व्यास उवाच
विष्णुपूजाफलं विप्र संक्षेपात्कथितं मया । इदानीं वच्मि दानानि निशामय समाहितः
दानं तपो द्वयोर्मध्ये दानमेकं परं स्मृतम् । तपसा पापमित्युक्तं न पापो दानकर्मणि
तपः कृतयुगे श्रेष्ठं त्रेतायां ध्यानमेव च । सपर्या द्वापरे श्रेष्ठा दानं श्रेष्ठं कलौ युगे
तस्मात्कलियुगे दानं प्रीतये कमलापतेः । कर्तव्यं सततं प्राज्ञैरिच्छद्भिः परमं पदम्
कलया कलया चन्द्रकला संवर्धते तथा । दानस्य सा गतिः प्रोक्ता तपसश्च मनीषिभिः
पणादपि द्विजश्रेष्ठ कर्तव्यो वित्तसंग्रहः । सञ्चितं तु धनं प्राज्ञो दानकर्मणि संक्षिपेत्
धने स्थितेऽपि यो मर्त्यो नाश्नाति न ददाति यः । दरिद्रः स च विज्ञेयो दानभोगविवर्जितः
viṣṇupūjāphalaṃ vipra saṃkṣepātkathitaṃ mayā | idānīṃ vacmi dānāni niśāmaya samāhitaḥ
dānaṃ tapo dvayormadhye dānamekaṃ paraṃ smṛtam | tapasā pāpamityuktaṃ na pāpo dānakarmaṇi
tapaḥ kṛtayuge śreṣṭhaṃ tretāyāṃ dhyānameva ca | saparyā dvāpare śreṣṭhā dānaṃ śreṣṭhaṃ kalau yuge
tasmātkaliyuge dānaṃ prītaye kamalāpateḥ | kartavyaṃ satataṃ prājñairicchadbhiḥ paramaṃ padam
kalayā kalayā candrakalā saṃvardhate tathā | dānasya sā gatiḥ proktā tapasaśca manīṣibhiḥ
paṇādapi dvijaśreṣṭha kartavyo vittasaṃgrahaḥ | sañcitaṃ tu dhanaṃ prājño dānakarmaṇi saṃkṣipet
dhane sthite'pi yo martyo nāśnāti na dadāti yaḥ | daridraḥ sa ca vijñeyo dānabhogavivarjitaḥ
«Плод поклонения Вишну рассказан мною вкратце, о брахман; ныне изреку о дарах — слушай сосредоточенно. Среди двух — дара и подвижничества — дар считается высшим: в подвижничестве, сказано, бывает грех, а в деле дарения греха нет. В Крита-югу лучше подвижничество, в Трету — созерцание, в Двапару лучше служение, а в Кали-югу лучше дар. Потому в Кали-югу разумным, желающим высшей обители, должно постоянно творить дар ради радости супруга Камалы. Как доля луны прирастает частица за частицей, таким же мудрые назвали и ход дара и подвижничества. Накопление достояния должно вести хотя бы с гроша, о лучший из дваждырождённых; а накопленное богатство пусть разумный вложит в дело дарения. Того смертного, что при наличии богатства и сам не ест, и другим не даёт, следует признать бедняком, лишённым и дара, и наслаждения.
d0b08adb7897 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:09 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Утверждение, что «в подвижничестве бывает грех», редко встретишь в такой прямоте. Аскеза даёт повод к гордости и к осуждению других; дар такой возможности почти не оставляет.
Замечательно, что накопление здесь не осуждается: копи хотя бы с гроша — но вкладывай в дарение. Богатство названо не злом, а сырьём.
Определение бедняка перевёрнуто: беден не тот, у кого нет, а тот, кто при деньгах не ест сам и не даёт другим. Дальше эта мысль обернётся историей брахмана Харишармы, у которого будет всё и который умрёт голодным.