ब्राह्मणाश्च महात्मानो वेदवेदाङ्गपारगाः । प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ॥
तपोव्रतरता नित्यं दातारो विष्णुसेविनः । त्रेतायुगस्यावसाने द्वापरे युग आगते ॥
द्विपादहीनो धर्मः स्यात्सुखदुःखान्विता नराः । केचित्केचित्पापरताः केचित्केचिच्च धर्मिणः ॥
केचित्केचिद्गुणैर्हीनाः केचित्केचिन्महागुणाः । अत्यन्तदुःखिनः केचित्केचिच्च सुखिनस्तथा ॥
प्रतिग्रहे ब्राह्मणश्च कदाचित्कुरुते स्पृहाम् । भूभुजैर्धनलोभेन कदाचित्पीड्यते प्रजा ॥
विष्णुपूजापरा विप्राः शूद्राश्च द्विजसेविनः । युगे युगे यदा धर्मो ययौ पादोनतां द्विज ॥
तदा व्यासो विष्णुरूपो वेदभागं चकार ह । कलौ युगे विप्रेन्द्र सर्वपापैकमन्दिरे ॥
brāhmaṇāśca mahātmāno vedavedāṅgapāragāḥ | pratigrahanivṛttāśca satyasandhā jitendriyāḥ ||
tapovrataratā nityaṃ dātāro viṣṇusevinaḥ | tretāyugasyāvasāne dvāpare yuga āgate ||
dvipādahīno dharmaḥ syātsukhaduḥkhānvitā narāḥ | kecitkecitpāparatāḥ kecitkecicca dharmiṇaḥ ||
kecitkecidguṇairhīnāḥ kecitkecinmahāguṇāḥ | atyantaduḥkhinaḥ kecitkecicca sukhinastathā ||
pratigrahe brāhmaṇaśca kadācitkurute spṛhām | bhūbhujairdhanalobhena kadācitpīḍyate prajā ||
viṣṇupūjāparā viprāḥ śūdrāśca dvijasevinaḥ | yuge yuge yadā dharmo yayau pādonatāṃ dvija ||
tadā vyāso viṣṇurūpo vedabhāgaṃ cakāra ha | kalau yuge viprendra sarvapāpaikamandire ||
Брахманы же — великие души, превзошедшие Веды и веданги, отвратившиеся от принятия даров, верные слову и обуздавшие чувства, постоянно приверженные подвижничеству и обетам, щедрые и служащие Вишну. На исходе трета-юги, когда наступает двапара, дхарма умаляется на две четверти, и люди бывают со счастьем и страданием: иные привержены греху, иные праведны; иные лишены достоинств, иные весьма достойны; иные весьма несчастны, а иные счастливы. Брахман иногда творит влечение к принятию даров; народ иногда притесняем царями из жадности к богатству; брахманы преданы поклонению Вишну, а шудры служат дваждырождённым. Всякий раз, когда в юге дхарма приходила к умалению на четверть, о дваждырождённый, тогда Вьяса в образе Вишну совершал разделение Вед. А в югу Кали, о владыка брахманов, — в единое жилище всех грехов, —
a585419c6c70 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:09 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Двапара описана честнее прочих: там всего поровну — и праведных, и грешных, и счастливых, и несчастных. Это самое узнаваемое из четырёх описаний.
Впервые появляется и притеснение народа царями. Убывание дхармы книга измеряет тем, как живётся простым людям.
Разделение Вед названо ответом на убывание: чем слабее человек, тем доступнее ему должно быть учение. Тем же будет и вывод главы.