पद्मपुराण
The Glory of the Name and the Monthly Rites5.80.21-35
3082 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.80.21-35
देवनागरी

ज्येष्ठे तु स्नापनं कुर्याच्छ्रीविष्णोर्यत्नतः शुचिः । दैनन्दिनं तु दुरितं पक्षमासर्तुवर्षजम्
ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च । स्वर्णस्तेयसुरापानगुरुतल्पायुतानि च
कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि च । सर्वाण्यथ प्रणश्यन्ति पौर्णमास्यां तु वासरे
आसिञ्चेदच्युतं मूर्ध्नि तदैतत्कलशोदकम् । पुरुषसूक्तमन्त्रेण पावमानीभिरेव च
नालिकेरोदकेनाथ तथा तालफलाम्बुना । रत्नोदकेन गन्धेन तथा पुष्पोदकेन च
पञ्चोपचारैराराध्य यथा विभवविस्तरैः । घं घण्टायै नम इति घण्टावाद्यं प्रदापयेत्
पतितस्य महाध्वानध्वस्तपातकसञ्चय । पाहि मां पापिनं घोरसंसारार्णवपातिनम्
य एवं कुरुते विद्वान्ब्राह्मणः श्रोत्रियः शुचिः । सर्वपापैः प्रमुच्येत विष्णुलोकं स गच्छति
आषाढशुक्लैकादश्यां कुर्यात्स्वापमहोत्सवम् । आषाढे च रथं कुर्याच्छ्रावणे श्रवणाविधिम्
भाद्रे च जन्मदिवस उपवासपरो भवेत् । प्रसुप्तस्य परीवर्तमाश्विने मासि कारयेत्
उत्थानं श्रीहरेः कुर्यादन्यथा विष्णुद्रोहकृत् । शुभे चैवाश्विने मासि महामायां च पूजयेत्
सौवर्णी राजतीं वाऽपि विष्णुरूपां बलिं बिना । हिंसाद्वेषौ न कर्तव्यौ धर्मात्मा विष्णुपूजकः
कार्तिके पुण्यमासे च कामतः पुण्यमाचरेत् । दामोदराय दीपं च प्रांशुस्थाने प्रदापयेत्
सप्तवर्तिप्रमाणेन दीपः स्याच्चतुरङ्गुलः । पक्षान्ते च प्रकर्तव्या दीपमालावलिः शुभा
मार्गशीर्षे सिते पक्षे षष्ठ्यां च सितवस्त्रकैः । पूजयेज्जगदीशं च ब्रह्माणं च विशेषतः

लिप्यंतरण (IAST)

jyeṣṭhe tu snāpanaṃ kuryācchrīviṣṇoryatnataḥ śuciḥ | dainandinaṃ tu duritaṃ pakṣamāsartuvarṣajam
brahmahatyāsahasrāṇi jñātājñātakṛtāni ca | svarṇasteyasurāpānagurutalpāyutāni ca
koṭikoṭisahasrāṇi hyupapāpāni yāni ca | sarvāṇyatha praṇaśyanti paurṇamāsyāṃ tu vāsare
āsiñcedacyutaṃ mūrdhni tadaitatkalaśodakam | puruṣasūktamantreṇa pāvamānībhireva ca
nālikerodakenātha tathā tālaphalāmbunā | ratnodakena gandhena tathā puṣpodakena ca
pañcopacārairārādhya yathā vibhavavistaraiḥ | ghaṃ ghaṇṭāyai nama iti ghaṇṭāvādyaṃ pradāpayet
patitasya mahādhvānadhvastapātakasañcaya | pāhi māṃ pāpinaṃ ghorasaṃsārārṇavapātinam
ya evaṃ kurute vidvānbrāhmaṇaḥ śrotriyaḥ śuciḥ | sarvapāpaiḥ pramucyeta viṣṇulokaṃ sa gacchati
āṣāḍhaśuklaikādaśyāṃ kuryātsvāpamahotsavam | āṣāḍhe ca rathaṃ kuryācchrāvaṇe śravaṇāvidhim
bhādre ca janmadivasa upavāsaparo bhavet | prasuptasya parīvartamāśvine māsi kārayet
utthānaṃ śrīhareḥ kuryādanyathā viṣṇudrohakṛt | śubhe caivāśvine māsi mahāmāyāṃ ca pūjayet
sauvarṇī rājatīṃ vā'pi viṣṇurūpāṃ baliṃ binā | hiṃsādveṣau na kartavyau dharmātmā viṣṇupūjakaḥ
kārtike puṇyamāse ca kāmataḥ puṇyamācaret | dāmodarāya dīpaṃ ca prāṃśusthāne pradāpayet
saptavartipramāṇena dīpaḥ syāccaturaṅgulaḥ | pakṣānte ca prakartavyā dīpamālāvaliḥ śubhā
mārgaśīrṣe site pakṣe ṣaṣṭhyāṃ ca sitavastrakaiḥ | pūjayejjagadīśaṃ ca brahmāṇaṃ ca viśeṣataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ज्येष्ठे-तु-स्नापनम्-कुर्यात्jyeṣṭhe-tu-snāpanam-kuryātв джьештхе же да совершит омовение
श्री-विष्णोः-यत्नतः-शुचिःśrī-viṣṇoḥ-yatnataḥ-śuciḥШри-Вишну, со тщанием, чистый
दैनन्दिनम्-तु-दुरितम्dainandinam-tu-duritamежедневный же грех
पक्ष-मास-ऋतु-वर्ष-जम्pakṣa-māsa-ṛtu-varṣa-jamрождённый полумесяцем, месяцем, сезоном, годом
ब्रह्म-हत्या-सहस्राणिbrahma-hatyā-sahasrāṇiтысячи убийств брахмана
ज्ञात-अज्ञात-कृतानि-चjñāta-ajñāta-kṛtāni-caсодеянные ведомо и неведомо
स्वर्ण-स्तेय-सुरा-पानsvarṇa-steya-surā-pānaкража золота, питьё хмельного
गुरु-तल्प-अयुतानि-चguru-talpa-ayutāni-caи десять тысяч осквернений ложа учителя
कोटि-कोटि-सहस्राणिkoṭi-koṭi-sahasrāṇiмиллионы миллионов тысяч
हि-उप-पापानि-यानि-चhi-upa-pāpāni-yāni-caи какие есть малые грехи
सर्वाणि-अथ-प्रणश्यन्तिsarvāṇi-atha-praṇaśyantiвсе они затем гибнут
पौर्णमास्याम्-तु-वासरेpaurṇamāsyām-tu-vāsareв день же полнолуния
आसिञ्चेत्-अच्युतम्-मूर्ध्निāsiñcet-acyutam-mūrdhniда окропит Ачьюту на темя
तदा-एतत्-कलश-उदकम्tadā-etat-kalaśa-udakamтогда этой водой из кувшина
पुरुष-सूक्त-मन्त्रेणpuruṣa-sūkta-mantreṇaмантрой Пуруша-сукты
पावमानीभिः-एव-चpāvamānībhiḥ-eva-caи павамани-гимнами
नालिकेर-उदकेन-अथnālikera-udakena-athaзатем водою кокоса
तथा-ताल-फल-अम्बुनाtathā-tāla-phala-ambunāа также соком плода пальмы
रत्न-उदकेन-गन्धेनratna-udakena-gandhenaводою самоцветов, благовонием
तथा-पुष्प-उदकेन-चtathā-puṣpa-udakena-caа также цветочной водою
पञ्च-उपचारैः-आराध्यpañca-upacāraiḥ-ārādhyaпочтив пятью принадлежностями
यथा-विभव-विस्तरैःyathā-vibhava-vistaraiḥпо обширности достатка
घम्-घण्टायै-नमः-इतिgham-ghaṇṭāyai-namaḥ-iti«гхам, поклон колоколу» — так
घण्टा-वाद्यम्-प्रदापयेत्ghaṇṭā-vādyam-pradāpayetда велит звонить в колокол
पतितस्य-महा-अध्वानpatitasya-mahā-adhvānaпавшего, великим путём
ध्वस्त-पातक-सञ्चयdhvasta-pātaka-sañcayaо разрушитель груды грехов
पाहि-माम्-पापिनम्-घोरpāhi-mām-pāpinam-ghoraхрани меня, грешника, в страшный
संसार-अर्णव-पातिनम्saṃsāra-arṇava-pātinamпадающего в океан круговорота
यः-एवम्-कुरुते-विद्वान्yaḥ-evam-kurute-vidvānкто так поступает, знающий
ब्राह्मणः-श्रोत्रियः-शुचिःbrāhmaṇaḥ-śrotriyaḥ-śuciḥбрахман, знаток шрути, чистый
सर्व-पापैः-प्रमुच्येतsarva-pāpaiḥ-pramucyetaот всех грехов освободится
विष्णु-लोकम्-सः-गच्छतिviṣṇu-lokam-saḥ-gacchatiв мир Вишну он идёт
आषाढ-शुक्ल-एकादश्याम्āṣāḍha-śukla-ekādaśyāmв светлую экадаши ашадхи
कुर्यात्-स्वाप-महा-उत्सवम्kuryāt-svāpa-mahā-utsavamда совершит великий праздник засыпания
आषाढे-च-रथम्-कुर्यात्āṣāḍhe-ca-ratham-kuryātи в ашадхе да устроит колесницу
श्रावणे-श्रवणा-विधिम्śrāvaṇe-śravaṇā-vidhimв шраване — обряд шраваны
भाद्रे-च-जन्म-दिवसेbhādre-ca-janma-divaseи в бхадре, в день рождения
उपवास-परः-भवेत्upavāsa-paraḥ-bhavetда будет предан посту
प्रसुप्तस्य-परीवर्तम्prasuptasya-parīvartamповорот уснувшего
आश्विने-मासि-कारयेत्āśvine-māsi-kārayetв месяце ашвине да велит совершить
उत्थानम्-श्री-हरेः-कुर्यात्utthānam-śrī-hareḥ-kuryātпробуждение Шри-Хари да совершит
अन्यथा-विष्णु-द्रोह-कृत्anyathā-viṣṇu-droha-kṛtиначе — совершающий измену Вишну
शुभे-च-एव-आश्विने-मासिśubhe-ca-eva-āśvine-māsiи в благом месяце ашвине
महा-मायाम्-च-पूजयेत्mahā-māyām-ca-pūjayetи Махамайю да почтит
सौवर्णीम्-राजतीम्-वा-अपिsauvarṇīm-rājatīm-vā-apiзолотую или серебряную
विष्णु-रूपाम्-बलिम्-बिनाviṣṇu-rūpām-balim-bināв облике Вишну, без кровавой жертвы
हिंसा-द्वेषौ-न-कर्तव्यौhiṃsā-dveṣau-na-kartavyauнасилия и вражды творить не должно
धर्म-आत्मा-विष्णु-पूजकःdharma-ātmā-viṣṇu-pūjakaḥправедный душою почитатель Вишну
कार्तिके-पुण्य-मासे-चkārtike-puṇya-māse-caи в благом месяце карттике
कामतः-पुण्यम्-आचरेत्kāmataḥ-puṇyam-ācaretпо желанию да творит благое
दामोदराय-दीपम्-चdāmodarāya-dīpam-caи Дамодаре светильник
प्रांशु-स्थाने-प्रदापयेत्prāṃśu-sthāne-pradāpayetна высоком месте да велит поставить
सप्त-वर्ति-प्रमाणेनsapta-varti-pramāṇenaмерою в семь фитилей
दीपः-स्यात्-चतुरङ्गुलःdīpaḥ-syāt-caturaṅgulaḥсветильник да будет в четыре пальца
पक्ष-अन्ते-च-प्रकर्तव्याpakṣa-ante-ca-prakartavyāи в конце полумесяца должно устроить
दीप-माला-अवलिः-शुभाdīpa-mālā-avaliḥ-śubhāблагую вереницу светильников
मार्गशीर्षे-सिते-पक्षेmārgaśīrṣe-site-pakṣeв маргаширше, в светлый полумесяц
षष्ठ्याम्-च-सित-वस्त्रकैःṣaṣṭhyām-ca-sita-vastrakaiḥи в шестой день, белыми одеждами
पूजयेत्-जगत्-ईशम्-चpūjayet-jagat-īśam-caда почтит владыку мира
ब्रह्माणम्-च-विशेषतःbrahmāṇam-ca-viśeṣataḥи Брахму особо
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
अनुवाद

«В джьештхе же да совершит омовение Шри-Вишну, со тщанием, чистый. Ежедневный грех, рождённый полумесяцем, месяцем, сезоном и годом; тысячи убийств брахмана, содеянные ведомо и неведомо; кража золота, питьё хмельного и десять тысяч осквернений ложа учителя; миллионы миллионов тысяч и какие есть малые грехи — все они гибнут в день полнолуния. Да окропит он тогда Ачьюту на темя этой водой из кувшина — мантрой Пуруша-сукты и павамани-гимнами, затем водою кокоса, соком плода пальмы, водою самоцветов, благовонием и цветочной водою. Почтив пятью принадлежностями по обширности достатка, „гхам, поклон колоколу“ — так да велит звонить в колокол: „О разрушитель груды грехов павшего великим путём, храни меня, грешника, падающего в страшный океан круговорота“. Кто так поступает — знающий брахман, знаток шрути, чистый, — от всех грехов освободится и идёт в мир Вишну. В светлую экадаши ашадхи да совершит великий праздник засыпания; и в ашадхе да устроит колесницу, в шраване — обряд шраваны; и в бхадре, в день рождения, да будет предан посту. Поворот уснувшего да велит совершить в месяце ашвине; пробуждение Шри-Хари да совершит — иначе он совершает измену Вишну. И в благом месяце ашвине да почтит Махамайю — золотую или серебряную, в облике Вишну, без кровавой жертвы: насилия и вражды творить не должно праведному душою почитателю Вишну. И в благом месяце карттике по желанию да творит благое: Дамодаре светильник да велит поставить на высоком месте; мерою в семь фитилей, светильник да будет в четыре пальца, а в конце полумесяца должно устроить благую вереницу светильников. В маргаширше, в светлый полумесяц, в шестой день, белыми одеждами да почтит он владыку мира и особо Брахму.»

संस्करण

8962a3c263ba · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:49 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से