सुख-आदयःtadīya-viraha-tyakta-bhoga-sukha-ādayaḥоставившие от разлуки с ним наслаждения и радости
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы
वेद-सम्पन्नाःveda-sampannāḥсведущие в Ведах
पवित्राःpavitrāḥчистые
दर्भ-पाणयःdarbha-pāṇayaḥс травою дарбха в руках
धौत-उत्तरीय-वलिताःdhauta-uttarīya-valitāḥоблачённые в вымытые верхние одежды
जग्मुःjagmuḥпошли
श्री-रघु-नायकम्śrī-raghu-nāyakamк владыке Рагху
क्षत्रियाःkṣatriyāḥкшатрии
येyeкоторые
शूर-तमाःśūra-tamāḥхрабрейшие
धनुः-वाण-धराःdhanuḥ-vāṇa-dharāḥс луками и стрелами
वराःvarāḥлучшие
सङ्ग्रामेsaṅgrāmeв битве
बहुशःbahuśaḥмногократно
वीराःvīrāḥгерои
जेतारःjetāraḥпобедители
ययुःyayuḥпошли
अपिapiже
अमुम्amumк нему
वैश्याःvaiśyāḥвайшьи
धन-समृद्धाःdhana-samṛddhāḥбогатые достатком
मुद्रा-शोभित-पाणयःmudrā-śobhita-pāṇayaḥс перстнями на руках
शुभ्र-वस्त्र-परिधानाःśubhra-vastra-paridhānāḥоблачённые в белые одежды
अभिजग्मुःabhijagmuḥпошли
नर-ईश्वरम्nara-īśvaramк владыке людей
अनुवाद

«„Пусть брахманки с сосудами в руках, с травою дурва и куркумой, замужние, совершат над великим царём Рамой обряд нираджаны. Пусть Каусалья, добродетельная, истомлённая [ожиданием] вести о встрече с сыном, весьма иссохшая, жаждущая его увидеть, обретёт радость. Такие и подобные украшения, придающие городу красоту, пусть радостно творит народ к приходу Рамы“. Услышав это слово, Сумукха, лучший из знатоков совета, отправился в город — сделать его [городом] с праздничными вратами. Придя туда, советник по имени Сумукха возвестил людям великое празднество прихода Рамы. Люди, сильно обрадованные [вестью], что Рагхунатха прибыл в город, — [те], кто прежде от разлуки с ним оставил наслаждения и радости, — [вышли навстречу]. Брахманы, сведущие в Ведах, чистые, с травою дарбха в руках, облачённые в вымытые верхние одежды, пошли к владыке Рагху. Кшатрии, храбрейшие, с луками и стрелами, лучшие, многократно бывшие победителями в битве, — и они пошли к нему. Вайшьи, богатые достатком, с перстнями на руках, облачённые в белые одежды, пошли к владыке людей.»

संस्करण

0ceb4f3371d5 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:44 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से