पौराणिकस्य सर्वस्य लक्षणं कथयामि ते । कुलहीनो महाव्याधिर्महापापी तिरस्कृतः
शौचाचारविहीनश्च वेदस्मृतिविवर्जितः । अन्यदेवः पूतिवचो व्यङ्गश्चाप्यधिकाङ्गवान्
परपूर्वापतिः स्तेनः प्राणिहन्ता निराकृतिः । अथ वर्ज्यं पुराणं ते कथयामि नृपोत्तम
पूर्वज्ञैरुच्यमानं च यत्रोक्तं मुनिभिः परैः । व्यासादयो मुनिवरा यत्प्रोचुस्तदुदीरयेत्
पुराणस्थं पठेद्ग्रन्थं व्याख्यायेत विचारयन् । यया कयापि वा राम भाषया देशभेदतः
न देशभाषारचितं ग्रन्थं श्रुत्वा फलं लभेत् । व्याख्या या काऽपि काकुत्स्थ पुराणस्य हिता हि सा
तस्मात्त्वं देव याचस्व व्याख्यास्ये यत्पुराणकम् । एवं पौराणिकेनोक्तं श्रुतवानपि गौतमः । स्वयं वस्त्रत्रयं प्रादाद्ब्राह्मणाय महात्मने
कौर्मं पुराणं प्रथमं श्रुतवानिति नः श्रुतम् । दत्तवान्स्वर्णमधिकं वस्त्राणि च शुभानि च
अथ लैङ्गं च शुश्राव वैष्णवं वामनं तथा । पाद्मं च गारुडं चैव सौरं ब्राह्ममथैव च
एवमष्ट स शुश्राव पुराणानि स गौतमः । अथ रामायणं चैव कौर्ममेव पुनश्च सः
शिवनारायणेत्येवं जपं चक्रे सदैव हि । अवाप निधनं चापि स गतो ब्रह्मणः पदम्
ब्रह्मणा पूजितो विप्रो विष्णुलोकमथागमत् । विष्णुना पूजितः सोऽथ जगाम शिवमन्दिरम्
सर्वेषामेव वन्द्योऽसौ गौतमो मुनिसत्तमः । भारतश्रवणे चापि नियमा ये मयेरिताः
paurāṇikasya sarvasya lakṣaṇaṃ kathayāmi te | kulahīno mahāvyādhirmahāpāpī tiraskṛtaḥ
śaucācāravihīnaśca vedasmṛtivivarjitaḥ | anyadevaḥ pūtivaco vyaṅgaścāpyadhikāṅgavān
parapūrvāpatiḥ stenaḥ prāṇihantā nirākṛtiḥ | atha varjyaṃ purāṇaṃ te kathayāmi nṛpottama
pūrvajñairucyamānaṃ ca yatroktaṃ munibhiḥ paraiḥ | vyāsādayo munivarā yatprocustadudīrayet
purāṇasthaṃ paṭhedgranthaṃ vyākhyāyeta vicārayan | yayā kayāpi vā rāma bhāṣayā deśabhedataḥ
na deśabhāṣāracitaṃ granthaṃ śrutvā phalaṃ labhet | vyākhyā yā kā'pi kākutstha purāṇasya hitā hi sā
tasmāttvaṃ deva yācasva vyākhyāsye yatpurāṇakam | evaṃ paurāṇikenoktaṃ śrutavānapi gautamaḥ | svayaṃ vastratrayaṃ prādādbrāhmaṇāya mahātmane
kaurmaṃ purāṇaṃ prathamaṃ śrutavāniti naḥ śrutam | dattavānsvarṇamadhikaṃ vastrāṇi ca śubhāni ca
atha laiṅgaṃ ca śuśrāva vaiṣṇavaṃ vāmanaṃ tathā | pādmaṃ ca gāruḍaṃ caiva sauraṃ brāhmamathaiva ca
evamaṣṭa sa śuśrāva purāṇāni sa gautamaḥ | atha rāmāyaṇaṃ caiva kaurmameva punaśca saḥ
śivanārāyaṇetyevaṃ japaṃ cakre sadaiva hi | avāpa nidhanaṃ cāpi sa gato brahmaṇaḥ padam
brahmaṇā pūjito vipro viṣṇulokamathāgamat | viṣṇunā pūjitaḥ so'tha jagāma śivamandiram
sarveṣāmeva vandyo'sau gautamo munisattamaḥ | bhārataśravaṇe cāpi niyamā ye mayeritāḥ
«„У всякого чтеца пураны признаки поведаю тебе: лишённый рода, тяжко больной, великий грешник, отверженный; лишённый чистоты и обычая, лишённый Веды и смрити; с иным божеством, с гнилою речью, увечный и с лишним членом; муж чужой прежней жены, вор, убийца живого, безобразный. И вот отвергаемую пурану тебе поведаю, о лучший из царей: и говоримое прежними знатоками, где сказано иными мудрецами, — что сказали Вьяса и прочие, лучшие из мудрецов, то да произносит. Пребывающую в пуране книгу да читает, да толкует, рассуждая, каким бы то ни было языком, по различию стран. Услышав книгу, не на местном языке сложенную, обретёт плод; толкование пураны, какое бы ни было, о Какутстха, — оно благотворно. Потому ты, о бог, проси: истолкую, какую пурану“. Так сказанное чтецом пураны выслушал и Гаутама и сам подал три одежды брахману, великому душою. Каурма-пурану первою выслушал — так нами слышано; дал золота сверх того и благие одежды. Затем и Лайнга слушал, Вайшнава и Вамана, и Падма, и Гаруда, Саура и Брахма: так восемь пуран выслушал тот Гаутама. Затем и Рамаяну, и Каурму вновь он; „Шива-Нараяна“ — так повторение творил всегда, и обрёл кончину, и пошёл в обитель Брахмы. Брахмою почтённый брахман пришёл затем в мир Вишну; Вишну почтённый, он затем пошёл в обитель Шивы. Всеми чтим он, Гаутама, лучший из мудрецов.»
8271870ac17d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Перечень тех, кого отвергают, кончается не пороком, а внешностью и увечьем; а следом стоит правило прямо противоположного духа: годится толкование на любом языке, каким бы оно ни было. Второе, похоже, и есть главное — понятое важнее правильного.