पद्मपुराण
The Glory of the Gītā: Chapter Eight6.183.6-10
4656 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.183.6-10

शिव उवाच

देवनागरी

तस्य छायामुपाश्रित्य निबिडामतिशीतलाम् । अभूतां दम्पती कौचिद्ब्रह्मराक्षसतां गतौ ॥
किंजातीयौ किमात्मानौ किंवृत्तावित्युदीरय । कर्मणा केन वा देव ब्रह्मराक्षसता तयोः ॥
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । सदाचारोऽभवत्कश्चिद्द्विजो नाम कुशीवलः ॥
जाया च तस्य कुमतिर्नामधेया दुराशया । स सभार्यो महादानान्याददानोऽतिलोभवान् ॥
महिषीं कालपुरुषं हयादीननुवासरम् । अप्रयच्छन्द्विजातिभ्यो दानलब्धां वराटिकाम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tasya chāyāmupāśritya nibiḍāmatiśītalām | abhūtāṃ dampatī kaucidbrahmarākṣasatāṃ gatau ||
kiṃjātīyau kimātmānau kiṃvṛttāvityudīraya | karmaṇā kena vā deva brahmarākṣasatā tayoḥ ||
vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ | sadācāro'bhavatkaściddvijo nāma kuśīvalaḥ ||
jāyā ca tasya kumatirnāmadheyā durāśayā | sa sabhāryo mahādānānyādadāno'tilobhavān ||
mahiṣīṃ kālapuruṣaṃ hayādīnanuvāsaram | aprayacchandvijātibhyo dānalabdhāṃ varāṭikām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्य छायाम्tasya chāyāmего тень
उपाश्रित्यupāśrityaнайдя
निबिडाम्nibiḍāmгустую
अति-शीतलाम्ati-śītalāmвесьма прохладную
अभूताम्abhūtāmоказались
दम्पती कौचित्dampatī kaucitнекие супруги
ब्रह्म-राक्षसताम् गतौbrahma-rākṣasatām gatauставшие брахма-ракшасами
किम्-जातीयौkim-jātīyauкакого они рода
किम्-आत्मानौkim-ātmānauкаковы собою
किम्-वृत्तौkim-vṛttauкаково их житьё
इति उदीरयiti udīrayaо том поведай
कर्मणा केन वाkarmaṇā kena vāи каким деянием
देवdevaо бог
ब्रह्म-राक्षसता तयोःbrahma-rākṣasatā tayoḥих бытие брахма-ракшасами
वेद-वेदाङ्ग-तत्त्व-ज्ञःveda-vedāṅga-tattva-jñaḥзнавший суть Вед и веданг
सर्व-शास्त्र-अर्थ-कोविदःsarva-śāstra-artha-kovidaḥискушённый в смысле всех шастр
सदाचारःsadācāraḥблагонравный
अभवत्abhavatбыл
कश्चित् द्विजःkaścit dvijaḥнекий брахман
नाम कुशीवलःnāma kuśīvalaḥпо имени Кушивала
जाया च तस्यjāyā ca tasyaи жена его
कुमतिःkumatiḥКумати
नामधेयाnāmadheyāпо имени
दुराशयाdurāśayāзлонравная
सः स-भार्यःsaḥ sa-bhāryaḥон с женою
महा-दानानिmahā-dānāniвеликие дары
आददानःādadānaḥпринимавший
अति-लोभवान्ati-lobhavānвесьма жадный
महिषीम्mahiṣīmбуйволицу
काल-पुरुषम्kāla-puruṣamизваяние Времени
हय-आदीन्haya-ādīnконей и прочее
अनुवासरम्anuvāsaramизо дня в день
अप्रयच्छन्aprayacchanне дававший
द्वि-जातिभ्यःdvi-jātibhyaḥбрахманам
दान-लब्धाम्dāna-labdhāmполученной в дар
वराटिकाम्varāṭikāmи раковины
अनुवाद

Найдя его густую и весьма прохладную тень, оказались там некие супруги, ставшие брахма-ракшасами». — «Какого они рода, каковы собою и каково их житьё? Поведай, о бог, и каким деянием они стали брахма-ракшасами». — «Был некий благонравный брахман по имени Кушивала, знавший суть Вед и веданг и искушённый в смысле всех шастр; жена его звалась Кумати и была злонравна. Весьма жадный, он с женою изо дня в день принимал великие дары — буйволицу, изваяние Времени, коней и прочее, — а брахманам не давал и раковины из полученного.

संस्करण

ad90ddf3455b · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:03 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से