एवं शनैः शनैः प्राप्तो मण्डपं यागचिह्नितम् । हयः खुरक्षततलां भूमिं कुर्वन्नभः प्लवन्
रामो दृष्ट्वा हरिं प्राप्तं बहुसन्तुष्टमानसः । वसिष्ठं प्रेरयामास क्रियाकर्तव्यतां प्रति
वसिष्ठो राममाहूय स्वर्णपत्नीसमन्वितम् । प्रयोगं कारयामास ब्रह्महत्यापनोदनम्
ब्रह्मचर्यव्रतधरो मृगशृङ्गपरिग्रहः । तत्कर्म कारयामास रामः परपुरञ्जयः
प्रारेभे यागकर्माथ कुण्डं मण्डपसंमितम् । तत्राचार्योऽभवद्धीमान्वेदशास्त्रविचारवित्
वसिष्ठो रघुनाथस्य कुलपूर्वगुरुर्मुनिः । ब्राह्म्यं तत्राचरद्ब्रह्मन्कर्मागस्त्यस्तपोनिधिः
वाल्मीकिर्मुनिरध्वर्युर्मुनिः कण्वस्तु द्वारपः । अष्टौ द्वाराणि तत्रासन्सतोरणशुभानि वै
द्वारि द्वारि द्वयं विप्र ब्राह्मणस्याधिमन्त्रवित् । पूर्वद्वारे मुनिश्रेष्ठौ देवलासितसंज्ञितौ
दक्षिणद्वारे भूमानौ कश्यपात्री तपोनिधी । पश्चिमद्वारि ऋषभौ जातूकर्ण्योऽथ जाजलिः
उत्तरद्वारि तु मुनी द्वौ द्वितैकततापसौ । एवं द्वारविधिं कृत्वा वसिष्ठः कलशोद्भवः
हयवर्यस्य सत्पूजां कर्तुमारभत द्विज । सुवासिन्यः स्त्रियस्तत्र वासोऽलङ्कारभूषिताः
हरिद्राक्षतगन्धाद्यैः पूजयामासुरर्चितम् । नीराजनं ततः कृत्वा धूपयित्वागुरूक्षणैः
वर्धापनं ततो वेश्याश्चक्रुस्ता वाडवाज्ञया । एवं सम्पूज्य विमले भाले चन्दनचर्चिते
evaṃ śanaiḥ śanaiḥ prāpto maṇḍapaṃ yāgacihnitam | hayaḥ khurakṣatatalāṃ bhūmiṃ kurvannabhaḥ plavan
rāmo dṛṣṭvā hariṃ prāptaṃ bahusantuṣṭamānasaḥ | vasiṣṭhaṃ prerayāmāsa kriyākartavyatāṃ prati
vasiṣṭho rāmamāhūya svarṇapatnīsamanvitam | prayogaṃ kārayāmāsa brahmahatyāpanodanam
brahmacaryavratadharo mṛgaśṛṅgaparigrahaḥ | tatkarma kārayāmāsa rāmaḥ parapurañjayaḥ
prārebhe yāgakarmātha kuṇḍaṃ maṇḍapasaṃmitam | tatrācāryo'bhavaddhīmānvedaśāstravicāravit
vasiṣṭho raghunāthasya kulapūrvagururmuniḥ | brāhmyaṃ tatrācaradbrahmankarmāgastyastaponidhiḥ
vālmīkirmuniradhvaryurmuniḥ kaṇvastu dvārapaḥ | aṣṭau dvārāṇi tatrāsansatoraṇaśubhāni vai
dvāri dvāri dvayaṃ vipra brāhmaṇasyādhimantravit | pūrvadvāre muniśreṣṭhau devalāsitasaṃjñitau
dakṣiṇadvāre bhūmānau kaśyapātrī taponidhī | paścimadvāri ṛṣabhau jātūkarṇyo'tha jājaliḥ
uttaradvāri tu munī dvau dvitaikatatāpasau | evaṃ dvāravidhiṃ kṛtvā vasiṣṭhaḥ kalaśodbhavaḥ
hayavaryasya satpūjāṃ kartumārabhata dvija | suvāsinyaḥ striyastatra vāso'laṅkārabhūṣitāḥ
haridrākṣatagandhādyaiḥ pūjayāmāsurarcitam | nīrājanaṃ tataḥ kṛtvā dhūpayitvāgurūkṣaṇaiḥ
vardhāpanaṃ tato veśyāścakrustā vāḍavājñayā | evaṃ sampūjya vimale bhāle candanacarcite
«Так, мало-помалу, конь достиг навеса, отмеченного знаками жертвы, — копытами изранивая землю и словно взлетая в небо. Увидев коня приведённым, Рама с весьма довольным сердцем побудил Васиштху к исполнению обряда. Васиштха, призвав Раму вместе с золотою супругою, велел совершить обряд, устраняющий убийство брахмана. Соблюдая обет воздержания, приняв оленьи рога, покоритель вражеских городов велел совершить то дело. Затем начался жертвенный обряд; жертвенник был соразмерен навесу. Наставником там стал мудрый знаток рассуждения Вед и шастр, Васиштха, древний родовой наставник Рагхунатхи; обязанность брахмана исполнял там, о брахман, Агастья, вместилище подвижничества. Мудрец Вальмики был адхварью, а Канва — привратником. Восемь врат было там, прекрасных, с арками; у каждых врат — по двое брахманов, знающих мантры, о випра. У восточных врат — лучшие из мудрецов, называемые Девала и Асита; у южных — величавые Кашьяпа и Атри, вместилища подвижничества; у западных — быки [среди мудрецов] Джатукарнья и Джаджали; у северных — двое мудрецов, подвижники Двита и Эката. Устроив так порядок врат, Рождённый из кувшина приступил к доброму почитанию лучшего из коней, о дваждырождённый. Замужние женщины, украшенные одеждами и убранством…»
536a64024ef9 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:45 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Обряд расписан по должностям и сторонам света: кто наставник, кто адхварью, кто у каких врат. За этим стоит простая мысль — жертва не совершается одним человеком, она держится на согласии многих. И «золотая супруга» рядом с царём здесь не украшение: без неё обряд не начинают, хотя сама Сита уже оставлена.