कोऽयं वै रजकः किं तु वाच्यं वाक्यं यथाब्रवीत् । जिह्वाच्छेदं करिष्यामि जानकीवाच्यकारिणः । तदा रामोऽब्रवीद्वाक्यं रजकस्य मुखोद्गतम् । श्रुतं चारेण तत्सर्वं भरताय महात्मने
तच्छ्रुत्वा भरतः प्राह भ्रातरं दुःखशोकिनम् । जानकी वह्निशुद्धाभूल्लङ्कायां वीरपूजिता
ब्रह्माब्रवीदियं शुद्धा पिता दशरथस्तव । कथं सा रजकोक्तित्वाद्धेया वै लोकपूजिता
ब्रह्मादिसंस्तुता कीर्तिस्तव लोकान्पुनाति हि । सा कथं रजकोक्त्या वै कलुषाद्य भविष्यति
तस्मात्त्यज महादुःखं सीतावाच्यसमुद्भवम् । कुरु राज्यं तया सार्धमन्तर्वत्न्या सुभाग्यया
त्वं कथं स्वशरीरं तु हातुमिच्छसि शोभनम् । वयं हताः स्म सर्वेऽद्य त्वां विना दुःखनाशकम्
क्षणं सीता न जीवेत त्वां विना सुमहोदया । तस्मात्पतिव्रतया साकं भुङ्क्ष्व विपुलां श्रियम्
इति वाक्यं समाकर्ण्य भरतस्य च धार्मिकः । पुनरेव जगादैवं वाक्यं वाक्यविदां वरः
यत्त्वं कथयसि भ्रातस्तत्सर्वं धर्मसंयुतम् । परं यद्ब्रवीम्यहं वाक्यं तत्कुरुष्व ममाज्ञया
जानाम्येनां वह्निशुद्धां पवित्रां लोकपूजिताम् । लोकापवादाद्भीतोऽहं त्यजामि स्वां तु जानकीम्
तस्मात्करे शितं धृत्वा करवालं सुदारुणम् । शिरश्छिन्ध्यथवा जायां जानकीं मुञ्च वै वने
इति वाक्यं समाकर्ण्य रामस्य भरतोऽपतत् । मूर्च्छितः सन्क्षितौ देहे कम्पयुक्तः सवाष्पकः
ko'yaṃ vai rajakaḥ kiṃ tu vācyaṃ vākyaṃ yathābravīt | jihvācchedaṃ kariṣyāmi jānakīvācyakāriṇaḥ | tadā rāmo'bravīdvākyaṃ rajakasya mukhodgatam | śrutaṃ cāreṇa tatsarvaṃ bharatāya mahātmane
tacchrutvā bharataḥ prāha bhrātaraṃ duḥkhaśokinam | jānakī vahniśuddhābhūllaṅkāyāṃ vīrapūjitā
brahmābravīdiyaṃ śuddhā pitā daśarathastava | kathaṃ sā rajakoktitvāddheyā vai lokapūjitā
brahmādisaṃstutā kīrtistava lokānpunāti hi | sā kathaṃ rajakoktyā vai kaluṣādya bhaviṣyati
tasmāttyaja mahāduḥkhaṃ sītāvācyasamudbhavam | kuru rājyaṃ tayā sārdhamantarvatnyā subhāgyayā
tvaṃ kathaṃ svaśarīraṃ tu hātumicchasi śobhanam | vayaṃ hatāḥ sma sarve'dya tvāṃ vinā duḥkhanāśakam
kṣaṇaṃ sītā na jīveta tvāṃ vinā sumahodayā | tasmātpativratayā sākaṃ bhuṅkṣva vipulāṃ śriyam
iti vākyaṃ samākarṇya bharatasya ca dhārmikaḥ | punareva jagādaivaṃ vākyaṃ vākyavidāṃ varaḥ
yattvaṃ kathayasi bhrātastatsarvaṃ dharmasaṃyutam | paraṃ yadbravīmyahaṃ vākyaṃ tatkuruṣva mamājñayā
jānāmyenāṃ vahniśuddhāṃ pavitrāṃ lokapūjitām | lokāpavādādbhīto'haṃ tyajāmi svāṃ tu jānakīm
tasmātkare śitaṃ dhṛtvā karavālaṃ sudāruṇam | śiraśchindhyathavā jāyāṃ jānakīṃ muñca vai vane
iti vākyaṃ samākarṇya rāmasya bharato'patat | mūrcchitaḥ sankṣitau dehe kampayuktaḥ savāṣpakaḥ
«„Кто этот прачка и что за хулительное слово он сказал? Отсеку я язык хулящему Джанаки“. Тогда Рама сказал слово прачки, исшедшее из уст его, — всё то, слышанное соглядатаем, — Бхарате, великому душою. Услышав то, Бхарата сказал брату, скорбящему: „Джанаки была очищена огнём в Ланке, чтимая героями. Брахма сказал: „Она чиста“; [сказал и] отец твой Дашаратха. Как же она, чтимая миром, может быть отвергнута из-за слова прачки? Слава твоя, восхваляемая Брахмой и прочими, очищает миры; как же она ныне станет замутнённой словом прачки? Потому оставь великое страдание, возникшее из хулы на Ситу; правь царством вместе с нею, беременной, счастливой. Как ты желаешь оставить своё прекрасное тело? Все мы погибли ныне без тебя, уносящего страдание. И мига не проживёт Сита без тебя, весьма великая; потому вместе с верной женою вкушай обширное благоденствие“. Услышав это слово Бхараты, праведный, лучший из знающих слово, снова сказал так: „Что ты говоришь, о брат, — всё то исполнено дхармы; однако что скажу я, то соверши по моему повелению. Знаю я её очищенною огнём, чистою, чтимою миром; но, устрашённый людской хулой, я оставляю свою Джанаки. Потому, взяв в руку острый, весьма жестокий меч, отсеки мне голову — или же оставь жену в лесу“. Услышав это слово Рамы, Бхарата пал на землю, впавший в беспамятство, дрожащий телом, со слезами.»
3688397c61a0 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:47 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхарата приводит всё, что можно привести: огонь, слово Брахмы, слово отца, беременность, невозможность жить друг без друга. Рама соглашается со всем — и всё-таки решает иначе. Он не говорит, что Сита виновна; он говорит, что боится людской хулы, и ставит брата перед выбором из двух непоправимых.