पद्मपुराण
The Glory of the Unmīlanī Vow6.36.42-51
3709 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.36.42-51
देवनागरी

तन्मासनाम्ना गोविन्दः पूजनीयः प्रयत्नतः । जातरूपमयः कार्यो मासनाम्ना तु माधवः
स्वशक्त्या विश्वरूपस्तु श्रद्धाभक्तिसमन्वितः । पवित्रोदकसंयुक्तं पञ्चरत्नसमन्वितम्
गन्धपुष्पाक्षतैर्युक्तं कुम्भं स्रग्दामभूषितम् । पात्रं च सोदकं कार्यं गोधूमैश्चापि पूरितम्
नानारत्नैश्च संयुक्तं नानागन्धैः प्रपूजितम् । मल्लिकामोदसंयुक्तं जातीपुष्पैः प्रपूजितम्
श्वेतैश्च तण्डुलैश्चैव पूरणीयः प्रयत्नतः । प्रदद्याद्वस्त्रयुग्मं तु उपवीतं तु सोत्तरम्
उपानहौ तु राजर्षे श्वेतं छत्रं च सुन्दरम् । भोजनं जलपात्रं च सप्तधान्यं तिलैः सह
रूप्यं चैव तु कार्पासं पायसं मुद्रिका हरेः । धेनुर्वात्र तु दातव्या वत्सालङ्कारसंयुता
सुवर्णशृङ्गीं रौप्यखुरीं ताम्रपृष्ठीं तथैव च । कांस्यदोहां रत्नपुच्छीं दद्याद्वै गुरवे तदा
शय्यां सोपस्करां दद्यात्साधवे भक्तिपूर्वकम् । धूपं दीपं तु नैवेद्यं फलपत्रं निवेदयेत्
पूजनीयो महाभक्तैर्मन्त्रैरेभिस्तु केशवः । तुलसीपत्रसंयुक्तैः पुष्पैः कालोद्भवैस्तथा

लिप्यंतरण (IAST)

tanmāsanāmnā govindaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ | jātarūpamayaḥ kāryo māsanāmnā tu mādhavaḥ
svaśaktyā viśvarūpastu śraddhābhaktisamanvitaḥ | pavitrodakasaṃyuktaṃ pañcaratnasamanvitam
gandhapuṣpākṣatairyuktaṃ kumbhaṃ sragdāmabhūṣitam | pātraṃ ca sodakaṃ kāryaṃ godhūmaiścāpi pūritam
nānāratnaiśca saṃyuktaṃ nānāgandhaiḥ prapūjitam | mallikāmodasaṃyuktaṃ jātīpuṣpaiḥ prapūjitam
śvetaiśca taṇḍulaiścaiva pūraṇīyaḥ prayatnataḥ | pradadyādvastrayugmaṃ tu upavītaṃ tu sottaram
upānahau tu rājarṣe śvetaṃ chatraṃ ca sundaram | bhojanaṃ jalapātraṃ ca saptadhānyaṃ tilaiḥ saha
rūpyaṃ caiva tu kārpāsaṃ pāyasaṃ mudrikā hareḥ | dhenurvātra tu dātavyā vatsālaṅkārasaṃyutā
suvarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurīṃ tāmrapṛṣṭhīṃ tathaiva ca | kāṃsyadohāṃ ratnapucchīṃ dadyādvai gurave tadā
śayyāṃ sopaskarāṃ dadyātsādhave bhaktipūrvakam | dhūpaṃ dīpaṃ tu naivedyaṃ phalapatraṃ nivedayet
pūjanīyo mahābhaktairmantrairebhistu keśavaḥ | tulasīpatrasaṃyuktaiḥ puṣpaiḥ kālodbhavaistathā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्-मास-नाम्नाtat-māsa-nāmnāименем того месяца
गोविन्दःgovindaḥГовинда
पूजनीयःpūjanīyaḥдолжен быть почитаем
प्रयत्नतःprayatnataḥсо тщанием
जात-रूप-मयःjāta-rūpa-mayaḥзолотой
कार्यःkāryaḥнадлежит сделать
मास-नाम्नाmāsa-nāmnāименем месяца
तुtuже
माधवःmādhavaḥМадхава
स्व-शक्त्याsva-śaktyāпо своим силам
विश्व-रूपःviśva-rūpaḥВишварупа
श्रद्धा-भक्ति-समन्वितःśraddhā-bhakti-samanvitaḥнаделённый верою и преданностью
पवित्र-उदक-संयुक्तम्pavitra-udaka-saṃyuktamс очищающей водой
पञ्च-रत्न-समन्वितम्pañca-ratna-samanvitamс пятью самоцветами
गन्ध-पुष्प-अक्षतैःgandha-puṣpa-akṣataiḥблаговониями, цветами и цельным зерном
युक्तम्yuktamснабжённый
कुम्भम्kumbhamкувшин
स्रग्-दाम-भूषितम्srag-dāma-bhūṣitamукрашенный венками
पात्रम्pātramсосуд
caи
स-उदकम्sa-udakamс водою
कार्यम्kāryamнадлежит взять
गोधूमैःgodhūmaiḥпшеницей
अपिapiтакже
पूरितम्pūritamнаполненный
नाना-रत्नैःnānā-ratnaiḥразными самоцветами
संयुक्तम्saṃyuktamснабжённый
नाना-गन्धैःnānā-gandhaiḥразными благовониями
प्रपूजितम्prapūjitamпочтённый
मल्लिका-आमोद-संयुक्तम्mallikā-āmoda-saṃyuktamс ароматом жасмина
जाती-पुष्पैःjātī-puṣpaiḥцветами жати
श्वेतैःśvetaiḥбелым
तण्डुलैःtaṇḍulaiḥрисом
एवevaименно
पूरणीयःpūraṇīyaḥдолжен быть наполнен
प्रदद्यात्pradadyātпусть даст
वस्त्र-युग्मम्vastra-yugmamпару одежд
उपवीतम्upavītamсвященный шнур
स-उत्तरम्sa-uttaramс верхней одеждой
उपानहौupānahauсандалии
राजर्षेrājarṣeо царственный мудрец
श्वेतम्śvetamбелый
छत्रम्chatramзонт
सुन्दरम्sundaramпрекрасный
भोजनम्bhojanamтрапезу
जल-पात्रम्jala-pātramсосуд для воды
सप्त-धान्यम्sapta-dhānyamсемь злаков
तिलैःtilaiḥс сезамом
सहsahaвместе
रूप्यम्rūpyamсеребро
कार्पासम्kārpāsamхлопок
पायसम्pāyasamпаясу
मुद्रिकाmudrikāперстень
हरेःhareḥХари
धेनुःdhenuḥкорова
वाили
अत्रatraздесь
दातव्याdātavyāдолжна быть дана
वत्स-अलङ्कार-संयुताvatsa-alaṅkāra-saṃyutāс телёнком и украшениями
सुवर्ण-शृङ्गीम्suvarṇa-śṛṅgīmс золотыми рогами
रौप्य-खुरीम्raupya-khurīmс серебряными копытами
ताम्र-पृष्ठीम्tāmra-pṛṣṭhīmс медной спиной
तथाtathāтакже
कांस्य-दोहाम्kāṃsya-dohāmс бронзовым подойником
रत्न-पुच्छीम्ratna-pucchīmс самоцветным хвостом
दद्यात्dadyātпусть даст
वैvaiже
गुरवेguraveнаставнику
तदाtadāтогда
शय्याम्śayyāmложе
स-उपस्कराम्sa-upaskarāmсо всей утварью
साधवेsādhaveправеднику
भक्ति-पूर्वकम्bhakti-pūrvakamс преданностью
धूपम्dhūpamблаговоние
दीपम्dīpamсветильник
नैवेद्यम्naivedyamподношение пищи
फल-पत्रम्phala-patramплоды и листья
निवेदयेत्nivedayetпусть поднесёт
पूजनीयःpūjanīyaḥдолжен быть почитаем
महा-भक्तैःmahā-bhaktaiḥвеликими преданными
मन्त्रैःmantraiḥмантрами
एभिःebhiḥэтими
केशवःkeśavaḥКешава
तुलसी-पत्र-संयुक्तैःtulasī-patra-saṃyuktaiḥс листьями туласи
पुष्पैःpuṣpaiḥцветами
काल-उद्भवैःkāla-udbhavaiḥпорождёнными временем года
अनुवाद

«…Говинда должен быть со тщанием почитаем именем того месяца, и золотое изваяние Мадхавы надлежит сделать под именем месяца, по своим силам — образ Вишварупы, наделённый верою и преданностью. Кувшин с очищающей водой, с пятью самоцветами, снабжённый благовониями, цветами и цельным зерном, украшенный венками; и сосуд с водою, наполненный пшеницей; снабжённый разными самоцветами и почтённый разными благовониями, с ароматом жасмина и почтённый цветами жати, — он должен быть наполнен белым рисом. Пусть даст пару одежд, священный шнур с верхней одеждой, сандалии, о царственный мудрец, прекрасный белый зонт, трапезу, сосуд для воды, семь злаков с сезамом, серебро, хлопок, паясу и перстень Хари. И корова здесь должна быть дана, с телёнком и украшениями: с золотыми рогами, серебряными копытами, медной спиной, бронзовым подойником и самоцветным хвостом, — её пусть даст тогда наставнику. Ложе со всей утварью пусть с преданностью даст праведнику; благовоние, светильник, подношение пищи, плоды и листья пусть поднесёт. Кешава должен быть почитаем великими преданными этими мантрами, цветами, порождёнными этим временем года, вместе с листьями туласи».

संस्करण

a8fa1f1dc11a · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:53 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से