राक्षस उवाच
मुखे चिक्षेप स तदा रजनीचरपुङ्गवः । क्षिप्तमात्रे जले तस्य पूर्वजन्मभवा स्मृतिः
जाता स तु वधात्तस्य शरभस्य न्यवर्तत । पूर्वजन्मकृतं पापं तदपि स्मृतिमागमत्
येन राक्षसभावस्तु भूतो विप्रोद्भवादपि । स्मृत्वा पादमुपेत्याशु समीपे शरभस्य तु । उवाच ज्ञानमापन्नो राक्षसः पितरं मम
भक्षिता ये मया घोररूपेणाधमराक्षसा
कस्य तीर्थवरस्येदं जलं यस्य प्रभावतः । पापिनोऽपि स्मृतिर्जाता पूर्वजन्मभवा मम
वैश्योऽहं राक्षसश्रेष्ठ कान्यकुब्जे गृहं मम । तीर्थानि पर्यटन्निन्द्रप्रस्थेऽहं समुपागतः
तत्राहमभवं दुःखी ज्वरेण विधियोगतः । ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना गन्तुं गृहमसत्पथ
तत्र कश्चित्समायातः पान्थो वर्षेण पीडितः । प्रार्थितः स मयानीय शिबिकां मां गृहं नय
स चायं शिबिकां पान्थः समुपानीय सत्वरः । मामारोप्य च तां धीरश्चलितो मद्गृहं प्रति
स पान्थस्ते च शिबिकावाहाः सम्प्रति भक्षिताः । त्वया जलमिदं यस्य तीर्थस्यापि च तच्छृणु
इन्द्रस्य खाण्डववने यमुनास्ति सरिद्वरा । तत्तीरेऽस्तीन्द्रप्रस्थं तीर्थं तीर्थोत्तमोत्तमम्
सुराचार्यस्य तत्रास्ति तीर्थं सर्वार्थसाधकम् । निगमोद्बोधकं जाता स्मृतिस्ते यज्जलाशनात्
mukhe cikṣepa sa tadā rajanīcarapuṅgavaḥ | kṣiptamātre jale tasya pūrvajanmabhavā smṛtiḥ
jātā sa tu vadhāttasya śarabhasya nyavartata | pūrvajanmakṛtaṃ pāpaṃ tadapi smṛtimāgamat
yena rākṣasabhāvastu bhūto viprodbhavādapi | smṛtvā pādamupetyāśu samīpe śarabhasya tu | uvāca jñānamāpanno rākṣasaḥ pitaraṃ mama
bhakṣitā ye mayā ghorarūpeṇādhamarākṣasā
kasya tīrthavarasyedaṃ jalaṃ yasya prabhāvataḥ | pāpino'pi smṛtirjātā pūrvajanmabhavā mama
vaiśyo'haṃ rākṣasaśreṣṭha kānyakubje gṛhaṃ mama | tīrthāni paryaṭannindraprasthe'haṃ samupāgataḥ
tatrāhamabhavaṃ duḥkhī jvareṇa vidhiyogataḥ | tato me buddhirutpannā gantuṃ gṛhamasatpatha
tatra kaścitsamāyātaḥ pāntho varṣeṇa pīḍitaḥ | prārthitaḥ sa mayānīya śibikāṃ māṃ gṛhaṃ naya
sa cāyaṃ śibikāṃ pānthaḥ samupānīya satvaraḥ | māmāropya ca tāṃ dhīraścalito madgṛhaṃ prati
sa pānthaste ca śibikāvāhāḥ samprati bhakṣitāḥ | tvayā jalamidaṃ yasya tīrthasyāpi ca tacchṛṇu
indrasya khāṇḍavavane yamunāsti saridvarā | tattīre'stīndraprasthaṃ tīrthaṃ tīrthottamottamam
surācāryasya tatrāsti tīrthaṃ sarvārthasādhakam | nigamodbodhakaṃ jātā smṛtiste yajjalāśanāt
бросил себе в рот, тот бык среди ночных бродяг. И едва брошена была вода, у него родилась память о прежнем рождении, и он отступился от убийства Шарабхи. Пришёл ему на память и грех, совершённый в прежнем рождении, — тот, из-за которого он стал ракшасом, хотя и родился брахманом. Вспомнив, он тотчас подошёл к стопам Шарабхи и, обретя знание, сказал отцу моему: «Те, кого я съел, гнусный ракшас страшного облика... Какой лучшей из тиртх эта вода, силою которой у меня, грешника, родилась память о прежнем рождении?» — «Я вайшья, о лучший из ракшасов; дом мой в Каньякубдже. Странствуя по тиртхам, я пришёл в Индрапрастху. Там я стал несчастен от лихорадки, по устроению судьбы; и родилась у меня мысль идти домой, о идущий дурным путём. Туда пришёл некий путник, измученный дождём; упрошенный мною: «Приведи носилки и отвези меня домой», — этот самый путник поспешно привёл носилки и, возложив меня на них, стойкий, двинулся к моему дому. Тот путник и те носильщики ныне тобою съедены. А какой тиртхи эта вода — о том слушай. В лесу Кхандава, что у Индры, течёт Ямуна, лучшая из рек; на её берегу — Индрапрастха, тиртха, превосходнейшая из тиртх. Там есть тиртха наставника богов, исполняющая все цели, — Нигамодбодхака; от вкушения её воды и родилась у тебя память».
970a6263cb6d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:04 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Людоед выпивает воду мимоходом, ради жажды, — и первым, что в нём просыпается, оказывается не раскаяние, а память. Отступается он не от страха и не от уговоров: просто перестаёт быть тем, кто мог бы съесть.