पद्मपुराण
The Dialogue of Puṇḍarīka and Nārada6.80.157-165
3935 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.80.157-165

ईश्वर उवाच

देवनागरी

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः । येषामिन्दीवरश्यामोहृदयस्थो जनार्दनः
य इदं शृणुयान्नित्यं पठेद्वापि समाहितः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
एतद्वै नाममाहात्म्यं श्रुत्वा वै नगनन्दिनि । धर्मार्थकाममोक्षास्तु भवन्ति च न संशयः
शुक्ले कुलेऽवतीर्णो यो ब्राह्मणो वेदतत्परः । वैष्णवो विष्णुरूपोऽसौ नान्यो विप्रस्तु कर्हिचित्
मुखे नामोच्चरन्विष्णोर्हृदये ध्यानतत्परः । शङ्खचक्रधरो विद्वान्मालां तुलसिजां दधत्
जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो भुक्त्वा भोगांस्त्वनेकशः । एकविंशतिकुलैः सार्धं विष्णुलोके स मोदते
पुण्डरीको यथाशक्त्या मुक्तो ह्यत्र न संशयः । भक्तिभावेन गोविन्दस्तुष्टिं प्राप्नोति शाश्वतीम्
कलौ वै हरिगीतं तु स्वगृहे वा विशेषतः । सामगानसमं प्रोक्तं देवार्चनसमाधिषु

लिप्यंतरण (IAST)

sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam | baddhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ | yeṣāmindīvaraśyāmohṛdayastho janārdanaḥ
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ paṭhedvāpi samāhitaḥ | sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati
etadvai nāmamāhātmyaṃ śrutvā vai naganandini | dharmārthakāmamokṣāstu bhavanti ca na saṃśayaḥ
śukle kule'vatīrṇo yo brāhmaṇo vedatatparaḥ | vaiṣṇavo viṣṇurūpo'sau nānyo viprastu karhicit
mukhe nāmoccaranviṣṇorhṛdaye dhyānatatparaḥ | śaṅkhacakradharo vidvānmālāṃ tulasijāṃ dadhat
jīvanmuktaḥ sa vijñeyo bhuktvā bhogāṃstvanekaśaḥ | ekaviṃśatikulaiḥ sārdhaṃ viṣṇuloke sa modate
puṇḍarīko yathāśaktyā mukto hyatra na saṃśayaḥ | bhaktibhāvena govindastuṣṭiṃ prāpnoti śāśvatīm
kalau vai harigītaṃ tu svagṛhe vā viśeṣataḥ | sāmagānasamaṃ proktaṃ devārcanasamādhiṣu

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सकृत्sakṛtоднажды
उच्चरितम्uccaritamпроизнесённое
येनyenaкем
हरिःhariḥ«Хари»
इतिitiтак
अक्षर-द्वयम्akṣara-dvayamдвусложие
बद्धःbaddhaḥзавязан
परिकरःparikaraḥпояс
तेनtenaтем
मोक्षायmokṣāyaк освобождению
गमनम्gamanamхождению
प्रतिpratiк
लाभःlābhaḥприбыток
तेषाम्teṣāmу них
जयःjayaḥпобеда
कुतःkutaḥоткуда
पराजयःparājayaḥпоражение
येषाम्yeṣāmу кого
इन्दीवर-श्यामःindīvara-śyāmaḥтёмный, как синий лотос
हृदय-स्थःhṛdaya-sthaḥпребывающий в сердце
जनार्दनःjanārdanaḥДжанардана
यःyaḥкто
इदम्idamэто
शृणुयात्śṛṇuyātслушает
नित्यम्nityamпостоянно
पठेत्paṭhetчитает
वापिvāpiили же
समाहितःsamāhitaḥсосредоточенный
सर्व-पाप-विनिर्मुक्तःsarva-pāpa-vinirmuktaḥизбавленный от всех грехов
विष्णु-लोकम्viṣṇu-lokamв мир Вишну
सःsaḥон
गच्छतिgacchatiидёт
एतत्etatэто
वैvaiже
नाम-माहात्म्यम्nāma-māhātmyamвеличие имени
श्रुत्वाśrutvāуслышав
नग-नन्दिनिnaga-nandiniо дочь горы
धर्म-अर्थ-काम-मोक्षाःdharma-artha-kāma-mokṣāḥдхарма, польза, желание и освобождение
तुtuже
भवन्तिbhavantiбывают
caи
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
शुक्लेśukleв чистом
कुलेkuleроду
अवतीर्णःavatīrṇaḥрождённый
यःyaḥкто
ब्राह्मणःbrāhmaṇaḥбрахман
वेद-तत्-परःveda-tat-paraḥпреданный Ведам
वैष्णवःvaiṣṇavaḥвайшнав
विष्णु-रूपःviṣṇu-rūpaḥимеющий облик Вишну
असौasauон
naне
अन्यःanyaḥиной
विप्रःvipraḥбрахман
तुtuже
कर्हिचित्karhicitкогда-либо
मुखेmukheв устах
नामnāmaимя
उच्चरन्uccaranпроизносящий
विष्णोःviṣṇoḥВишну
हृदयेhṛdayeв сердце
ध्यान-तत्-परःdhyāna-tat-paraḥпреданный созерцанию
शङ्ख-चक्र-धरःśaṅkha-cakra-dharaḥносящий раковину и диск
विद्वान्vidvānучёный
मालाम्mālāmчётки
तुलसि-जाम्tulasi-jāmиз туласи
दधत्dadhatносящий
जीवत्-मुक्तःjīvat-muktaḥосвобождённый при жизни
सःsaḥон
विज्ञेयःvijñeyaḥдолжен знаться
भुक्त्वाbhuktvāизведав
भोगान्bhogānблага
अनेकशःanekaśaḥмногие
एक-विंशति-कुलैःeka-viṃśati-kulaiḥс двадцатью одним поколением
सार्धम्sārdhamвместе
विष्णु-लोकेviṣṇu-lokeв мире Вишну
मोदतेmodateрадуется
पुण्डरीकःpuṇḍarīkaḥПундарика
यथा-शक्त्याyathā-śaktyāпо силам
मुक्तःmuktaḥосвобождён
हिhiведь
अत्रatraздесь
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
भक्ति-भावेनbhakti-bhāvenaчувством преданности
गोविन्दःgovindaḥГовинда
तुष्टिम्tuṣṭimудовлетворение
प्राप्नोतिprāpnotiобретает
शाश्वतीम्śāśvatīmвечное
कलौkalauв Кали
वैvaiже
हरि-गीतम्hari-gītamпение о Хари
तुtuже
स्व-गृहेsva-gṛheв своём доме
वाили
विशेषतःviśeṣataḥв особенности
साम-गान-समम्sāma-gāna-samamравным пению Самана
प्रोक्तम्proktamназвано
देव-अर्चन-समाधिषुdeva-arcana-samādhiṣuпри почитании бога и сосредоточении
अनुवाद

«Кем однажды произнесено двусложие „Хари“, тем уже завязан пояс для хождения к освобождению. У них прибыток, у них победа — откуда у них поражение? — у тех, в чьём сердце пребывает Джанардана, тёмный, как синий лотос. Кто постоянно слушает это или читает сосредоточенный, тот, избавленный от всех грехов, идёт в мир Вишну». Услышав это величие имени, о дочь горы, обретают человек и дхарму, и пользу, и желание, и освобождение, — нет сомнения. Кто, рождённый в чистом роду, брахман, преданный Ведам, — тот вайшнав и имеет облик Вишну; иной же брахман — никогда. Кто в устах произносит имя Вишну, в сердце предан созерцанию, носит раковину и диск и, учёный, носит чётки из туласи, — тот должен знаться освобождённым при жизни; изведав многие блага, он радуется в мире Вишну вместе с двадцатью одним поколением. Пундарика по силам своим освобождён здесь, нет сомнения; чувством преданности Говинда обретает вечное удовлетворение. А в Кали пение о Хари — в особенности в своём доме — названо равным пению Самана при почитании бога и сосредоточении.

संस्करण

ccdd3dfb3f6e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:56 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से