रामायण
Вальмики видит всю Рамаяну1.3.21-29
14 / 2464
रामायण · 1.3.21-29
देवनागरी

अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश् चापि भाषणम् । राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च । राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम् ॥
ग्रहणं वायुसूनोश् च लङ्कादाहाभिगर्जनम् । प्रतिप्लवनम् एवाथ मधूनां हरणं तथा ॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा । संगमं च समुद्रस्य नलसेतोश् च बन्धनम् ॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम् । विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम् । रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिम् अरेः पुरे ॥
बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम् । अयोध्यायाश् च गमनं भरतेन समागमम् ॥
रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम् । स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश् च विसर्जनम् ॥
अनागतं च यत् किं चिद् रामस्य वसुधातले । तच् चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर् भगवान् ऋषिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

abhijñānapradānaṃ ca sītāyāś cāpi bhāṣaṇam | rākṣasītarjanaṃ caiva trijaṭāsvapnadarśanam ||
maṇipradānaṃ sītāyā vṛkṣabhaṅgaṃ tathaiva ca | rākṣasīvidravaṃ caiva kiṃkarāṇāṃ nibarhaṇam ||
grahaṇaṃ vāyusūnoś ca laṅkādāhābhigarjanam | pratiplavanam evātha madhūnāṃ haraṇaṃ tathā ||
rāghavāśvāsanaṃ caiva maṇiniryātanaṃ tathā | saṃgamaṃ ca samudrasya nalasetoś ca bandhanam ||
pratāraṃ ca samudrasya rātrau laṅkāvarodhanam | vibhīṣaṇena saṃsargaṃ vadhopāyanivedanam ||
kumbhakarṇasya nidhanaṃ meghanādanibarhaṇam | rāvaṇasya vināśaṃ ca sītāvāptim areḥ pure ||
bibhīṣaṇābhiṣekaṃ ca puṣpakasya ca darśanam | ayodhyāyāś ca gamanaṃ bharatena samāgamam ||
rāmābhiṣekābhyudayaṃ sarvasainyavisarjanam | svarāṣṭrarañjanaṃ caiva vaidehyāś ca visarjanam ||
anāgataṃ ca yat kiṃ cid rāmasya vasudhātale | tac cakārottare kāvye vālmīkir bhagavān ṛṣiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अभिज्ञानप्रदानम् चabhijñānapradānam caи вручение знака узнавания; и передачу опознавательного знака
सीतायाः च अपिsītāyāḥ ca apiи также Ситы; и с Ситой
भाषणम्bhāṣaṇamразговор; беседу
राक्षसीतर्जनम् च एवrākṣasītarjanam ca evaи угрозы ракшаси; и устрашение со стороны ракшаси
त्रिजटास्वप्नदर्शनम्trijaṭāsvapnadarśanamвидение сна Триджаты; рассказ о сне Триджаты
मणिप्रदानम्maṇipradānamпередачу драгоценности; дарение самоцвета
सीतायाःsītāyāḥСиты; со стороны Ситы
वृक्षभङ्गम्vṛkṣabhaṅgamломание деревьев; разрушение деревьев
तथा एव चtathā eva caи также; и равным образом
राक्षसीविद्रवम् च एवrākṣasīvidravam ca evaи бегство ракшаси; и рассеяние демониц
किंकराणाम्kiṃkarāṇāmслуг; прислужников
निबर्हणम्nibarhaṇamуничтожение; сокрушение
ग्रहणम्grahaṇamпленение; захват
वायुसूनोः चvāyusūnoḥ caи сына Ваю; и Ханумана
लङ्कादाह-अभिगर्जनम्laṅkādāha-abhigarjanamсожжение Ланки и громкий рёв; пожар Ланки и победный крик
प्रतिप्लवनम् एव अथpratiplavanam eva athaи затем обратный прыжок; и возвращение прыжком
मधूनाम्madhūnāmмёда; медовых садов
हरणम्haraṇamзахват; расхищение
तथाtathāтакже; затем
राघवाश्वासनम् च एवrāghavāśvāsanam ca evaи ободрение Рагхавы; и утешение Рамы
मणिनिर्यातनम्maṇiniryātanamпередачу самоцвета; выдачу драгоценности
तथाtathāтакже; затем
संगमम् चsaṃgamam caи встречу; и приход
समुद्रस्यsamudrasyaокеана; к океану
नलसेतोः चnalasetoḥ caи моста Налы; и Налова моста
बन्धनम्bandhanamсооружение; связывание
प्रतारम् चpratāram caи переправу; и переход
समुद्रस्यsamudrasyaокеана; через океан
रात्रौrātrauночью; в ночное время
लङ्कावरोधनम्laṅkāvarodhanamосаду Ланки; блокаду Ланки
विभीषणेनvibhīṣaṇenaс Вибхишаной; праведным Вибхишаной
संसर्गम्saṃsargamсоюз; соединение
वधोपायनिवेदनम्vadhopāyanivedanamсообщение способа убийства; изложение средства победы
कुम्भकर्णस्यkumbhakarṇasyaКумбхакарны; о Кумбхакарне
निधनम्nidhanamгибель; смерть
मेघनादनिबर्हणम्meghanādanibarhaṇamсокрушение Мегханады; убийство Индраджита
रावणस्यrāvaṇasyaРаваны; царя Раваны
विनाशम् चvināśam caи уничтожение; и гибель
सीतावाप्तिम्sītāvāptimобретение Ситы; возвращение Ситы
अरेः पुरेareḥ pureв городе врага; в столице противника
बिभीषणाभिषेकम् चbibhīṣaṇābhiṣekam caи помазание Вибхишаны; и царское посвящение Вибхишаны
पुष्पकस्य चpuṣpakasya caи Пушпаки; и колесницы Пушпака
दर्शनम्darśanamвидение; появление
अयोध्यायाः चayodhyāyāḥ caи Айодхьи; и к Айодхье
गमनम्gamanamпуть; возвращение
भरतेनbharatenaс Бхаратой; Бхарате
समागमम्samāgamamвстречу; соединение
रामाभिषेक-अभ्युदयम्rāmābhiṣeka-abhyudayamторжество помазания Рамы; возвышение через царское посвящение Рамы
सर्वसैन्यविसर्जनम्sarvasainyavisarjanamотпускание всего войска; распуск всех сил
स्वराष्ट्ररञ्जनम् च एवsvarāṣṭrarañjanam ca evaи радование собственного царства; и удовлетворение своей страны
वैदेह्याः चvaidehyāḥ caи Вайдехи; и Ситы
विसर्जनम्visarjanamоставление; отсылание
अनागतम् चanāgatam caи будущее; и ещё не пришедшее
यत् किं चिद्yat kiṃ cidчто бы ни; всё, что
रामस्यrāmasyaРамы; Господа Рамы
वसुधातलेvasudhātaleна поверхности земли; на земле
तत्tatто; это
चकारcakāraсоздал; составил
उत्तरे काव्येuttare kāvyeв последующей поэме; в поздней части kāvya
वाल्मीकिःvālmīkiḥВальмики; мудрец Вальмики
भगवान्bhagavānпочтенный; благословенный
ऋषिःṛṣiḥриши; мудрец
अनुवाद

Затем Вальмики увидел передачу знака узнавания, беседу с Ситой, угрозы ракшаси и сон Триджаты; самоцвет, переданный Ситой, ломание деревьев, бегство демониц и уничтожение прислужников; пленение сына Ваю, сожжение Ланки и победный рёв; обратный прыжок, расхищение мёда, ободрение Рамы и передачу самоцвета; приход к океану, сооружение моста Налы, переправу через океан, ночную осаду Ланки, союз с Вибхишаной и изложение способа победы. Он увидел гибель Кумбхакарны, сокрушение Мегханады, уничтожение Раваны и обретение Ситы в городе врага; помазание Вибхишаны, появление Пушпаки, возвращение в Айодхью и встречу с Бхаратой; торжество помазания Рамы, отпускание всего войска, радование собственного царства и оставление Вайдехи. Всё будущее Рамы на земле почтенный риши Вальмики также составил в последующей части поэмы.

संस्करण

c6145f01b010 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से