पद्मपुराण
The Rite of the Water-Couch Festival6.85.1-8
3953 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.85.1-8

महादेव उवाच

देवनागरी

वैशाख्यां पौर्णमास्यां वै जलस्थं जगदीश्वरम् । पूजयेद्वैष्णवो भक्त्या कृतोत्साहो मुदान्वितः
गीतं वाद्यं तथा नृत्यं कृत्वा पुण्यं महोत्सवम् । एकादश्यां सुरश्रेष्ठं पश्येद्वाथ प्रहर्षितः
गीतं गायन्हरेर्भक्त्या कर्तव्यश्चोत्सवः शुभः । शयनं कुरु देवेश जलेऽस्मिन्वै सुरेश्वर
त्वयि सुप्ते जगत्सुप्तं भवत्येव न संशयः । घनागमे प्रकुर्वन्ति जलस्थं वै जनार्दनम्
ये नरास्तु सुरश्रेष्ठे न दाहो नरके भवेत् । स्वर्णपात्रे तथा रौप्ये ताम्रे वा च सुरेश्वरि
मृण्मये वाथ कर्तव्यं शयनं विष्णुसंज्ञकम् । तत्र तोयं च संस्थाप्य शीतलं गन्धवासितम्
तस्मिंस्तोये ततो विष्णोः स्थापनं कारयेद्बुधः । गोपालनाम्नी मूर्तिश्च रामनाम्नी तथापि वा
शालग्रामशिला वापि स्थापनीया विशेषतः । प्रतिमां वा महाभागे तस्य पुण्यमनन्तकम्

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ vai jalasthaṃ jagadīśvaram | pūjayedvaiṣṇavo bhaktyā kṛtotsāho mudānvitaḥ
gītaṃ vādyaṃ tathā nṛtyaṃ kṛtvā puṇyaṃ mahotsavam | ekādaśyāṃ suraśreṣṭhaṃ paśyedvātha praharṣitaḥ
gītaṃ gāyanharerbhaktyā kartavyaścotsavaḥ śubhaḥ | śayanaṃ kuru deveśa jale'sminvai sureśvara
tvayi supte jagatsuptaṃ bhavatyeva na saṃśayaḥ | ghanāgame prakurvanti jalasthaṃ vai janārdanam
ye narāstu suraśreṣṭhe na dāho narake bhavet | svarṇapātre tathā raupye tāmre vā ca sureśvari
mṛṇmaye vātha kartavyaṃ śayanaṃ viṣṇusaṃjñakam | tatra toyaṃ ca saṃsthāpya śītalaṃ gandhavāsitam
tasmiṃstoye tato viṣṇoḥ sthāpanaṃ kārayedbudhaḥ | gopālanāmnī mūrtiśca rāmanāmnī tathāpi vā
śālagrāmaśilā vāpi sthāpanīyā viśeṣataḥ | pratimāṃ vā mahābhāge tasya puṇyamanantakam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशाख्यांvaiśākhyāṃв вайшакху
पौर्णमास्यांpaurṇamāsyāṃв полнолуние
वैvaiже
जलस्थंjalasthaṃпребывающего в воде
जगदीश्वरम्jagadīśvaramвладыку мира
पूजयेद्pūjayedпусть почитает
वैष्णवोvaiṣṇavoвайшнав
भक्त्याbhaktyāс преданностью
कृतोत्साहोkṛtotsāhoисполненный рвения
मुदान्वितःmudānvitaḥисполненный радости
गीतंgītaṃпение
वाद्यंvādyaṃигру
तथाtathāтакже
नृत्यंnṛtyaṃпляску
कृत्वाkṛtvāсовершив
पुण्यंpuṇyaṃблагое
महोत्सवम्mahotsavamвеликое празднество
एकादश्यांekādaśyāṃв экадаши
सुरश्रेष्ठंsuraśreṣṭhaṃлучшего из богов
पश्येद्paśyedпусть узрит
वाथvāthaили же
प्रहर्षितःpraharṣitaḥвозрадованный
गीतंgītaṃпеснь
गायन्gāyanпоющий
हरेर्harerо Хари
भक्त्याbhaktyāс преданностью
कर्तव्यश्kartavyaśдолжно совершаться
चोत्सवःcotsavaḥи празднество
शुभःśubhaḥблагое
शयनंśayanaṃвозлежание
कुरुkuruсотвори
देवेशdeveśaо владыка богов
जलेऽस्मिन्वैjale'sminvaiв этой самой воде
सुरेश्वरsureśvaraо владыка богов
त्वयिtvayiпри тебе
सुप्तेsupteуснувшем
जगत्jagatмир
सुप्तंsuptaṃуснувшим
भवत्य्bhavatyстановится
एवevaименно
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
घनागमेghanāgameс приходом туч
प्रकुर्वन्तिprakurvantiсовершают
जलस्थंjalasthaṃпребывающим в воде
वैvaiже
जनार्दनम्janārdanamДжанардану
येyeкакие
नरास्narāsлюди
तुtuже
सुरश्रेष्ठेsuraśreṣṭheо лучший из богов
naне
दाहोdāhoжжение
नरकेnarakeв аду
भवेत्bhavetбывает
स्वर्णsvarṇaзолотом
पात्रेpātreв сосуде
तथाtathāтакже
रौप्येraupyeсеребряном
ताम्रेtāmreмедном
वाили
caи
सुरेश्वरिsureśvariо владычица богов
मृण्मयेmṛṇmayeв глиняном
वाथvāthaили же
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно быть устроено
शयनंśayanaṃложе
विष्णुviṣṇuВишну
संज्ञकम्saṃjñakamименуемое
तत्रtatraтуда
तोयंtoyaṃводу
caи
संस्थाप्यsaṃsthāpyaпоместив
शीतलंśītalaṃпрохладную
गन्धgandhaблаговонием
वासितम्vāsitamнадушенную
तस्मिंस्tasmiṃsв той
तोयेtoyeводе
ततोtatoзатем
विष्णोःviṣṇoḥВишну
स्थापनंsthāpanaṃустановление
कारयेद्kārayedпусть велит совершить
बुधःbudhaḥразумный
गोपालgopālaГопалы
नाम्नीnāmnīпо имени
मूर्तिश्mūrtiśобраз
caи
रामrāmaРамы
नाम्नीnāmnīпо имени
तथापिtathāpiтакже
वाили
शालग्रामśālagrāmaшалаграма
शिलाśilāкамень
वापिvāpiили же
स्थापनीयाsthāpanīyāдолжен быть установлен
विशेषतःviśeṣataḥв особенности
प्रतिमांpratimāṃизваяние
वाили
महाभागेmahābhāgeо многосчастливая
तस्यtasyaего
पुण्यम्puṇyamзаслуга
अनन्तकम्anantakamбесконечна
अनुवाद

«В вайшакху, в полнолуние, пусть вайшнав с преданностью почитает владыку мира, пребывающего в воде, — исполненный рвения и радости. Совершив пение, игру и пляску, благое великое празднество, пусть в экадаши, возрадованный, узрит лучшего из богов. Поя песнь о Хари с преданностью, должно совершать благое празднество: „Сотвори возлежание, о владыка богов, в этой самой воде, о владыка богов. Когда ты уснул, уснул и мир, в том нет сомнения“. Те люди, что с приходом туч устраивают Джанардану пребывающим в воде, — тем, о лучший из богов, не бывает жжения в аду. В сосуде золотом, а также серебряном, медном или же глиняном, о владычица богов, должно быть устроено ложе, именуемое Вишну; и, поместив туда прохладную воду, надушенную благовонием, пусть разумный велит совершить в той воде установление Вишну — образ по имени Гопала, или же по имени Рама, или в особенности камень шалаграма, или изваяние, о многосчастливая. Заслуга того бесконечна».

संस्करण

6c7df6ea29d0 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:57 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से