पद्मपुराण
The Glory of the Night Vigil6.38.53-62
3720 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.38.53-62
देवनागरी

शाखाहीनमगान्धर्वं तथा दीपविवर्जितम् । शक्त्युपचाररहितमुदासीनं सनिन्दनम्
कलियुक्तं विशेषेण जागरं नवधाधमम् । सशास्त्रं जागरं यच्च नृत्यगान्धर्वसंयुतम्
सवाद्यं तालसंयुक्तं सदीपं मधुभिर्युतम् । उच्चारैस्तु समायुक्तं यथोक्तैर्भक्तिभावितैः
प्रसन्नं तुष्टिजननं सम्मोदं लोकरञ्जनम् । गुणैर्द्वादशभिर्युक्तं जागरं माधवप्रियम्
कर्तव्यं तत्प्रयत्नेन पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः । किं व्रतैर्बहुभिश्चीर्णैस्तीर्थवासेन तस्य किम्
द्वादशीवासरे प्राप्ते न कुर्याज्जागरं हरेः । प्रवासेन त्यजेद्यस्तु पथि श्रान्तोऽपि वाडव ॥ जागरं वासुदेवस्य द्वादश्यां तु स मे प्रियः । मद्भक्तो न हरेः कुर्याज्जागरं पापमोहितः
व्यर्थं मत्पूजनं तस्य मत्पूज्यं यो न पूजयेत् । न शैवो न च सौरोऽसौ न शाक्तो गणसेवकः
यो भुङ्क्ते वासरे विष्णोर्ज्ञेयः पशुरधिको हि सः । विप्रियं च कृतं तेन दुष्टेनैव च पापिना
मद्भक्तिबलमाश्रित्य यो भुङ्क्ते वै हरेर्दिने । स बाह्याभ्यन्तरं देही वेष्टितं पापकोटिभिः
मुच्यन्ते वासरे विष्णोर्ये कुर्वन्ति प्रजागरम् । कूर्परं यमदूतानां दत्तं तेन यमस्य च

लिप्यंतरण (IAST)

śākhāhīnamagāndharvaṃ tathā dīpavivarjitam | śaktyupacārarahitamudāsīnaṃ sanindanam
kaliyuktaṃ viśeṣeṇa jāgaraṃ navadhādhamam | saśāstraṃ jāgaraṃ yacca nṛtyagāndharvasaṃyutam
savādyaṃ tālasaṃyuktaṃ sadīpaṃ madhubhiryutam | uccāraistu samāyuktaṃ yathoktairbhaktibhāvitaiḥ
prasannaṃ tuṣṭijananaṃ sammodaṃ lokarañjanam | guṇairdvādaśabhiryuktaṃ jāgaraṃ mādhavapriyam
kartavyaṃ tatprayatnena pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ | kiṃ vratairbahubhiścīrṇaistīrthavāsena tasya kim
dvādaśīvāsare prāpte na kuryājjāgaraṃ hareḥ | pravāsena tyajedyastu pathi śrānto'pi vāḍava || jāgaraṃ vāsudevasya dvādaśyāṃ tu sa me priyaḥ | madbhakto na hareḥ kuryājjāgaraṃ pāpamohitaḥ
vyarthaṃ matpūjanaṃ tasya matpūjyaṃ yo na pūjayet | na śaivo na ca sauro'sau na śākto gaṇasevakaḥ
yo bhuṅkte vāsare viṣṇorjñeyaḥ paśuradhiko hi saḥ | vipriyaṃ ca kṛtaṃ tena duṣṭenaiva ca pāpinā
madbhaktibalamāśritya yo bhuṅkte vai harerdine | sa bāhyābhyantaraṃ dehī veṣṭitaṃ pāpakoṭibhiḥ
mucyante vāsare viṣṇorye kurvanti prajāgaram | kūrparaṃ yamadūtānāṃ dattaṃ tena yamasya ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पर-अपवाद-संयुक्तम्para-apavāda-saṃyuktamс пересудами о других
मनःmanaḥум
प्रासाद-वर्जितम्prāsāda-varjitamлишённый ясности
शाखा-हीनम्śākhā-hīnamбез ветви предания
अ-गान्धर्वम्a-gāndharvamбез музыки
तथाtathāтакже
दीप-विवर्जितम्dīpa-vivarjitamбез светильника
शक्ति-उपचार-रहितम्śakti-upacāra-rahitamбез посильных услуг
उदासीनम्udāsīnamбезучастное
स-निन्दनम्sa-nindanamс хулою
कलि-युक्तम्kali-yuktamс раздором
विशेषेणviśeṣeṇaособенно
जागरम्jāgaramбдение
नवधाnavadhāдевятью способами
अधमम्adhamamдурное
स-शास्त्रम्sa-śāstramс писанием
यत्yatкоторое
caи
नृत्य-गान्धर्व-संयुतम्nṛtya-gāndharva-saṃyutamс танцем и музыкой
स-वाद्यम्sa-vādyamс игрой
ताल-संयुक्तम्tāla-saṃyuktamс ладом
स-दीपम्sa-dīpamсо светильником
मधुभिःmadhubhiḥсо сладостями
युतम्yutamснабжённое
उच्चारैःuccāraiḥвозглашениями
तुtuже
समायुक्तम्samāyuktamнаделённое
यथा-उक्तैःyathā-uktaiḥкак предписано
भक्ति-भावितैःbhakti-bhāvitaiḥисполненными преданности
प्रसन्नम्prasannamясное
तुष्टि-जननम्tuṣṭi-jananamрождающее радость
सम्मोदम्sammodamвесёлое
लोक-रञ्जनम्loka-rañjanamрадующее людей
गुणैःguṇaiḥдостоинствами
द्वादशभिःdvādaśabhiḥдвенадцатью
युक्तम्yuktamнаделённое
माधव-प्रियम्mādhava-priyamлюбезное Мадхаве
कर्तव्यम्kartavyamнадлежит совершать
तत्tatего
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
पक्षयोःpakṣayoḥв обе половины
शुक्ल-कृष्णयोःśukla-kṛṣṇayoḥсветлую и тёмную
किम्kimк чему
व्रतैःvrataiḥобетами
बहुभिःbahubhiḥмногими
चीर्णैःcīrṇaiḥисполненными
तीर्थ-वासेनtīrtha-vāsenaжитьём в тиртхе
तस्यtasyaему
द्वादशी-वासरेdvādaśī-vāsareв день двенадцатого
प्राप्तेprāpteнаступившем
naне
कुर्यात्kuryātсовершит
हरेःhareḥХари
प्रवासेनpravāsenaиз-за отлучки
त्यजेत्tyajetоставит
यःyaḥкто
पथिpathiв пути
श्रान्तःśrāntaḥутомлённый
अपिapiдаже
वासुदेवस्यvāsudevasyaВасудевы
द्वादश्याम्dvādaśyāmв двенадцатый день
सःsaḥтот
मेmeмне
प्रियःpriyaḥлюбезен
मत्-भक्तःmat-bhaktaḥмой преданный
पाप-मोहितःpāpa-mohitaḥослеплённый грехом
व्यर्थम्vyarthamнапрасно
मत्-पूजनम्mat-pūjanamмоё почитание
मत्-पूज्यम्mat-pūjyamмною чтимого
यःyaḥкто
पूजयेत्pūjayetпочитает
शैवःśaivaḥшайва
सौरःsauraḥсаура
असौasauтот
शाक्तःśāktaḥшакта
गण-सेवकःgaṇa-sevakaḥслужитель Ганеши
भुङ्क्तेbhuṅkteвкушает
वासरेvāsareв день
विष्णोःviṣṇoḥВишну
ज्ञेयःjñeyaḥдолжен быть признан
पशुःpaśuḥскотом
अधिकःadhikaḥхуже
हिhiведь
सःsaḥон
विप्रियम्vipriyamнеугодное
कृतम्kṛtamсделано
तेनtenaим
दुष्टेनduṣṭenaзлым
एवevaименно
पापिनाpāpināгрешником
मत्-भक्ति-बलम्mat-bhakti-balamна силу преданности мне
आश्रित्यāśrityaопершись
हरेःhareḥХари
दिनेdineв день
बाह्य-अभ्यन्तरम्bāhya-abhyantaramснаружи и внутри
देहीdehīвоплощённый
वेष्टितम्veṣṭitamобвит
पाप-कोटिभिःpāpa-koṭibhiḥкоти грехов
मुच्यन्तेmucyanteосвобождаются
कूर्परम्kūrparamлокоть
यम-दूतानाम्yama-dūtānāmслуг Ямы
दत्तम्dattamдан
तेनtenaтем
यमस्यyamasyaЯмы
अनुवाद

«Бдение с пересудами о других, с умом, лишённым ясности, без ветви предания, без музыки, без светильника, без посильных услуг, безучастное, с хулою и особенно с раздором — таково бдение, дурное девятью способами. А то, что с писанием, с танцем и музыкой, с игрою и ладом, со светильником и сладостями, с возглашениями, как предписано, исполненными преданности, ясное, рождающее радость, весёлое и радующее людей, — наделённое двенадцатью достоинствами, оно любезно Мадхаве. Его и надлежит совершать с усердием в обе половины месяца, светлую и тёмную. К чему тому многие исполненные обеты и житьё в тиртхе, кто при наступившем дне двенадцатого не совершит бдения Хари? Но кто, даже утомлённый в пути, оставит бдение Васудевы из-за отлучки, — и тот мне любезен. Мой же преданный, что, ослеплённый грехом, не совершит бдения Хари, — напрасно его почитание меня: он не почитает того, кого чту я. Не шайва он, не саура, не шакта и не служитель Ганеши. Кто вкушает в день Вишну, тот должен быть признан хуже скота; неугодное сделано им, злым грешником. И кто, опершись на силу преданности мне, вкушает в день Хари, тот воплощённый обвит снаружи и внутри коти грехов. Освобождаются же те, кто в день Вишну совершает бдение, — а тот отдаёт свой локоть слугам Ямы и самому Яме».

संस्करण

4b25a0f5a8a5 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:54 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से