पद्मपुराण
The Marks of a Purāṇa-Reciter and the Rite of Giving5.114.83-96
3404 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.114.83-96
देवनागरी

अर्थो धर्मश्च कामश्च मोक्षश्च नृपसत्तम । व्याख्याश्रवणतः सर्वे सिध्यन्ति च सुबुद्धयः
ब्रह्महत्यादिपापानां सर्वेषामपि नाशनम् । एकेन श्रवणेनास्य किं नरैर्न श्रुतं भुवि
यानवसुसुवर्णाद्यैर्नित्यमेनं प्रपूजयेत् । व्याख्यातारं यतः पापसन्दोहस्य विनाशनम्
अन्यान्यपि पुराणानि मुनिप्रोक्तानि तान्यपि । श्रोतृणां पापनाशाय वक्तुश्चापि विशेषतः
यश्च सर्वपुराणानि षट्त्रिंशत्तु प्रकीर्तयेत् । श्रृणोति वा न तस्यास्ति वित्तच्छेदः कदाचन
ब्राह्मं पुराणं प्रथमं द्वितीयं पाद्ममुच्यते । तृतीयं वैष्णवं चैव चतुर्थं शैवमुच्यते
अथ भागवतं प्रोक्तं पञ्चमं षष्ठमुच्यते । भविष्यं नारदीयं च सप्तमं परिकीर्तितम्
मार्कण्डेयमिति प्रोक्तमष्टमं नवमं तथा । आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं दशमं परिकीर्तितम्
लैङ्गं च वामनं चैव स्कान्दं मात्स्यमथैव च । कौर्मं वाराहमुदितं गारुडं वाथ कीर्तितम्
ब्रह्माण्डमित्यष्टादशपुराणानि विदुर्बुधाः । तथा चोपपुराणानि कथयिष्याम्यतः परम्
आद्यं सनत्कुमाराख्यं नारसिंहमतःपरम् । तृतीयमाण्डमुद्दिष्टं दौर्वाससमथैव च
नारदीयमथान्यच्च कपिलं मानवं तथा । तद्ददौशनसं प्रोक्तं ब्रह्माण्डं च ततःपरम्
वारुणं कालिकाह्वानं माहेशं साम्बमेव च । सौरं पाराशरं चैव मारीचं भार्गवाह्वयम्
कौमारं च पुराणानि कीर्तितान्यष्ट वै दश । अष्टादशपुराणानां व्याकर्ता तु भवेन्मनुः

लिप्यंतरण (IAST)

artho dharmaśca kāmaśca mokṣaśca nṛpasattama | vyākhyāśravaṇataḥ sarve sidhyanti ca subuddhayaḥ
brahmahatyādipāpānāṃ sarveṣāmapi nāśanam | ekena śravaṇenāsya kiṃ narairna śrutaṃ bhuvi
yānavasusuvarṇādyairnityamenaṃ prapūjayet | vyākhyātāraṃ yataḥ pāpasandohasya vināśanam
anyānyapi purāṇāni muniproktāni tānyapi | śrotṛṇāṃ pāpanāśāya vaktuścāpi viśeṣataḥ
yaśca sarvapurāṇāni ṣaṭtriṃśattu prakīrtayet | śrṛṇoti vā na tasyāsti vittacchedaḥ kadācana
brāhmaṃ purāṇaṃ prathamaṃ dvitīyaṃ pādmamucyate | tṛtīyaṃ vaiṣṇavaṃ caiva caturthaṃ śaivamucyate
atha bhāgavataṃ proktaṃ pañcamaṃ ṣaṣṭhamucyate | bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca saptamaṃ parikīrtitam
mārkaṇḍeyamiti proktamaṣṭamaṃ navamaṃ tathā | āgneyaṃ brahmavaivartaṃ daśamaṃ parikīrtitam
laiṅgaṃ ca vāmanaṃ caiva skāndaṃ mātsyamathaiva ca | kaurmaṃ vārāhamuditaṃ gāruḍaṃ vātha kīrtitam
brahmāṇḍamityaṣṭādaśapurāṇāni vidurbudhāḥ | tathā copapurāṇāni kathayiṣyāmyataḥ param
ādyaṃ sanatkumārākhyaṃ nārasiṃhamataḥparam | tṛtīyamāṇḍamuddiṣṭaṃ daurvāsasamathaiva ca
nāradīyamathānyacca kapilaṃ mānavaṃ tathā | taddadauśanasaṃ proktaṃ brahmāṇḍaṃ ca tataḥparam
vāruṇaṃ kālikāhvānaṃ māheśaṃ sāmbameva ca | sauraṃ pārāśaraṃ caiva mārīcaṃ bhārgavāhvayam
kaumāraṃ ca purāṇāni kīrtitānyaṣṭa vai daśa | aṣṭādaśapurāṇānāṃ vyākartā tu bhavenmanuḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्षेत्रम्-पर्याप्तम्-अथवाkṣetram-paryāptam-athavāполе достаточное или
सुवर्णम्-अपि-दापयेत्suvarṇam-api-dāpayetи золото да велит дать
व्याख्यातुः-गुरु-वाक्यस्यvyākhyātuḥ-guru-vākyasyaу толкователя слова наставника
सर्व-कल्मष-नाशनःsarva-kalmaṣa-nāśanaḥгубящий всякую скверну
अर्थः-धर्मः-च-कामः-चarthaḥ-dharmaḥ-ca-kāmaḥ-caпольза, и дхарма, и страсть
मोक्षः-च-नृप-सत्तमmokṣaḥ-ca-nṛpa-sattamaи освобождение, о лучший из царей
व्याख्या-श्रवणतः-सर्वेvyākhyā-śravaṇataḥ-sarveот слушания толкования все
सिध्यन्ति-च-सु-बुद्धयःsidhyanti-ca-su-buddhayaḥисполняются, и благоразумные
ब्रह्म-हत्या-आदि-पापानाम्brahma-hatyā-ādi-pāpānāmгрехов убийства брахмана и прочих
सर्वेषाम्-अपि-नाशनम्sarveṣām-api-nāśanamи всех уничтожение
एकेन-श्रवणेन-अस्यekena-śravaṇena-asyaодним слушанием его
किम्-नरैः-न-श्रुतम्-भुविkim-naraiḥ-na-śrutam-bhuviчто же людьми не услышано на земле
यान-वसु-सुवर्ण-आद्यैःyāna-vasu-suvarṇa-ādyaiḥповозками, добром, золотом и прочим
नित्यम्-एनम्-प्रपूजयेत्nityam-enam-prapūjayetвсегда его да чтит
व्याख्यातारम्-यतः-पापvyākhyātāram-yataḥ-pāpaтолкователя, ибо греха
सन्दोहस्य-विनाशनम्sandohasya-vināśanamскопления уничтожение
अन्यानि-अपि-पुराणानिanyāni-api-purāṇāniи иные пураны
मुनि-प्रोक्तानि-तानि-अपिmuni-proktāni-tāni-apiмудрецами изречённые, и они
श्रोतॄणाम्-पाप-नाशायśrotṝṇām-pāpa-nāśāyaдля уничтожения греха слушателей
वक्तुः-च-अपि-विशेषतःvaktuḥ-ca-api-viśeṣataḥи говорящего особо
यः-च-सर्व-पुराणानिyaḥ-ca-sarva-purāṇāniи кто все пураны
षट्-त्रिंशत्-तु-प्रकीर्तयेत्ṣaṭ-triṃśat-tu-prakīrtayetтридцать шесть возглашает
शृणोति-वा-न-तस्य-अस्तिśṛṇoti-vā-na-tasya-astiили слушает — у того нет
वित्त-च्छेदः-कदाचनvitta-cchedaḥ-kadācanaущерба достоянию никогда
ब्राह्मम्-पुराणम्-प्रथमम्brāhmam-purāṇam-prathamamБрахма-пурана первая
द्वितीयम्-पाद्मम्-उच्यतेdvitīyam-pādmam-ucyateвторая зовётся Падма
तृतीयम्-वैष्णवम्-च-एवtṛtīyam-vaiṣṇavam-ca-evaтретья — Вайшнава
चतुर्थम्-शैवम्-उच्यतेcaturtham-śaivam-ucyateчетвёртая зовётся Шайва
अथ-भागवतम्-प्रोक्तम्atha-bhāgavatam-proktamзатем названа Бхагавата
पञ्चमम्-षष्ठम्-उच्यतेpañcamam-ṣaṣṭham-ucyateпятая; шестая зовётся
भविष्यम्-नारदीयम्-चbhaviṣyam-nāradīyam-caБхавишья; и Нарадия
सप्तमम्-परिकीर्तितम्saptamam-parikīrtitamседьмою возглашена
मार्कण्डेयम्-इति-प्रोक्तम्mārkaṇḍeyam-iti-proktamМаркандея — так названа
अष्टमम्-नवमम्-तथाaṣṭamam-navamam-tathāвосьмая, и девятая
आग्नेयम्-ब्रह्म-वैवर्तम्āgneyam-brahma-vaivartamАгнея; Брахмавайварта
दशमम्-परिकीर्तितम्daśamam-parikīrtitamдесятою возглашена
लैङ्गम्-च-वामनम्-च-एवlaiṅgam-ca-vāmanam-ca-evaЛайнга и Вамана
स्कान्दम्-मात्स्यम्-अथ-एव-चskāndam-mātsyam-atha-eva-caСканда и Матсья
कौर्मम्-वाराहम्-उदितम्kaurmam-vārāham-uditamКаурма, Вараха названа
गारुडम्-वा-अथ-कीर्तितम्gāruḍam-vā-atha-kīrtitamГаруда возглашена
ब्रह्म-अण्डम्-इति-अष्टादशbrahma-aṇḍam-iti-aṣṭādaśaБрахманда — так восемнадцать
पुराणानि-विदुः-बुधाःpurāṇāni-viduḥ-budhāḥпуран знают мудрые
तथा-च-उप-पुराणानिtathā-ca-upa-purāṇāniи так же упапураны
कथयिष्यामि-अतः-परम्kathayiṣyāmi-ataḥ-paramповедаю затем
आद्यम्-सनत्कुमार-आख्यम्ādyam-sanatkumāra-ākhyamпервая, зовомая Санаткумара
नारसिंहम्-अतः-परम्nārasiṃham-ataḥ-paramНарасимха затем
तृतीयम्-आण्डम्-उद्दिष्टम्tṛtīyam-āṇḍam-uddiṣṭamтретья названа Анда
दौर्वाससम्-अथ-एव-चdaurvāsasam-atha-eva-caи Даурвасаса
नारदीयम्-अथ-अन्यत्-चnāradīyam-atha-anyat-caНарадия и иная
कपिलम्-मानवम्-तथाkapilam-mānavam-tathāКапила и Манава
तत्-वत्-औशनसम्-प्रोक्तम्tat-vat-auśanasam-proktamтак же названа Аушанаса
ब्रह्म-अण्डम्-च-ततः-परम्brahma-aṇḍam-ca-tataḥ-paramи Брахманда затем
वारुणम्-कालिका-आह्वानम्vāruṇam-kālikā-āhvānamВаруна, зовомая Калика
माहेशम्-साम्बम्-एव-चmāheśam-sāmbam-eva-caМахеша и Самба
सौरम्-पाराशरम्-च-एवsauram-pārāśaram-ca-evaСаура и Парашара
मारीचम्-भार्गव-आह्वयम्mārīcam-bhārgava-āhvayamМарича, зовомая Бхаргава
कौमारम्-च-पुराणानिkaumāram-ca-purāṇāniи Каумара — пураны
कीर्तितानि-अष्ट-वै-दशkīrtitāni-aṣṭa-vai-daśaвозглашены восемнадцать
अष्टादश-पुराणानाम्aṣṭādaśa-purāṇānāmвосемнадцати пуран
व्याकर्ता-तु-भवेत्-मनुःvyākartā-tu-bhavet-manuḥтолкователь да будет Ману
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
अनुवाद

«„Поле достаточное или и золото да велит дать. У толкователя слова наставника — губящий всякую скверну. Польза, и дхарма, и страсть, и освобождение, о лучший из царей, — от слушания толкования все исполняются, и благоразумные. Грехов убийства брахмана и прочих, и всех, — уничтожение одним слушанием его: что же людьми не услышано на земле? Повозками, добром, золотом и прочим всегда да чтит он толкователя, ибо от него уничтожение скопления греха. И иные пураны, мудрецами изречённые, и они — для уничтожения греха слушателей и говорящего особо. И кто все пураны — тридцать шесть — возглашает или слушает, у того никогда нет ущерба достоянию. Брахма-пурана первая, вторая зовётся Падма, третья — Вайшнава, четвёртая зовётся Шайва; затем названа Бхагавата пятою; шестая зовётся Бхавишья; и Нарадия седьмою возглашена; Маркандея — так названа восьмая, и девятая — Агнея; Брахмавайварта десятою возглашена; Лайнга и Вамана, Сканда и Матсья, Каурма, Вараха названа, Гаруда возглашена, Брахманда — так восемнадцать пуран знают мудрые. И так же упапураны поведаю затем: первая, зовомая Санаткумара, Нарасимха затем, третья названа Анда, и Даурвасаса, Нарадия и иная, Капила и Манава, так же названа Аушанаса, и Брахманда затем, Варуна, зовомая Калика, Махеша и Самба, Саура и Парашара, Марича, зовомая Бхаргава, и Каумара — возглашены восемнадцать пуран. Восемнадцати пуран толкователь да будет Ману“.»

संस्करण

3276196814be · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से