पद्मपुराण
The Glory of Prabodhinī Ekādaśī6.62.12-22
3819 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.62.12-22
देवनागरी

उपवासं प्रबोधिन्यां यः करोति स्वभावतः । विधिवन्मुनिशार्दूल यथोक्तं लभते फलम्
यथोक्तं कुरुते यस्तु विधिवत्सुकृतं नरः । स्वल्पं मुनिवरश्रेष्ठ मेरुतुल्यं भवेत्फलम्
विधिहीनं तु यः कुर्यात्सुकृतं मेरुमात्रकम् । अणुमात्रं तदाप्नोति फलं धर्मस्य नारद
ये ध्यायन्ति मनोवृत्त्या ये करिष्यन्ति बोधिनीम् । वसन्ति पितरो हृष्टा विष्णुलोके च तस्य वै
विमुक्ता नारकैर्दुःखैर्यान्ति विष्णोः परं पदम् । कृत्वा तु पातकं घोरं ब्रह्महत्यादिकं नरः
कृत्वा तु जागरं विष्णोर्धौतपापो भवेन्नरः । दुष्प्राप्यं यत्फलं विप्र अश्वमेधादिकैर्मखैः
प्राप्यते तत्सुखेनैव प्रबोधिन्यास्तु जागरे । आप्लुत्य सर्वतीर्थेषु प्रदाय काञ्चनं महीम्
यत्फलं समवाप्नोति तत्कृत्वा जागरं हरेः । जातः स एव सुकृती कुलं तेनैव पावितम्
कार्तिके मुनिशार्दूल कृता येन प्रबोधिनी । यथा ध्रुवं नृणां मृत्युर्धनं गात्रं तथाध्रुवम्
इति ज्ञात्वा मुनिश्रेष्ठ कर्त्तव्यं वैष्णवं दिनम् । यानि कानि च तीर्थानि त्रैलोक्ये संभवन्ति च
तानि तस्य गृहे सम्यग्यः करोति प्रबोधिनीम् । पुत्रपौत्रप्रदा ह्येषा कार्तिके हरिबोधिनी ॥ स ज्ञानी च स योगी च स तपस्वी जितेन्द्रियः

लिप्यंतरण (IAST)

upavāsaṃ prabodhinyāṃ yaḥ karoti svabhāvataḥ | vidhivanmuniśārdūla yathoktaṃ labhate phalam
yathoktaṃ kurute yastu vidhivatsukṛtaṃ naraḥ | svalpaṃ munivaraśreṣṭha merutulyaṃ bhavetphalam
vidhihīnaṃ tu yaḥ kuryātsukṛtaṃ merumātrakam | aṇumātraṃ tadāpnoti phalaṃ dharmasya nārada
ye dhyāyanti manovṛttyā ye kariṣyanti bodhinīm | vasanti pitaro hṛṣṭā viṣṇuloke ca tasya vai
vimuktā nārakairduḥkhairyānti viṣṇoḥ paraṃ padam | kṛtvā tu pātakaṃ ghoraṃ brahmahatyādikaṃ naraḥ
kṛtvā tu jāgaraṃ viṣṇordhautapāpo bhavennaraḥ | duṣprāpyaṃ yatphalaṃ vipra aśvamedhādikairmakhaiḥ
prāpyate tatsukhenaiva prabodhinyāstu jāgare | āplutya sarvatīrtheṣu pradāya kāñcanaṃ mahīm
yatphalaṃ samavāpnoti tatkṛtvā jāgaraṃ hareḥ | jātaḥ sa eva sukṛtī kulaṃ tenaiva pāvitam
kārtike muniśārdūla kṛtā yena prabodhinī | yathā dhruvaṃ nṛṇāṃ mṛtyurdhanaṃ gātraṃ tathādhruvam
iti jñātvā muniśreṣṭha karttavyaṃ vaiṣṇavaṃ dinam | yāni kāni ca tīrthāni trailokye saṃbhavanti ca
tāni tasya gṛhe samyagyaḥ karoti prabodhinīm | putrapautrapradā hyeṣā kārtike haribodhinī || sa jñānī ca sa yogī ca sa tapasvī jitendriyaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपवासम्upavāsamпост
प्रबोधिन्याम्prabodhinyāmв Прабодхини
यःyaḥкто
करोतिkarotiсовершает
स्व-भावतःsva-bhāvataḥпо своей природе
विधि-वत्vidhi-vatпо уставу
मुनि-शार्दूलmuni-śārdūlaо тигр среди мудрецов
यथा-उक्तम्yathā-uktamкак сказано
लभतेlabhateобретает
फलम्phalamплод
कुरुतेkuruteсовершает
यःyaḥкто
तुtuже
सु-कृतम्su-kṛtamблагое дело
नरःnaraḥчеловек
स्वल्पम्svalpamмалое
मुनि-वर-श्रेष्ठmuni-vara-śreṣṭhaо лучший из лучших мудрецов
मेरु-तुल्यम्meru-tulyamравным Меру
भवेत्bhavetстановится
विधि-हीनम्vidhi-hīnamлишённое устава
कुर्यात्kuryātсовершает
मेरु-मात्रकम्meru-mātrakamвеличиною с Меру
अणु-मात्रम्aṇu-mātramвеличиною с пылинку
तत्tatто
आप्नोतिāpnotiобретает
धर्मस्यdharmasyaдхармы
नारदnāradaо Нарада
येyeкто
ध्यायन्तिdhyāyantiпомышляют
मनः-वृत्त्याmanaḥ-vṛttyāдвижением ума
करिष्यन्तिkariṣyantiсовершат
बोधिनीम्bodhinīmБодхини
वसन्तिvasantiпребывают
पितरःpitaraḥпредки
हृष्टाःhṛṣṭāḥрадостные
विष्णु-लोकेviṣṇu-lokeв мире Вишну
caи
तस्यtasyaего
वैvaiже
विमुक्ताःvimuktāḥизбавленные
नारकैःnārakaiḥадскими
दुःखैःduḥkhaiḥмуками
यान्तिyāntiидут
विष्णोःviṣṇoḥВишну
परम्paramвысшую
पदम्padamобитель
कृत्वाkṛtvāсовершив
पातकम्pātakamгрех
घोरम्ghoramстрашный
ब्रह्म-हत्या-आदिकम्brahma-hatyā-ādikamубийство брахмана и прочее
जागरम्jāgaramбдение
धौत-पापःdhauta-pāpaḥс омытым грехом
भवेत्bhavetстановится
दुष्-प्राप्यम्duṣ-prāpyamтруднообретаемый
यत्yatкакой
फलम्phalamплод
विप्रvipraо брахман
अश्वमेध-आदिकैःaśvamedha-ādikaiḥашвамедхой и прочими
मखैःmakhaiḥжертвами
प्राप्यतेprāpyateобретается
तत्tatтот
सुखेनsukhenaлегко
एवevaименно
प्रबोधिन्याःprabodhinyāḥПрабодхини
जागरेjāgareпри бдении
आप्लुत्यāplutyaомывшись
सर्व-तीर्थेषुsarva-tīrtheṣuво всех святых местах
प्रदायpradāyaдав
काञ्चनम्kāñcanamзолото
महीम्mahīmземлю
समवाप्नोतिsamavāpnotiобретает
हरेःhareḥХари
जातःjātaḥрождён
सःsaḥон
एवevaименно
सु-कृतीsu-kṛtīблагодетельный
कुलम्kulamрод
तेनtenaим
एवevaже
पावितम्pāvitamочищен
कार्तिकेkārtikeв карттику
कृताkṛtāсовершена
येनyenaкем
प्रबोधिनीprabodhinīПрабодхини
यथाyathāкак
ध्रुवम्dhruvamнесомненна
नृणाम्nṛṇāmу людей
मृत्युःmṛtyuḥсмерть
धनम्dhanamбогатство
गात्रम्gātramтело
तथाtathāтак
अध्रुवम्adhruvamнепрочны
इतिitiтак
ज्ञात्वाjñātvāзная
मुनि-श्रेष्ठmuni-śreṣṭhaо лучший из мудрецов
कर्तव्यम्kartavyamдолжен совершаться
वैष्णवम्vaiṣṇavamвайшнавский
दिनम्dinamдень
यानि कानिyāni kāniкакие бы ни
तीर्थानिtīrthāniсвятые места
त्रै-लोक्येtrai-lokyeв трёх мирах
सम्भवन्तिsambhavantiсуществуют
तानिtāniони
गृहेgṛheв доме
सम्यक्samyakвполне
करोतिkarotiсовершает
प्रबोधिनीम्prabodhinīmПрабодхини
पुत्र-पौत्र-प्रदाputra-pautra-pradāдающая сыновей и внуков
हिhiведь
एषाeṣāона
हरि-बोधिनीhari-bodhinīХарибодхини
ज्ञानीjñānīзнающий
योगीyogīйог
तपस्वीtapasvīподвижник
जित-इन्द्रियःjita-indriyaḥпобедивший чувства
अनुवाद

«Кто по своей природе совершает в Прабодхини пост по уставу, о тигр среди мудрецов, тот обретает плод, как сказано. Кто совершает благое дело по уставу, у того, о лучший из лучших мудрецов, и малое становится равным Меру; а кто совершает лишённое устава, тот, о Нарада, от дела величиною с Меру обретает плода дхармы величиною с пылинку. У тех, кто помышляет о ней движением ума и кто совершит Бодхини, предки пребывают радостные в мире Вишну; избавленные от адских мук, они идут в высшую обитель Вишну. Даже совершив страшный грех — убийство брахмана и прочее, — человек, совершив бдение Вишну, становится с омытым грехом. Тот труднообретаемый плод, о брахман, что даётся ашвамедхой и прочими жертвами, легко обретается при бдении Прабодхини. Какой плод обретает человек, омывшись во всех святых местах и дав золото и землю, — тот же от бдения в день Хари. Кто в карттику совершил Прабодхини, тот и рождён благодетельным, и род им очищен. Как несомненна у людей смерть, так непрочны богатство и тело. Зная это, о лучший из мудрецов, должно совершать вайшнавский день. Какие бы ни были в трёх мирах святые места — все они вполне в доме у того, кто совершает Прабодхини. Она даёт сыновей и внуков, эта Харибодхини в карттику. Он и знающий, и йог, и подвижник, победивший чувства».

संस्करण

0406dba4940e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:55 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से