पद्मपुराण
The Vow of Ṛtambhara5.31.45-56
2806 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.31.45-56
देवनागरी

भज श्रीरघुनाथं त्वं कर्मणा मनसा गिरा । निष्कापट्येन लोकेशं तोषयस्व महामते
स तुष्टो दास्यते सर्वं त्वद्धृदिस्थं मनोरथम् । अज्ञानकृतगोहत्यापापनाशं करिष्यति
रामं स्मरंस्त्वं धर्मात्मन्धेनुं पालय सत्तम । दत्त्वा द्विजाय कनकं पापनिष्कृतिमाप्स्यसि
एतच्छ्रुत्वा तु तद्वाक्यमृतम्भरनृपस्तदा । विधाय रामस्मरणं पूतात्मा व्रतमाचरत्
पूर्ववत्पालयन्धेनुं जगाम विपिनं महत् । रामनाम स्मरन्नित्यं सर्वभूतहिते रतः
तस्मै तुष्टा तु सुरभिः प्रोवाच परितोषिता । राजन्वरय मत्तो वै वरं हृत्स्थं मनोरथम्
तदा प्रोवाच वै राजा पुत्रं देहि मनोरमम् । रामभक्तं पितृव्रतं स्वधर्मप्रतिपालकम्
तुष्टा दत्त्वा वरं साऽपि तस्मै राज्ञे सुतार्थिने । जगामादर्शनं देवी कामधेनुः कृपावती
स काले प्राप्तवान्पुत्रं वैष्णवं रामसेवकम् । सत्यवत्संज्ञयायुक्तमकरोत्तत्र तत्पिता
सत्यवन्तं सुतं लब्ध्वा पितृभक्तिपरं महान् । परमं हर्षमापेदे शक्रतुल्यपराक्रमम्
स राजा धार्मिकं पुत्रं प्राप्य हर्षेण निर्भरः । राज्यं तस्मिन्महन्न्यस्य जगाम तपसे वनम्
तत्राराध्य हृषीकेशं भक्तियुक्तेन चेतसा । निर्धूतपापः सतनुरगाद्धरिपदं नृपः

लिप्यंतरण (IAST)

bhaja śrīraghunāthaṃ tvaṃ karmaṇā manasā girā | niṣkāpaṭyena lokeśaṃ toṣayasva mahāmate
sa tuṣṭo dāsyate sarvaṃ tvaddhṛdisthaṃ manoratham | ajñānakṛtagohatyāpāpanāśaṃ kariṣyati
rāmaṃ smaraṃstvaṃ dharmātmandhenuṃ pālaya sattama | dattvā dvijāya kanakaṃ pāpaniṣkṛtimāpsyasi
etacchrutvā tu tadvākyamṛtambharanṛpastadā | vidhāya rāmasmaraṇaṃ pūtātmā vratamācarat
pūrvavatpālayandhenuṃ jagāma vipinaṃ mahat | rāmanāma smarannityaṃ sarvabhūtahite rataḥ
tasmai tuṣṭā tu surabhiḥ provāca paritoṣitā | rājanvaraya matto vai varaṃ hṛtsthaṃ manoratham
tadā provāca vai rājā putraṃ dehi manoramam | rāmabhaktaṃ pitṛvrataṃ svadharmapratipālakam
tuṣṭā dattvā varaṃ sā'pi tasmai rājñe sutārthine | jagāmādarśanaṃ devī kāmadhenuḥ kṛpāvatī
sa kāle prāptavānputraṃ vaiṣṇavaṃ rāmasevakam | satyavatsaṃjñayāyuktamakarottatra tatpitā
satyavantaṃ sutaṃ labdhvā pitṛbhaktiparaṃ mahān | paramaṃ harṣamāpede śakratulyaparākramam
sa rājā dhārmikaṃ putraṃ prāpya harṣeṇa nirbharaḥ | rājyaṃ tasminmahannyasya jagāma tapase vanam
tatrārādhya hṛṣīkeśaṃ bhaktiyuktena cetasā | nirdhūtapāpaḥ satanuragāddharipadaṃ nṛpaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तवtavaу тебя
मयिmayiко мне
अस्तिastiесть
चेत्cetесли
श्रद्धाśraddhāвера
तदाtadāтогда
किञ्चित्kiñcitнечто
ब्रवीमिbravīmiскажу
अहम्ahamя
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
नर-शार्दूलnara-śārdūlaо тигр среди мужей
गदितम्gaditamсказанное
ममmamaмоё
सादरःsādaraḥс почтением
भजbhajaчти
श्री-रघु-नाथम्śrī-raghu-nāthamШри-Рагхунатху
त्वम्tvamты
कर्मणाkarmaṇāделом
मनसाmanasāумом
गिराgirāречью
निष्कापट्येनniṣkāpaṭyenaбез лицемерия
लोक-ईशम्loka-īśamвладыку миров
तोषयस्वtoṣayasvaублаготвори
महा-मतेmahā-mateо мудрый
सःsaḥон
तुष्टःtuṣṭaḥдовольный
दास्यतेdāsyateдаст
सर्वम्sarvamвсё
त्वत्-हृदि-स्थम्tvat-hṛdi-sthamпребывающее в твоём сердце
मनः-रथम्manaḥ-rathamжелание
अज्ञान-कृत-गो-हत्या-पाप-नाशम्ajñāna-kṛta-go-hatyā-pāpa-nāśamуничтожение греха убиения коровы по неведению
करिष्यतिkariṣyatiсовершит
रामम्rāmamРаму
स्मरन्smaranпамятуя
धर्म-आत्मन्dharma-ātmanо праведный душою
धेनुम्dhenumкорову
पालयpālayaпаси
सत्तमsattamaо превосходный
दत्त्वाdattvāдав
द्विजायdvijāyaдваждырождённому
कनकम्kanakamзолото
पाप-निष्कृतिम्pāpa-niṣkṛtimискупление греха
आप्स्यसिāpsyasiобретёшь
एतत्etatэто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
तुtuже
तत्-वाक्यम्tat-vākyamто слово
ऋतम्भर-नृपःṛtambhara-nṛpaḥцарь Ритамбхара
तदाtadāтогда
विधायvidhāyaсотворив
राम-स्मरणम्rāma-smaraṇamпамятование Рамы
पूत-आत्माpūta-ātmāочищенный душою
व्रतम्vratamобет
आचरत्ācaratсоблюдал
पूर्व-वत्pūrva-vatкак прежде
पालयन्pālayanпасущий
जगामjagāmaпошёл
विपिनम्vipinamв лес
महत्mahatвеликий
राम-नामrāma-nāmaимя Рамы
स्मरन्smaranпамятующий
नित्यम्nityamпостоянно
सर्व-भूत-हितेsarva-bhūta-hiteв благе всех существ
रतःrataḥрадующийся
तस्मैtasmaiему
तुष्टाtuṣṭāдовольная
सुरभिःsurabhiḥСурабхи
प्रोवाचprovācaсказала
परितोषिताparitoṣitāвесьма умилостивленная
राजन्rājanо царь
वरयvarayaизбери
मत्तःmattaḥу меня
वरम्varamдар
हृत्-स्थम्hṛt-sthamпребывающее в сердце
प्रोवाचprovācaсказал
राजाrājāцарь
पुत्रम्putramсына
देहिdehiдай
मनोरमम्manoramamчарующего
राम-भक्तम्rāma-bhaktamпреданного Раме
पितृ-व्रतम्pitṛ-vratamверного отцу
स्व-धर्म-प्रतिपालकम्sva-dharma-pratipālakamхранящего свою дхарму
दत्त्वाdattvāдав
सा अपिsā apiи она
राज्ञेrājñeцарю
सुत-अर्थिनेsuta-arthineжелающему сына
जगामjagāmaушла
अदर्शनम्adarśanamиз виду
देवीdevīбогиня
काम-धेनुःkāma-dhenuḥКамадхену
कृपावतीkṛpāvatīмилосердная
कालेkāleв срок
प्राप्तवान्prāptavānобрёл
पुत्रम्putramсына
वैष्णवम्vaiṣṇavamвайшнава
राम-सेवकम्rāma-sevakamслугу Рамы
सत्यवत्-संज्ञयाsatyavat-saṃjñayāименем Сатьяван
युक्तम्yuktamнаделённого
अकरोत्akarotсделал
तत्रtatraтам
तत्-पिताtat-pitāотец его
सत्यवन्तम्satyavantamСатьявана
सुतम्sutamсына
लब्ध्वाlabdhvāобретя
पितृ-भक्ति-परम्pitṛ-bhakti-paramпреданного отцу
महान्mahānвеликий
परमम्paramamвысшую
हर्षम्harṣamрадость
आपेदेāpedeобрёл
शक्र-तुल्य-पराक्रमम्śakra-tulya-parākramamравного доблестью Шакре
धार्मिकम्dhārmikamправедного
प्राप्यprāpyaобретя
हर्षेणharṣeṇaрадостью
निर्भरःnirbharaḥпереполненный
राज्यम्rājyamцарство
तस्मिन्tasminна него
महत्mahatвеликое
न्यस्यnyasyaвозложив
तपसेtapaseдля подвижничества
वनम्vanamв лес
तत्रtatraтам
आराध्यārādhyaумилостивив
हृषीकेशम्hṛṣīkeśamХришикешу
भक्ति-युक्तेनbhakti-yuktenaисполненным преданности
चेतसाcetasāсердцем
निर्धूत-पापःnirdhūta-pāpaḥстряхнувший грех
स-तनुःsa-tanuḥс телом
अगात्agātушёл
हरि-पदम्hari-padamв обитель Хари
नृपःnṛpaḥцарь
अनुवाद

«„Если есть у тебя ко мне вера — тогда скажу я нечто; слушай с почтением сказанное мною, о тигр среди мужей. Чти ты Шри-Рагхунатху делом, умом и речью; без лицемерия ублаготвори владыку миров, о мудрый. Он, довольный, даст всё желание, пребывающее в твоём сердце, и совершит уничтожение греха убиения коровы по неведению. Памятуя Раму, о праведный душою, паси корову, о превосходный; и, дав золото дваждырождённому, обретёшь искупление греха“. Услышав это слово, царь Ритамбхара, сотворив памятование Рамы, очищенный душою, соблюдал обет. Пася [корову] как прежде, он пошёл в великий лес, постоянно памятуя имя Рамы, радующийся благу всех существ. Довольная им, весьма умилостивленная Сурабхи сказала: „О царь, избери у меня дар — желание, пребывающее в сердце“. Тогда царь сказал: „Дай чарующего сына — преданного Раме, верного отцу, хранящего свою дхарму“. Дав дар царю, желающему сына, милосердная богиня Камадхену ушла из виду. В срок обрёл он сына — вайшнава, слугу Рамы; отец сделал его наделённым именем Сатьяван. Обретя сына Сатьявана, преданного отцу, равного доблестью Шакре, великий обрёл высшую радость. Обретя праведного [сына], переполненный радостью, возложил он на него великое царство и ушёл в лес для подвижничества. Там, умилостивив Хришикешу сердцем, исполненным преданности, царь, стряхнувший грех, ушёл в обитель Хари с телом.»

संस्करण

9754c20d8cc8 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:46 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से