स रामः कुत्र वर्तेत कस्य पुत्रः कथं तु ताम् । परिग्रहीष्यति वरः कीदृग्रूपधरो नरः
मया पृष्टमिदं सर्वं युवां ब्रूतं यथातथम् । पश्चात्सर्वं करिष्यामि प्रियं युष्मन्मनोहरम्
तच्छ्रुत्वा तां तु कामेन पीडितां वीक्ष्य सा शुकी । जानकीं हृदये ज्ञात्वा पपाठ पुरतस्ततः
सूर्यवंशध्वजो धीमान्राजा दशरथो बली । यं देवाः श्रित्य सर्वारीन्विजेष्यन्ते च सर्वशः । तस्य भार्यात्रयं भावि शक्रमोहनरूपधृत् । तस्मिन्नपत्यचातुष्कं भविष्यति बलोन्नतम्
सर्वेषामग्रजो रामो भरतस्तदनुस्मृतः । लक्ष्मणस्तदनु श्रीमाञ्छत्रुघ्नः सर्वतोऽवरः
रघुनाथ इति ख्यातिं गमिष्यति महामनाः । तेषामनन्तनामानि रामस्य बलिनः सखि
पद्मकोश इव शोभनं मुखं पङ्कजाभनयने सुदीर्घके । उन्नता पृथुमनोहरा नसा वल्गुसङ्गतमनोहरे भ्रुवौ
जानुलम्बितमनोहरौ भुजौ कम्बुशोभि गलकोऽतिह्रस्वकः । सत्कपाटतलविस्तृतश्रिकं वक्ष एतदमलं सलक्ष्मकम्
शोभनोरुकटिशोभया युतं जानुयुग्मममलं स्वसेवितम् । पादपद्ममखिलैर्निजैः सदा सेवितं रघुपतिं सुशोभनम्
एतद्रूपधरो रामो मया किं तु स वर्ण्यते । शताननोऽपि नो याति पक्षिणः किमु मादृशाः
यद्रूपं वीक्ष्य ललिता मनोहरवपुर्धरा । लक्ष्मीर्ममोह भुवि का वर्तते या न मुह्यति
महाबलो महावीर्यो महामोहनरूपधृत् । किं वर्णयामि श्रीरामं सर्वैश्वर्यगुणान्वितम्
धन्या सा जानकी देवी महामोहनरूपधृत् । रंस्यते तेन सह या वर्षाणामयुतं मुदा
sa rāmaḥ kutra varteta kasya putraḥ kathaṃ tu tām | parigrahīṣyati varaḥ kīdṛgrūpadharo naraḥ
mayā pṛṣṭamidaṃ sarvaṃ yuvāṃ brūtaṃ yathātatham | paścātsarvaṃ kariṣyāmi priyaṃ yuṣmanmanoharam
tacchrutvā tāṃ tu kāmena pīḍitāṃ vīkṣya sā śukī | jānakīṃ hṛdaye jñātvā papāṭha puratastataḥ
sūryavaṃśadhvajo dhīmānrājā daśaratho balī | yaṃ devāḥ śritya sarvārīnvijeṣyante ca sarvaśaḥ | tasya bhāryātrayaṃ bhāvi śakramohanarūpadhṛt | tasminnapatyacātuṣkaṃ bhaviṣyati balonnatam
sarveṣāmagrajo rāmo bharatastadanusmṛtaḥ | lakṣmaṇastadanu śrīmāñchatrughnaḥ sarvato'varaḥ
raghunātha iti khyātiṃ gamiṣyati mahāmanāḥ | teṣāmanantanāmāni rāmasya balinaḥ sakhi
padmakośa iva śobhanaṃ mukhaṃ paṅkajābhanayane sudīrghake | unnatā pṛthumanoharā nasā valgusaṅgatamanohare bhruvau
jānulambitamanoharau bhujau kambuśobhi galako'tihrasvakaḥ | satkapāṭatalavistṛtaśrikaṃ vakṣa etadamalaṃ salakṣmakam
śobhanorukaṭiśobhayā yutaṃ jānuyugmamamalaṃ svasevitam | pādapadmamakhilairnijaiḥ sadā sevitaṃ raghupatiṃ suśobhanam
etadrūpadharo rāmo mayā kiṃ tu sa varṇyate | śatānano'pi no yāti pakṣiṇaḥ kimu mādṛśāḥ
yadrūpaṃ vīkṣya lalitā manoharavapurdharā | lakṣmīrmamoha bhuvi kā vartate yā na muhyati
mahābalo mahāvīryo mahāmohanarūpadhṛt | kiṃ varṇayāmi śrīrāmaṃ sarvaiśvaryaguṇānvitam
dhanyā sā jānakī devī mahāmohanarūpadhṛt | raṃsyate tena saha yā varṣāṇāmayutaṃ mudā
«Удержав в ушах это весьма чарующее слово их двоих, снова сказала она это слово чете птиц: „Где пребывает тот Рама, чей он сын? Как же он, жених, возьмёт её в жёны, какой облик носящий муж? Всё это спрошено мною; скажите вы двое, как оно есть, — затем я сделаю приятное, чарующее вам“. Услышав то, увидев её, мучимую страстью, та попугаиха, распознав в сердце Джанаки, стала затем читать пред нею: „Стяг рода Солнца — мудрый сильный царь Дашаратха, кого избрав прибежищем, боги совершенно победят всех врагов. У него будут три жены, носящие облик, чарующий Шакру; у него будет четверо детей, высоких силою. Старший из всех — Рама; за ним почитается Бхарата, затем славный Лакшмана; Шатругхна — младший из всех. Великий духом обретёт славу [под именем] „владыка Рагху“; бесконечны имена их, имена сильного Рамы, о подруга. Лицо прекрасное, как чашечка лотоса; очи, сияющие, как лотос, весьма продолговатые; нос высокий, широкий и чарующий; брови стройно сходящиеся, чарующие. Руки чарующие, свисающие до колен; шея, сияющая, как раковина, весьма короткая; грудь эта чистая, со знаком Шри, с красою, широкой, как створ ворот. Наделённая красою прекрасных бёдер и стана чета колен, чистая, чтимая своими; лотосная стопа, всегда чтимая всеми своими, — весьма прекрасный владыка Рагху. Носящий этот облик — как будет он описан мною? И стоустый не достигает [того]; что уж говорить о птицах, подобных мне“.»
ba3bb26e247e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Птица описывает Раму от лица до стоп — и тут же признаёт, что описать его нельзя. Просят у неё сведений, а выходит хвалебная песнь. И слушает её та, о ком речь, ещё не зная, что слушает о себе.